qo‘qon xonligining tugatilishi

DOC 36 sahifa 138,5 KB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 138,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

mavzu: qo’qon xonligining tugatilishi reja: i. kirish ii. asosiy qism 1. qo‘qon xonligi 2. ma’muriy–hududiy tuzilishi va aholisi. 3. davlat boshqaruvi. mansablar va unvonlar. 4. qo’qon xonligining tugatilishi iii. xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. qo‘qon xonligi qo‘qon xonligi. siyosiy tarix. xviii asrning boshlarida farg‘ona vodiysida shakllangan yangi davlat – qo‘qon xonligiga mahalliy aholi vakillari bo‘lgan ming urug‘i asos soldi. chunonchi, xvii asrning oxiri – xviii asr boshlarida ashtarxoniylarning siyosiy va ijtimoiy hayotida yuz bergan tushkunlik, farg‘ona vodiysi iqtisodiy mustaqilligining o‘sishi hamda 1704 yilda chodak xo‘jalarining isyon ko‘tarib, farg‘onaning bir qismini egallashi bunga shart-sharoit yaratib berdi. ammo, farg‘onaning shimoli va shimoli – g‘arbidagi koson, asht, chodak hududlari xo‘jalar qo‘l ostida bo‘lsa – da, ular mustaqil davlatga asos sola olmadilar. ma’lumotlarga ko‘ra, ming urug‘ining boshlig‘i, taxminan 1669-1670 yillarda tug‘ilgan shohruhbiy ibn ashur muhammad (1709-1721 yy.) chodak xo‘jalari qo‘lida bo‘lgan siyosiy hokimiyatni kuch bilan tortib olib, 1709/1710 yilda farg‘ona vodiysidagi minglar sulolasi hukmronligiga asos …

2 / 36

ni, 1725 yilda xo‘jandni, 1726 yilda o‘ratepani bosib olib, xonlik hududlariga qo‘shib oldi. u qisqa muddat bo‘lsa-da buxoroga qarashli samarqand va kattaqo‘rg‘onni egallab, shahrisabzga ham tahdid solgan. abdurahimbiy qo‘qon (xo‘qand) qishlog‘i o‘rni va atrofida yangi shaharga (dastlab qal’ai rahimbiy deb nomlangan, keyin esa qo‘qon) asos soladi va bu shahar xonlikning poytaxtiga aylanadi. 1733-1750 yillarda hukmronlik qilgan muhammad abdulkarimbiy ibn shohruhbiy asosiy etiborini mudofaa ishlariga qaratdi. u xonlikning poytaxti qo‘qonda isfara, qatag‘on, marg‘ilon, haydarbek nomli darvozalar qurdirib, shahar atrofini mustahkam devor bilan o‘ratib oldi. shu bilan birga u 1741-1745 yillardagi qalmoqlar (jung‘orlar) ning farg‘onaga qilgan hujumlariga zarba berdi. abdulkarimbiy qalmoqlarga qarshi kurashda qirg‘iz-qipchoqlar va o‘ratepa hokimi fozilbiy yuz yordamiga tayandi hamda xonlik mustaqilligini saqlab qoldi. abdulkarimbiy 1750 yilda vafot etganidan so‘ng xonlik taxtiga uning o‘g‘li abdurahmon o‘tirdi. ammo, u taxtga to‘qqiz oy o‘tirib, so‘ng marg‘ilonga hokim etib jo‘natildi hamda taxtga abdurahimbiyning ikkinchi o‘g‘li erdonabiy o‘tirdi. 1753 yilda qalmoqlarning tazyiqi va talabi …

3 / 36

hda, bo‘ysunmas hokimlar qarshiligini bostirishda nisbatan muvaffaqiyat qozonadi. u chust va namangandagi g‘alayonlarni bostirganidan so‘ng, bu shaharlarga o‘z odamlarini hokim etib tayinlaydi. norbutabiy bir qancha urinishlardan so‘ng andijon, o‘sh, xo‘jand va yaqin atrofdagi qo‘shni hududlarni bosib oladi. u 1799 yilda toshkentni ham bosib olishga harakat qildi, ammo, uning yuborgan qo‘shinlari mag‘lubiyatga uchradi. norbutabiydan so‘ng uning o‘g‘li olimxon (1801-1810 yy.) taxtga o‘tirib, qo‘qon xonligining siyosiy qudratini mustahkamlash, mamlakat hududlarini kengaytirishga alohida e’tibor berdi. natijada qo‘qon xonligining siyosiy mavqei oshib bordi. olimxon davriga kelib qo‘qon xonligidagi davlat boshqaruvi oldingi davlatlar boshqaruv tizimidan deyarli farq qilmas edi. uning davrida qo‘qon davlati kuchayib borishi bilan davlatning siyosiy maqomi ham o‘zgaradi. agar qo‘qonning dastlabki hukmdorlari “biy” va “bek” unvoni bilan mamlakatni idora qilgan bo‘lsalar, olimxon davridan boshlab (1805 yil) hukmdorlar rasman “xon” deb yuritila boshlandi. o‘z davrida olimxon harbiy yurishlar qilib o‘ziga yangi viloyatlarni , jumladan ohangaron vohasi, toshkent, chimkent, turkistonni bo‘ysundirishga muvaffaq bo‘ldi. qisqa …

4 / 36

sarkardalar va ruhoniylarning mavqei yanada oshadi. u davlat boshqaruvi ishlarida izchil tartib, qonun – qoidalar o‘rnatdi va diniy ishlarni tartibga soldi. natijada, 1818 yilda umarxon ruhoniylarnng roziligi bilan “amir al-muslimin” unvonini olib ham diniy, ham dunyoviy hokimiyatga ega bo‘ladi. muhammad hakimxon ma’lumotlariga ko‘ra, umarxon davrida amir temur va sulton husayn boyqaro zamoniga taqlidan unvon va lavozimlar joriy etilib, ularga hokimiyatga yaqin shaxslar tayinlanadi. shuningdek, olimxon zulmidan qochib ketgan ayrim amaldorlar umarxon xizmatiga qaytib kelib, lavozimlarni egallaydilar. manbalarning guvohlik berishiga qaraganda, qo‘qon xonligining o‘rta osiyo mintaqasidagi siyosiy jarayonlar va o‘zaro munosabatlarga faol aralashuvi ham umarxon davridan boshlanadi. o‘z darvida umarxonning elchilari xiva, xitoy va turkiya davlatlariga jo‘natilganligi ma’lum. n.petrovskiy umarxon hukmronligi davri haqida quyidagi ma’lumotlarni beradi: “umarning xonligi ham oldingi xonlarnikidek davom etdi, ya’ni, u o‘z yerlarini kengaytirdi. bu xon davrida turkiston viloyati musulmonlarning hazrat (sulton al-orifin ahmad yassaviy davf etilgan turkiston) shahri bilan birga zabt etildi. umarxon halq sevib ardoqlagan …

5 / 36

ada din peshvorlari muhammadalixonga “g‘oziy” (“din homiysi”, “din yo‘lida kurashuvchi”) unvonini berdilar. 1840 yilda muhammadalixonning bosh maslahatchisi, davlatni boshqaruv ishlarida katta tajribaga ega bo‘lgan haqquli mingboshining tuhmatga uchrab xon tomonidan qatl etilishi shusiz ham qaltis bo‘lib turgan vaziyatni yanada keskinlashtirib yubordi. undan tashqari xon davlat ishlariga loqayd bo‘lib, asosiy vaqtini haramida o‘tkaza boshladi. natijada davlatni boshqaruv ishlarida suiste’molliklardan umumiy noroziliklar boshlanib, xonni ag‘darish uchun fitna tayyorlana boshladi. lekin o‘z kuchlari bilan fitnani amalga oshirishga ko‘zi yetmagan bir guruh qo‘qon amaldorlari boshqa xon saylash maqsadida buxoro amiri nasrulloga noma yozib, undan yordam so‘rashdi. qo‘qon yurishi uchun bahona topolmay turgan amir nasrullo bu taklifni tezda qabul qilib, 1842 yil aprelda qo‘qonni bosib oldi. qo‘qondan oilasi bilan namangan tomonga qochgan muhammadalixon tutib keltirilib, oilasining bir qismi bilan qatl ettirildi. amir nasrullo qo‘qon xonligining buxoroga qo‘shib olinganligini e’lon qilib, qo‘qonda o‘z noibi ibrohim dodhoh mang‘itni qoldiradi. ammo, ibroxim dodhohning qo‘qon halqiga o‘tkazgan jabr-zulmi, soliqlarning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qo‘qon xonligining tugatilishi" haqida

mavzu: qo’qon xonligining tugatilishi reja: i. kirish ii. asosiy qism 1. qo‘qon xonligi 2. ma’muriy–hududiy tuzilishi va aholisi. 3. davlat boshqaruvi. mansablar va unvonlar. 4. qo’qon xonligining tugatilishi iii. xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. qo‘qon xonligi qo‘qon xonligi. siyosiy tarix. xviii asrning boshlarida farg‘ona vodiysida shakllangan yangi davlat – qo‘qon xonligiga mahalliy aholi vakillari bo‘lgan ming urug‘i asos soldi. chunonchi, xvii asrning oxiri – xviii asr boshlarida ashtarxoniylarning siyosiy va ijtimoiy hayotida yuz bergan tushkunlik, farg‘ona vodiysi iqtisodiy mustaqilligining o‘sishi hamda 1704 yilda chodak xo‘jalarining isyon ko‘tarib, farg‘onaning bir qismini egallashi bunga shart-sharoit yaratib berdi. ammo, farg‘onaning shimoli va shimoli – g‘arbidagi koson, a...

Bu fayl DOC formatida 36 sahifadan iborat (138,5 KB). "qo‘qon xonligining tugatilishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qo‘qon xonligining tugatilishi DOC 36 sahifa Bepul yuklash Telegram