mirzo ulug’bekning “ziji jadidi kuragoniy” asaridan

DOC 292,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1450017296_62630.doc ) 2 ( с с - ÷ ø ö ç è æ 2 х 2 1 с - с 2 2 2 2 ) 1 ( 1 с с с - = - - 2 2 ас вс + с 2 с 2 ас оа × × 2 ^ rm 2 r rm rm r + 2 2 è è è ð ð è è h d q ¢ = ¢ × sin ' sin sin sin l ð è ð ^ è x 2 cos 1 - ¥ ¥ è ð mirzo ulug’bekning “ziji jadidi kuragoniy” asaridan reja: oliyjanoblik, halollik, kamtarinlik, mehnatga hurmat va talabchanlik mavzusida: 1-bob, “ta’dilni ma’rifat qilish haqida” 2-bob, “jayb (kissa, sinus) va sahmni ma’rifat qilish” 3 - bob, “z i l l n i (soyani, tangensni) v a m i q y o s n i m a′ r i f a t q …

eros qolgan. studentu-talabalarni ular bilan tanishtirish , va shugina emas, balki bu bilimdan amaliy va ta’lim-tarbiya maqsadlarida foydalanish –bizning vazifamiz.shuni qayd etamizki,bizgacha yetib kelgan ma’lumotlar nafaqat tarixiy jihatdan bebaho, balki ular ichida, ko’p yillar o’tishiga qaramay, hanuzgacha o′zining ilmiy va amaliy qiymatini yo’qotmaganlari ham ko’p. bu manbadan hozirgi vaqtda o′quv mavzulariga bog′lab o’z o’rnida foydalanishi mumkin. shu kabi intilish yangi darsliklar va o’quv qo’llanmalarida ham asta-sekin joriy etilayotganini ko’ramiz. ushbu mavzu ham shu maqsadlarga ko′maklashishni ko’zda tutadi. u asosan o’zfa sharqrhunoslik instituti va samarqand universiteti fondlarida saqlanayotgan ayrim qo’lyozma asarlarini mutolaa qilish asosida tuzilgan. ba’zi o’rinlardagina matbuotda e’lon qilingan manbalardan ham foydalanildi, ular ko’rsatib o’tiladi. bayonni, fikrimizcha , alohida tarbiyaviy ahamiyatga ega bo’lgan ayrim ma’lumotlarni keltirish bilan boshlaymiz. movaraunnahr sultoni muhammad tarag′ay ibn shoxruh ibn timur kuragon ﻜﻮرگان تيمور ابن ﺸﺎﻫﺮﺥ ابن ﻤﺤﻤﺪ (22 mart 1394 yil – 27 oktabr 1449 yil). uning otasi shoxruhmirzo, onasi gavharshod-oqa (chig′atoy urug′idan) . …

po ettirgan. uning kutubxonasida 15 mingdan ortiq kitob bo′lgan. ko′p asarlarni arab va fors tillaridan qadimgi o’zbek (turkiy) tiliga tarjima qildirgan. uning asosiy ilmiy asari “ziji jadidi kuragoniy” (“kuragoniy yangi jadvallari”) bo′lib, u muqaddima, maqolatlar (bo′limlar) va jadvallardan iborat. muqaddimaning hajmi katta. nazariy va amaliy ahamiyatga ega ma′lumot to′rt qismga bo′linib bayon qilinadi: sharq xalqlarida bayon qilingan yil hisobi (muhammad erasi – bunda hijriy-qamariy taqvimi, quyoshning yillik harakatiga asoslangan taqvim, yazdigird erasi, malikiy yoki jalol-ad-din erasi, xitoylar va uyg′urlar erasi), amaliy astronomiya masalalar, sayyoralarning harakat nazariyasi, astrologiya. ulug′bek o′zining bu ishida turli matematik jadvallar (jumladan , sinuslar jadvali - ﺍﻠﺠﻴﺐ ﺠﺪﻮﻞ , 683 ta aholi punkktining geografik - 8 - koordinatalari, 1019 ta yulduzning koordinatalari ko′rsatilgan kataloglarni keltiradi. ular katta aniqlikka egadirlar. ulug′bekning qadimgi turkiyda yozgan “ta′rixi arba′i ulus” (“to′rt ulus tarixi”) asarining asli va qadimgi nusxalari istambul va londonda salanmoqda. unda xiii asr – xiv asrning birinchi yarmida chingizxon …

riladi. alisher navoiy mirzo ulug′bek haqida: temurxon naslidin mirzo ulug′bek, ki olam ko′rmadi sulton aningdek, ki davr ahli biridin aylamas yod aning obnoyi jinsi bo′ldi barbod valek ul ilmi sari topdi chun dast ko′zi olindi, bo′ldi osmon past. rasadkim bog′lamish zebi jahondur jahon ichra yana bir osmondur bilib bu nav ilmi osmoniy ki odin yozdi “ziji kuragoniy” (asarlar, 7-tom, 1954 yil, 404-bet; “xamsa” asari). “ota bila o′g′ildin, o′ila bila ota orasida farqlar bor. … ulug′bek mirzo farzandlaridin abd al-latif mirzodek … tengrilik o′rtadadur”. (asarlar, 13-tom, 128-bet, “munshoat” asari). “boburnoma” dan (toshkent, 1960 yil, 104-bet): “temurbekning va ulug′bek mirzoning imoroti va bog′oti samarqand mahallotida ko′ptur”. oliyjanoblik, halollik, kamtarinlik, mehnatga hurmat va talabchanlik mavzusida: movaraunnahr sultoni mirzo ulug′bekning “ziji jadidi kuragoniy” asarining muqaddimasidan: “... iltimos qilamanki, inson tabiati o’z sifati birla xato qilmakka moyil bo’lgani uchun, agar (asarda, izoh bizniki) shunday xato topilsa, uni qalami mushkbar va xomai gavharnigor bilan tuzatsalar. agar …

n ! sulton ulug’bek iqtidorli yoshlarni to’plash va ularga ta’lim berish masalalariga ham e’tibor bergan. uning shogirdlaridan biri ali qushchining tavsiyasi bilan bo’lajak buyuk shoir va donishmand abdurahmon jomiyning samarqandga kelgani ma’lum. o’z navbatida jomiy - 10 - alisher navoiyga rahnamolik qilgan. navoiy esa ko’pgina yoshlarga tarbiya bergan. uning topshirig’i va rahnamoligida shogirdlaridan xondamir va mirxond tomonidan tayyorlangan “ravzatu-s-safo” nomli qomusiy kitob samarqand universiteti fondlarida saqlanmoqda. ulug’bek ilmiy maktabida turli millat vakillari ta’lim olganlar va xizmat qilganlar. jumladan , alovaddin ibn muhammad ali qushchi samarqanddan, abdulali bin muhammad bin husayn birjandiy erondan, mariyem (mirim) chelebi turkiyadan va hokazo. hozir o’zbekistonda iqtidorli yoshlarni tarbiyalash masalalariga katta e’tibor berilmoqda. shu yo’nalishda maktablarda ham alohida guruhlar va sinflar tashkil etilishi maqsadga muvofiq bo’lardi. mirzo ulug′bekning “ziji kuragoniy” asari o′z davri ilmi nuqtai nazaridan boy manbaga ega. shu bilan birga undan hozir ham o’z o’rni bilan umumiy ta’lim o’rta maktabi, litsey va kollejlar, oliy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mirzo ulug’bekning “ziji jadidi kuragoniy” asaridan"

1450017296_62630.doc ) 2 ( с с - ÷ ø ö ç è æ 2 х 2 1 с - с 2 2 2 2 ) 1 ( 1 с с с - = - - 2 2 ас вс + с 2 с 2 ас оа × × 2 ^ rm 2 r rm rm r + 2 2 è è è ð ð è è h d q ¢ = ¢ × sin ' sin sin sin l ð è ð ^ è x 2 cos 1 - ¥ ¥ è ð mirzo ulug’bekning “ziji jadidi kuragoniy” asaridan reja: oliyjanoblik, halollik, kamtarinlik, mehnatga hurmat va talabchanlik mavzusida: 1-bob, “ta’dilni ma’rifat qilish haqida” 2-bob, “jayb (kissa, sinus) va sahmni ma’rifat …

Формат DOC, 292,0 КБ. Чтобы скачать "mirzo ulug’bekning “ziji jadidi kuragoniy” asaridan", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mirzo ulug’bekning “ziji jadidi… DOC Бесплатная загрузка Telegram

mirzo ulug’bekning “ziji jadidi kuragoniy” asaridan

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "mirzo ulug’bekning “ziji jadidi kuragoniy” asaridan"

Похожие файлы