1873-1876 yillardagi qo‘qon xonligidagi xalq harakatlari

DOC 54,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1483552403_67241.doc 1873-1876 yillardagi qo‘qon xonligidagi xalq harakatlari reja: 1. xix asrning 70-yillarida qo‘qon xonligi. 2. po‘latxon qo‘zg‘oloni va uning bostirilishi. 3. qo‘qon xonligining tugatilishi. rossiya davlati buxoro va xiva xonliklariga qarshi bosqinchilik urushi olib borayotgan yillarda qo‘qon xonligi o‘z boshidan chuqur siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy bo‘hronni kechirayotgan edi. bu vaqtga kelib xonlikning oqmachit, turkiston, sayram, chimkent, avliyoota, pishpak, almati kabi viloyatlari ya’ni davlatning deyarli yarmi rossiya tomonidan bosib olingan edi. qo‘qon xonligining hududi asosan farg‘ona vodiysidan iborat bo‘lib qolgandi. xonlik hududi qisqarib ketganligi uchun ham xazinaga tushadigan mablag‘i kamayib ketgandi. xazinani to‘ldirish uchun esa og‘ir va xilma-xil soliq va majburiyatlar joriy etiladi. qo‘qon xoni xudoyorxon so‘nggi 10 yillik (1865-1875) hukmdorligida xalqni ayovsiz taladi, bu davr o‘g‘rilik va qotilliklarga to‘la bo‘ldi. ayni shu vaqtda chor istilochilari qo‘qon xonligini tugatishga kirishdilar. qo‘qon xoni xudoyorxon qo‘rqoq va tadbirsiz bo‘lganligi uchun vatan himoyasi yo‘lida biron arzigulik ish qilmadi.aksincha chor hukumati panohida o‘z taxtida o‘tirishni o‘ylardi, …

orasida 2 yil yashaydi. keyinchalik andijondagi masjidlardan birida imomlik qilgan, ayni paytda savdogarchilik bilan ham shug‘ullangan. u soxta po‘latxon bo‘lish taklifini toshkentda qabul qilgan. sobiq hukmdor olimxonning nevarasi sifatida siyosiy kurashga otlangan mulla isxoq po‘latbek xalqning xudoyorxonga va rossiyaga qarshiligini anglab, namangan tumanidagi ko‘chmanchi qabilalarning yordami bilan atrofiga 500 kishini to‘plashga erishadi. shu tariqa po‘latbek boshchiligidagi xalq qo‘zg‘oloni boshlanib ketadi. bu vaqtgacha ham mamur mergan boshchiligida andijon tumanida, ma’mun shoumurzoq boshchiligida chotqolda qo‘zg‘olon ko‘tarilgan edi. ammo ular xon qo‘shinlari yordamida bostirilgan. po‘latxon boshchiligidagi xalq harakati o‘sha qo‘zg‘olonlarning bevosita dvomi bo‘ldi. po‘latxon o‘z atrofiga qirg‘iz-qipchoqlardan askar to‘playdi. 1873 yilda unga abdurahmon oftobachi (qo‘qonning sobiq hukmdori musulmonqulning o‘g‘li), xudoyorxonning to‘ng‘ich o‘g‘li nasriddinbek (andijon hokimi) va akasi murodbek (marg‘ilon hokimi) kelib qo‘shiladilar. xudoyorxon soxta po‘latxonga qarshi qo‘shin yuborishga majbur bo‘ladi. ikki o‘rtada bo‘lgan jangda qo‘zg‘olonchilar mag‘lub bo‘lib, chekinadilar. shundan keyin po‘latxon bir guruh kishilari bilan chotqol tog‘lariga qochadi. ko‘p o‘tmay u yangi qo‘shin …

bilan siyosiy diplomatik o‘yin olib borib, unga nisbatan makkorlik qiladi. xudoyorxon 1875 yil avgustida o‘z oilasi bilan toshkentga, rus elchixonasi panohiga qochib boradi. u 70 kishilik ahli ayoli, 500 ga yaqin hamrohlari, 40 arava xazina bilan toshkentga turkiston general gubernatori fon kaufman huzuriga panoh tortib kelgan. kaufman 40 arava xalq boyligini musodara qilib, xudoyorxonning o‘zini orenburgga surgan qiladi. keyinchalik xon orenburg tutqinligidan qochgan. xudoyorxon qo‘qondan chiqib ketishidan oldinoq yuqori tabaqa vakillari qo‘qon taxtiga nasriddinbekni o‘tqazadilar. lekin rossiya hukumati uni xonligini tan olmasdan, xonlikni batamom tugatish harakatini boshlab yuboradi. 1875 yil 9 avgustda urush harakatlar boshlanib ketadi. birinchi harbiy to‘qnashuv o‘rg‘ozi darasida bo‘ldi. bu yerda turgan 800 qo‘zg‘olonchiga qarshi polkovnik yegashtin boshchiligidagi yaxshi qurollangan 100 askar hujum qiladi. qo‘zg‘olonchilarning asosiy otryadi 14 avgust kuni rus qo‘shinlari bilan uzoq kurash olib boradilar, lekin ular mag‘lub bo‘lib chekinadilar. 1875 yil avgusti o‘rtalarida toshkentdan qo‘shimcha rus qo‘shini xo‘jandga keladi. barcha rus qo‘shinlari xo‘jandda to‘planadi. …

yotganlarni quvib, 100 kishini qilichdan o‘tkazdi. tog‘dan tushib kelib otryadlarimizga qo‘shilgan chavandozlar ham ko‘p qurbon berishdi. ulardan qanchasi o‘lib, qanchasi yarador bo‘lgani noma’lum. juda ko‘p qo‘qonliklar sirdaryoga cho‘kib ketdi. ochig‘ini aytganda, shafqatsiz qirg‘in ro‘y berdi, chegaramizni buzishga jur’at etib, yerlarimizga bostirib kirishgani va bizga tobe odamlarning osoyishtaligini buzgani uchun munosib intiqom olindi». skobelevning ma’lumotnomasiga ko‘ra, jang maydonidan 2000 salla yig‘ib olingan; vereshchagin buni ikkiga bo‘ladi, ammo “jang chakki bo‘lmadi” deb qo‘shib qo‘ygan”. “biz 39 zambarak (daryoga tushib ketgan to‘p bu hisobga kirmaydi) 1500 miltiq, behisob nayza, qilich, cho‘qmor, 50 dan ortiq tug‘, bayroq, nishonlarni o‘lja qilib oldik. qal’ada o‘q-dori, snaryadlar va qo‘rg‘oshin hamda 1910 pud un, 837 pud guruch, 320 pud jo‘xori saqlanayotgan katta omborxonalar topildi, 224 ta ot qo‘lga olindi. ko‘rgan talofotlarimiz; 6 kishi o‘ldirildi (1 qarorgoh zobiti, 4 oddiy askar va bir yigit ), 8 kishi yarador (bir qarorgoh zobiti va 7 quyi amaldagilar) bo‘ldi. dushman talofotini 1200 …

oqibatda to‘rt bayroq, 25 miltiq, behisob qilich va nayza, bir qancha ot va yuk ortilgan 10 arava o‘lja olindi. biz talofat ko‘rmadik. 40 ga yaqin dushman o‘ldirildi». «dushman (namangandagi jang tafsiloti) skobelevning hisobiga ko‘ra 3800 kishini yo‘qotdi. uch kun ichida bizning talofatimiz; quyi amaldagilardan olti kishi o‘ldi, 29 kishi yarador bo‘ldi, 3 zobit yaralandi». xullas, 29 avgustda general k.p.kaufman boshliq rus qo‘shini qo‘qon shahriga g‘olib sifatida kirib keldi. qo‘qon a’yonlari xudoyorxonning o‘g‘li nasriddinbek boshchiligida undan kechirim so‘raydilar. 1875 yil 22 senyabrda nasriddinbek bilan kaufman o‘rtasida olib borilgan muzokaralardan so‘ng tengsiz va sharmandali bitim imzolandi. bu bitimga ko‘ra qo‘qon xoni o‘zini rossiya saltanatining quli deb tan oldi, qo‘shni xonliklar bilan hech qanday aloqalar va munosabatlar qilmaslikka va’da berdi. sirdaryoning o‘ng qirg‘og‘idagi barcha yerlar rossiya ixtiyoriga o‘tadigan bo‘ldi. qo‘qon xonligiga qarshi olib borilgan urushda rus armiyasi ko‘rgan 600 ming so‘m hajmdagi zararni to‘lash qo‘qon xonligi yelkasiga yuklatildi. ayni chog‘da shartnomada 1876 yil …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"1873-1876 yillardagi qo‘qon xonligidagi xalq harakatlari" haqida

1483552403_67241.doc 1873-1876 yillardagi qo‘qon xonligidagi xalq harakatlari reja: 1. xix asrning 70-yillarida qo‘qon xonligi. 2. po‘latxon qo‘zg‘oloni va uning bostirilishi. 3. qo‘qon xonligining tugatilishi. rossiya davlati buxoro va xiva xonliklariga qarshi bosqinchilik urushi olib borayotgan yillarda qo‘qon xonligi o‘z boshidan chuqur siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy bo‘hronni kechirayotgan edi. bu vaqtga kelib xonlikning oqmachit, turkiston, sayram, chimkent, avliyoota, pishpak, almati kabi viloyatlari ya’ni davlatning deyarli yarmi rossiya tomonidan bosib olingan edi. qo‘qon xonligining hududi asosan farg‘ona vodiysidan iborat bo‘lib qolgandi. xonlik hududi qisqarib ketganligi uchun ham xazinaga tushadigan mablag‘i kamayib ketgandi. xazinani to‘ldirish uchun esa og‘ir va xilma-xil soli...

DOC format, 54,5 KB. "1873-1876 yillardagi qo‘qon xonligidagi xalq harakatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 1873-1876 yillardagi qo‘qon xon… DOC Bepul yuklash Telegram