o’lkamiz o’rta asrlar va yangi davrining o’rganilishi

DOC 38,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452183164_63266.doc o’lkamiz o’rta asrlar va yangi davrining o’rganilishi reja: 1. ilk o`rta asr yodgorliklari. 2. rivojlangan o`rta asrlar yodgorliklari. ekin maydonlarining ko`payib borishi, xususan sug`oriladigan erlarning kengayishi, qishloqlarning ko`payishi, er hosildorligini orttiruvchi sun`iy o`g`itlarning yaratilishi, suvni baland erlarga ko`taradigan charxpalaklarning va suv tegirmonining kashf qilinishi, paxta ekinining tarqalishi, meva navlarining yaxshilanishi yo`lidagi muvaffaqiyatlarning hammasi zamonaning ishlab chiqaruvchi kuchlarini o`stirib yuborgan va uni yangi feodal munosabatlarga olib kelgan yangi ijtimoiy voqea bo`ldi. bunday muhim sharoitda kushonlarning saltanatiga putur etib, inqirozga yuz tuta borishi bilan birga ichki ziddiyatlarga muvofiq diniy oqimlar o`rtasidagi munosabatlarning ham murakkablashmasligi mumkin emas edi. iii asrdan boshlab quldorlik davrining shaharlari xarobalikka yuz tutib, iqtisodiy hayot asosan alohida vohalarga, qishloqlarga ko`chadi. er aristokratiyasi — «deh,qon»lar qishloqlarga, ariqlar boshiga kelib, ko`shklar bino qiladi. vi asrga kelib ular qullardan qurolli yigitlar — chokarlar saqlab, atrofdagi qishloq aholisini o`z foydasiga ishlatib kun kechiradi. shu taxlitda milodning i asrining 25 yilidan to iv …

hlar, xalq qo`zg`olonlarini bostirish uchun keskin choralar ko`rish natijasida ancha vayronagarchilik, qirilishlar bo`lib, butun-butun rayonlar vaqtincha bo`shab qolgan. shunga qaramay, ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojida ma`lum siljishlar bo`lgan. shu siljishlarni madaniyat soxasida ham ko`rish mumkin. masalan, xorazmda tuproqqal`a (iv asr) ko`shkini qazishda u erdan «podsholar zali» deb atalgan zal topilgan. zalning atrof devorlariga taxmon singari ravoqlar ishlanib, ularning har biriga turli qiyofadagi kishilarning haykallari o`rnatilgan. haykallar nihoyatda yuqori did bilan ishlangan. professor s. p. tolstov «bu zalda xorazmda ofrig` xonadoniga mansub podsholarning haykali ota-bobolar ruhiga sig`inish tariqasida aks ettirilgan», deb aytadi. bu joyda haykallardan tashqari, turli bo`yoqli devor suratlari ham bo`lib, undagi manzaralarda dengiz to`lqini, baliqlar, yirtqich hayvonlar, sozanda qizlar surati va boshqa narsalar tasvirlangan. bu saroydan xorazm shox.larining yozma hisob-kitob arxivi ham topilgan. bular qadimgi xorazm yozuvi bilan taxtaga va charmga bitilgan. 1938 yili vi — viii asrlarga oid xorazm pullaridagi yozuvlar yordamida ularning ko`pgina asoslari aniqlangan. umuman, tuproqqal`adan topilgan …

niy mazhabi ibodatxonasida o`tkazilayotgan marosimdan darak beradi. bu bino v asr oxirlariga tegishli deb topildi. 1937 yildan boshlab to 1956 yilga qadar buxorodan 40 km g`arbdagi cho`lda varaxsha shahrining xarobalari tekshirilgan. bu erda vii — viii asrlarda buxoro hukmdorlari solgan rachfandun saroyining xarobalari topilgan. unda 3 zal va bir ayvon ochilgan. ayvonning oldi tomoni o`ymakor ganchdan qilingan dabdabali toqi varavoqlar bilan bezatilgan, ichkari tomoni allaqanday meva bog`larini, ov manzaralarini tasvirlovchi bo`rtma ganch suratlar, bulbullar, duldul otlar haykali bilan bezatilgan. zallarning birida oq fil mingan kishilar filga hujum qilayotgan allaqanday afsonaviy yirtqich hayvonlar, qoplonlar bilan olishib turgani, ikkinchi zalda rum qo`shinlari, yana bir devorda ustiga oltin taxt qo`yilgan qanotli tuya va boshqa ko`p ajoyib narsalar rang-barang bo`yoqlar bilan tasvirlangan, qadimgi panjakent xarobasi marhum professor a.yu.yakubovskiy boshchiligida qazilganda, u erda ham vii-viii asrlarga doir shunday bino topilgan. devorlarga bo`yoqli suratlar solinib, ularda dafn marosimi, bazm va allaqanday diniy bir marosim tasvirlangan. tuproqqal`a, …

dan tashqari, samarqandda go`r amir maqbarasidagi mozorlarning ochilishi, ulug`bek rasadxonasining qayta tiklanishi (1941, 1948, 1967), shahrisabzda amir temur tomonidan soldirilgan bir dahmatsing 1933 yilda ochilishi va hokazolar ko`pchilikning e`tiborini o`ziga jalb etdi. garchi ulug`bek rasadxona (observatoriya)si 1908 yili topilib, uning er ostidagi sekstant qismi qazib ochilgan bo`lsada, bu yodgorlikning er ustidagi shakli qanday bo`lgani noma`lum edi. rasadxona 1948 yilda v.a.shishkin boshchiligida qazilib, uning qanday bo`lganligi aniqlandi. uni bobur mirzo uch qavatli azamat bino deb ta`riflagan edi. arxeologlar qazish ishlari olib borishlari natijasida bino to`garak shaklda ekanligi, ichkarisi juda ko`p qismlarga bo`linganligi, hozirgi samarqand madrasa va maqbaralari singari rang-barang koshinlar bilan bezatilganligi aniqlandi. shu ma`lumotlarga asoslanib, arxitektor v.a.nil’sen rasadxonaning tashqi ko`rinishini taxminiy ravishda chizib berdi. shunday qilib, respublikamizda keng ko`lamda olib borilgan arxeologiyaga oid tadqiqotlar tufayli xalqimizning uzoq o`tmishi, sug`orish sohasida asrlar davomida orttirgan tajribalari ochib berildi. keng ko`lamda respublikamizda olib borilayotgan arxeologiyaga oid tadqiqotlar tufayli o`zbekiston arxeologiyasining deyarli hamma davrlariga: …

ndor hayotida tarix fanlari doktori, professor, o`zbekiston fanlar akademiyasining akademigi darajasiga ko`tarildi. iste`dodli olimning fan sohasidagi faoliyatlari uchun unga o`zbekistonda xizmat ko`rsatgan fan arbobi degan yuksak unvon berildi. olimning ijodiy faoliyati ham o`ziga xosdir. u 1926 yilda toshkentdagi o`zbekiston erlar bilim yurtini, 1930 yili samarqanddagi pedagogika akademiyasini tamomladi. 1931-1932 yillarda toshkent pedagogika texnikumida o`qituvchi bo`lib ishladi. yoshlik chog`idayoq keng ilmiy jamoatchilikning e`tiborini qozondi. ilmga, tarixga chanqoqligini sezgan mashhur o`lkashunos arxeolog v. l. vyatkin uni o`zi rahbarlik qilayotgan ko`hna afrosiyobda olib borilayotgan qazishmalarda ishtirok etishga taklif etdi. ya. g`ulomov mustaqil arxeologik tadqiqotlarni ilk bor 1936 yili qadimgi xorazm erlaridan boshladi. 1933 — 1940 yillarda o`zbekiston qadimgi davr va san`at yodgorliklarini muhofaza qilish qo`mitasi (uzkomstaris)da ilmiy xodim, so`ngra ilmiy kotib bo`lib ishladi. ya. g`ulomov 1940—1943 yillarda sobiq sssr fanlar akademiyasi o`zbekiston bo`limi tarih til va adabiyot instituti arxeologiya bo`limining mudiri va 1943 yildan ozbekiston fa tarix va arxeologiya institutining qadimgi va o`rta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’lkamiz o’rta asrlar va yangi davrining o’rganilishi"

1452183164_63266.doc o’lkamiz o’rta asrlar va yangi davrining o’rganilishi reja: 1. ilk o`rta asr yodgorliklari. 2. rivojlangan o`rta asrlar yodgorliklari. ekin maydonlarining ko`payib borishi, xususan sug`oriladigan erlarning kengayishi, qishloqlarning ko`payishi, er hosildorligini orttiruvchi sun`iy o`g`itlarning yaratilishi, suvni baland erlarga ko`taradigan charxpalaklarning va suv tegirmonining kashf qilinishi, paxta ekinining tarqalishi, meva navlarining yaxshilanishi yo`lidagi muvaffaqiyatlarning hammasi zamonaning ishlab chiqaruvchi kuchlarini o`stirib yuborgan va uni yangi feodal munosabatlarga olib kelgan yangi ijtimoiy voqea bo`ldi. bunday muhim sharoitda kushonlarning saltanatiga putur etib, inqirozga yuz tuta borishi bilan birga ichki ziddiyatlarga muvofiq diniy oqimlar o`rtas...

Формат DOC, 38,5 КБ. Чтобы скачать "o’lkamiz o’rta asrlar va yangi davrining o’rganilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’lkamiz o’rta asrlar va yangi … DOC Бесплатная загрузка Telegram