жадидчилик

DOC 187,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1482388840_66760.doc жадидчилик режа: тарихни англаш жадидчилик: ҳақиқат ва уйдирма тарихни англаш президентимиз и.а.каримов «туркистон» газетаси мухбирининг саволларига берган жавобларида ҳозирги ижтимоий жараённинг бошқа долзарб масалалари қатори тарихимиз ҳақида ҳам дастуриламал, концептуал аҳамиятга эга янгича талқинларни илгари сурди. ватанимиз, миллатимиз тақдири ҳал бўлаётган ҳозирги вақтда тўғри йўлни танлаб олиш учун, энг аввало, тарихни билиш керак. чунки тарих инсоннинг кўзини очади, кўп хатоларнинг олдини олиш имконини беради. 1999 йил 16 февралда тошкентда рўй берган фавқулодда мудҳиш ҳодиса муносабати билан сўзлаган бениҳоя таъсирчан нутқида ислом каримов яна бир бор тарихимизга мурожаат қилиб, бизлар оғир тарихни кўрган халқ, тарихимиз эса ниҳоятда оғир эканлигини таъкидлаб, бу тарих билан фуқароларни, айниқса, ёшларни тарбиялаш кераклигини айтган эди. истиқлолимизга ташқари ва ичкаридан мафкуравий таҳдид солаётган воситалардан бири тарихимизни сохталаштириш, бузиш эканига ислом каримов алоҳида эътибор бериб келади. ҳозирги кундаги мафкуравий таҳдидлардан бири - ўзбек миллатининг тарихини сохталаштириш, турли хил ғайриилмий талқинлар, сиёсий шиорлар билан бизни тарихимиздан, шарафли ўтмишимиздан …

ном қилиб олган бўлса, ажаб эмас» . айни вақтда юртшимиз ўзбекларнинг қадим тарихий илдизлари туркий халқлар билан бир экани, бу бирлик тил, дин, урф-одат, қадриятлар ва маданиятда намоён бўлганини эътироф этиб, туркий халқлар билан ҳар томонлама алоқаларни ривожлантириш тарафдоримиз, деган эди. «лекин, - деган эди и.каримов, -биз ўзимизни ҳамиша мустақил миллат - ўзбек халқи сифатида ҳис этиб келганмиз ва бу билан фахрланамиз. бунга тарихий, илмий, маданий асосларимиз бор. бутун дунё ҳамжамияти бизнинг буюк тарихимиз ва маданиятимизни эътироф этиб, бугунги кунда бизни шу ном билан танийди ва ҳурмат қилади» . мазкур савол-жавобда шўролар даврида ватанимиз тарихини тадқиқ ва таҳлил қилиш, ўрганиш, қарийб 75 йиллик аянчли ҳаётимизни холисона баҳолаш, мушоҳада қилиш бўйича ҳам шундай бир методологик, назарий, илмий ғоялар илгари суриладики, улар ҳозирги ўзбек тарихшунослигида муҳим воқеадир. номаълум солдат майдонини хотира майдони деб аташ хусусида тўхталиб, ислом каримов бу майдон халқимизни тарихий хотира воситасида бирлаштиришга хизмат қилишини алоҳида таъкидлаб ўтди. ўша мустабид …

чун ҳам методологик кўрсатма бўлиб хизмат қилади. совет ҳокимияти туркистонга четдан олиб келингани, зўрлик билан амалга оширилган октябрь тўнтаришининг маҳаллий халқ томонидан қўллаб-қувватланмагани, аксинча, халқ оммасининг большевикларга қарши кураш олиб борганини рўй-рост ёзиш вақти келди. ҳали октябрь тўнтариши юз бермаган 1917 йил ёзидаёқ бир гуруҳ андижонлик жадидлар большевиклар, меньшевиклар, эсерларга хат йўллаб, уларнинг ғоя ва дастурларини туркистон мусулмон халқи ўзларига сингдира ва қабул қила олмасликларини баён қилган эдилар. «сизнинг ва бизнинг ҳаёт тарзимиз бир-бирига сира тўғри келмайди, - дейилади ўша хатда. - шунинг учун келгуси давлатчилик ҳаётини бирданига бир қолипга солиш керак эмас. умумқолип андозани бу ерда қўллаб бўлмайди... бизда сизнинг соф русча маънодаги деҳқонлар йўқ. бизда эркин деҳқон яшайди. улар ҳеч қачон, ҳеч қандай шароитда крепостной қаролгина эмас ва балки ижрочи фермер ҳам бўлмаган, эркин мулкдор бўлиб кетилган. муқаддас ислом бизни ҳеч қандай табақаларга ва синфларга бўлмаган, барча мусулмонлар, улар хоҳ фуқаро, мулкдор бўлишидан қатъи назар, тенг ҳуқуқлидирлар» . …

инчи томондан, «босмачилар» ниқоби остида қишлоқларга ўт қўйиб, бегуноҳ кишиларни отиб ташлаган қизил аскарларнинг мунофиқликлари сабабли ҳамма жойда ҳам халқ оммаси томонидан қўллаб-қувватланмади, аксинча, уларга қарши кайфият уйғотди. қаршилик кўрсатиш ҳаракатининг истиқболсиз экани, ҳатто халққа янги жабр-зулмларни келтириши мумкинлигини кўрган чўлпон каби истиқлолсевар шоирлар 1923 йилда андижонда ташкил этилган «дархон» газетаси орқали «босмачилар»ни қуролни ташлаб, совет ҳокимияти билан муроса қилишга чақирдилар. ўлкадаги совет ҳокимияти уларни авф этишга ваъда берди. аммо улар қуролларини топшириб, советларга қарши курашдан воз кечганларига қарамай, большевикларча изчиллик билан қириб ташландилар. бу ҳолни кўрган собиқ «босмачилар» яна қўлларига қурол олиб, 1930 йилгача, ҳатто ундан кейин ҳам советларга қарши курашни давом эттирдилар. шу тарзда қаршилик кўрсатиш ҳаракати 16 йил давом этди. советлар ҳисобсиз қирғинлар эвазига фақат 1935 йилга келибгина туркистондаги мухолиф кучларнинг қаршилигини сингдира олдилар. аммо бундан большевиклар истибдодига қарши кураш 1935 йилдан кейин батамом барҳам еди ва тўхтаб қолди, деган хулоса чиқмаслиги лозим. миллий мустақиллик, эрк ва …

иш учун уч йўлни танлади. биринчи йўл – хоразм ва бухоро халқ республикаларини совет республикалари таркибига қўшиб олиш, туркистонга автоном республика мақомини бериб, уни рсфср таркибига қўшиб олиш. иккинчи йўл – миллий-озодлик ва миллий ҳақ-ҳуқуқлари учун курашга мойил бўлган ерли аҳолини зўрлик билан, куч билан бостириш, қўрқув ва ҳадик муҳитида сақлаш, уларни етаклаши мумкин бўлган кишиларни қатағон этиш. учинчи йўл – тарғибот ва ташвиқот воситалари орқали ўз ғояларини секин-аста ва изчил равишда халқ оммасига сингдириб бориш. бу йўлни амалга оширишда совет ҳукумати ўзида бор бўлган барча имконият ҳамда воситаларни ишга солиб, туркистон, хоразм ва бухоро коммунистлар партияларини ташкил этди, касаба иттифоқи, комсомол, пионер сингари жамоат ташкилотларини шакллантиради. бу жуда катта куч ёрдамида халқ оммаси онгига совет ҳукумати ва партия раҳнамолигида амалга оширилажак «дунёдаги энг адолатли ва демократик тузум» ҳамда унинг «афзалликлар»и тўғрисидаги тарғибот тўхтовсиз равишда сингдириб борилди. бу «бирдан-бир тўғри бўлган ленинча миллий сиёсат» марказида «миллатларнинг то миллий мустақил давлат …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "жадидчилик"

1482388840_66760.doc жадидчилик режа: тарихни англаш жадидчилик: ҳақиқат ва уйдирма тарихни англаш президентимиз и.а.каримов «туркистон» газетаси мухбирининг саволларига берган жавобларида ҳозирги ижтимоий жараённинг бошқа долзарб масалалари қатори тарихимиз ҳақида ҳам дастуриламал, концептуал аҳамиятга эга янгича талқинларни илгари сурди. ватанимиз, миллатимиз тақдири ҳал бўлаётган ҳозирги вақтда тўғри йўлни танлаб олиш учун, энг аввало, тарихни билиш керак. чунки тарих инсоннинг кўзини очади, кўп хатоларнинг олдини олиш имконини беради. 1999 йил 16 февралда тошкентда рўй берган фавқулодда мудҳиш ҳодиса муносабати билан сўзлаган бениҳоя таъсирчан нутқида ислом каримов яна бир бор тарихимизга мурожаат қилиб, бизлар оғир тарихни кўрган халқ, тарихимиз эса ниҳоятда оғир эканлигини таъкидлаб,...

Формат DOC, 187,0 КБ. Чтобы скачать "жадидчилик", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: жадидчилик DOC Бесплатная загрузка Telegram