turkiston muhtoriyati - milliy demokratik davlatchilikning dastlabki tajribasi

DOC 51.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483553617_67248.doc turkiston muhtoriyati - milliy demokratik davlatchilikning dastlabki tajribasi reja: 1. turkiston muhtoriyatining tashkil etilishi 2. muhtoriyat tarkibi va uning faoliyati 3. muhtoriyatning xalq ommasi tomonidan qoâllab-quvvatlanishi. 4. turkiston muhtoriyatining zoârlik bilan tugatilishi. 1917 yil fevral inqilobidan keyin turkichstonda siyosiy partiyalar tuzilishi, ular tomonidan dasturiy hujjatlar qabul qilinishi oâlkada milliy harakatning keng quloch yoyganidan dalolat berar edi. biroq, petrogradda bolsheviklar tomonidan oktabr toântarishi amalga oshirilishi oqibatida 1917 yil oktabr-noyabr oylarida turkiston oâlkasida, xususan toshkent va qoâqonda yuz bergan voqealar milliy ozodlik harakatini butunlay boshqa yoânalishda ketishga majbur qildi. 1917 yil 26-28 noyabrda qoâqon shahrida turkiston oâlka musulmonlarining fvaqulodda 4-qurultoyi boâlib oâtdi. qurultoy ishining butun tafsilotlari oâsha davr gazetalarida toâla aks etgan. mustafo choâqaev qurultoyni ochar ekan, rossiya va turkistonning siyosiy va iqtisodiy ahvoli xususida qisqacha maâlumot beradi. uning aytishicha, markazda yuz berayotgan voqealar chekka oâlkalarni, hususan, turkiston oâlkasini ham mustaqil boshqaruvini tashkil etishni taqozo etadi. oktabr xunrezligini boshdan kechirgan rossiya …

htirok etmoqdalarâ degan. behbudiy va obidjon mahmudov qurultoy xayâatida musulmonlar bilan bir qatorda boshqa milliy guruhlarning ham vakillari boâlishini yoqlab chiqdi. turkistonni boshqarish shakli uch kun davom etgan qurultoning diqqat markazida turdi. bu masala muhokamasida soâzga chiqqanlarning koâpchiligi turkistonning muhtor respublika deb eâlon qilinishi oâlka aholisining ijtimoiy maqsadlaridan kelib chiqqan va unga mos tushishini uqtirdi. muhtoriyat va mustaqillik eâlon qilish fikrini hamma qoâllab-quvvatladi. qurultoyda 1917 yil 27 noyabr kuni kechqurun qabul qilingan qarorda shunday deyiladi: âturkistonda yashab turgan turli millatga mansub aholi rossiya inqilobi daâvat etgan xalqlarning oâz huquqlarini oâzlari belgilash xususidagi irodasini bayon etib, turkistonni federativ rossiya respublikasi tarkibida hududiy jihatdan muhtor deb eâlon qiladi, shu bilan birga muhtoriyatning qaror topish shakllarini taâsis majlisiga xavola qiladiâ. qurultoy turkistonda yashab turgan milliy ozchilik huquqlarining muttasil himoya qilinishini tantanali ravishda eâlon qildi. 28 noyabrda tarkib topayotgan mazkur davlatning nomi aniqlanib, turkiston muhtoriyati deb ataladigan boâldi. qurultoy oâsha kuni yigâilishda butunrossiya taâsis …

ya vaziri lavozimlarini egallashdi. hukumat tarkibida keyinchalik ayrim oâzgarishlar yuz berdi. mustafo choâqaev bosh vazir lavozimini bajarishga kirishadi. vazirlikdan uch kishi oliy maâlumotli huquqshunos, ikki kishi oârta malakali xuquqshunos ekanligi muhtoriyat hukumati aâzolari bilim darajasining naqadar yuqori ekanidan dalolat beradi. qurultoyda 28 noyabr kuni turkiston millat majlisi ochilishi toâgârisidagi qaror ham tasdiqlandi. millat majlisi 54 aâzodan iborat boâlib, qurultoy qaroriga binoan 36 nafar musulmonlar va 18 nafar gâayri musulmonlardan saylanishi belgilandi. 36 nafar musulmon vakillari turkistonning 5 viloyatidan boâlib: fargâona â 10 nafar, samarqand â 5 nafar, sirdaryo 9 nafar, yettisuv â 6 nafar, zakaspiy â 2 nafar; 4 nafar esa butun turkiston shahar dumalari tarpafidan saylanishi belgilandi. 18 nafar oârin esa oâlkaning yevropalik tashkilot va fuqarolariga, jumladan, temiryoâlchilar ittifoqi, ishchi va soldat deputatlari soveti, sotsial-demokratlar, dashnoqsutyun, yerlik juhudlar, yaxudiylar, eserlar, ukrainlar, polyaklar vakillari va boshqalarga berilishi koâzda tutilgan edi. demak tashkil etilayotgan xukumat tarkibiga turli siyosiy va milliy guruhlar …

ay millat majlisi tomonidan tasdiqlangan qonunlar eâlon qilindi. shuningdek, yangi hukumat mamlakat konstitutsiyasini tayyorlash uchun taniqli huquqshunoslarni jalb qildi. âel bayrogâiâ, âbirlik tugâiâ, âsvobodniy turkestanâ, âizvestiya vremennogo pravitelstva avtonomnogo turkestanaâ kabi hukumat gazetalari oâzbek, qozoq va rus tillarida nashr qilina boshladi. avval chiqayotgan âulugâ turkistonâ gazetasi ham oâz sahifalarida muhtoriyat hukumat faoliyatiga alohida oârin bera boshladi. nashr ishlarini yaxshilash uchun o. mahmudovning bosmasxonasi hukumat ixtiyoriga oâtdi. muhtoriyat hukumati milliy qoâshin tashkil etishga kirishdi. 1918 yil boshida bu qoâshin saflarida bir mingdan ortiq askar boâlgan. harbiy vazir uyu. xoâjaev ishtirokida oâtkazilgan koârik-parad vaqtida askarlar soni 2000 taga yetgan. bundan tashqari qoâqonda tahminan shuncha mirshablar ham bor edi. hukumat iqtisodiy sohada 30 million soâm miqdorida ichki zayom chiqarishni yoâlga qoâydi. chunki gazetalarni nashr qilish, muhtoriyat qoâshinlarining taâminoti va hukumatning ichki harajatlari uchun mablagâ zarur edi. shuningdek, hukumat aâzolari ochlik changalida qolgan turkiston aholisiga orenburg orqali gâalla keltirish muammosini hal qilish uchun ham …

an tartib oârnatishga buyruq berdilar. oqibatda tinch namoyish qatnashchilari pulemyotdan oâqqa tutildi, eski shaharlik 16 kishi ana shu toâqnashuv qurboni boâldi. muhtor hukumatning xalq oârtasidagi obroâsi bolsheviklarni tashvishga solib qoâygan edi. 1918 yil 19-26 yanvarda toshkentda boâlib oâtgan turkiston oâlkasi ishchi, soldat va dehqon deputatlari sovetlarining favqulodda 4-seâzdida muhtoriyat masalasi asosiy oârin tutdi. seâzd turkiston muhtoriyati hukumati va uning aâzolarini qonundan tashqari holatda deb, hukumat aâzolarini qamoqqa olish toâgârisida qaror chiqardi. bolsheviklar oâzlarining bu qabih va mudhish hukmini amalga oshirishga zudlik bilan kirishdilar. 30 yanvarda turkiston xks muhtoriyat hukumatini tugatish uchun harbiy harakatlarni boshladi. turkiston bolsheviklari buning uchun qizil askarlardan tashqari armanlarning âdashnaksutyunâ partiyasi aâzolaridan tuzilgan qurolli toâdalardan ham keng foydalandilar. ularga qarshi dastlabki jangda muhtoriyatning milliy qoâshinidan tashqari qoâqonlik tinch aholi vakillari ham qatnashdi. asosan bolta, choâkich, tayoq koâtargan haloyiqning soni 10 ming kishiga yetdi. shunga qaramay, qurolsiz bu kishilar qizil askarlarning qoâqon shahriga boâlgan hujumini uch kun mobaynida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turkiston muhtoriyati - milliy demokratik davlatchilikning dastlabki tajribasi"

1483553617_67248.doc turkiston muhtoriyati - milliy demokratik davlatchilikning dastlabki tajribasi reja: 1. turkiston muhtoriyatining tashkil etilishi 2. muhtoriyat tarkibi va uning faoliyati 3. muhtoriyatning xalq ommasi tomonidan qoâllab-quvvatlanishi. 4. turkiston muhtoriyatining zoârlik bilan tugatilishi. 1917 yil fevral inqilobidan keyin turkichstonda siyosiy partiyalar tuzilishi, ular tomonidan dasturiy hujjatlar qabul qilinishi oâlkada milliy harakatning keng quloch yoyganidan dalolat berar edi. biroq, petrogradda bolsheviklar tomonidan oktabr toântarishi amalga oshirilishi oqibatida 1917 yil oktabr-noyabr oylarida turkiston oâlkasida, xususan toshkent va qoâqonda yuz bergan voqealar milliy ozodlik harakatini butunlay boshqa yoânalishda ketishga majbur qildi. 1917 yil...

DOC format, 51.0 KB. To download "turkiston muhtoriyati - milliy demokratik davlatchilikning dastlabki tajribasi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiston muhtoriyati - milliy … DOC Free download Telegram