jahon adabiyotida uyg‘onish davr adabiyoti

DOC 36.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403261459_44232.doc jahon adabiyotida uyg‘onish davr adabiyoti reja: 1. sharq va g‘arb uyg‘onish davrining uzaro mushtarakligi 2. evropa uyg‘onish davri adabiyoti. 3. italiya uyg‘onish davri adabiyoti. 4. dante ijodi va uyg‘onish davr adabiyoti. feodalizm sharoitida shakllana boshlagan kapitalistik munosabatlar g‘arbiy yevropada renessans (uyg‘onish) harakatiga asos bo‘ldi. madaniyat tarixida renessans nomi bilan yuritiladigan bu harakat dastlab italiyada (xiv asr) va ko‘p o‘tmay yevropaning qolgan mamlakatlarida ham yuzaga kelgan. “renessans” so‘zi frantsuzcha bo‘lib, o‘rta asrlar madaniyati, adabiyoti va san‘atidagi buyuk o‘zgarishlar davrini anglatadi. antik madaniyat barham topgandan so‘ng o‘n asrdan ortiq vaqt o‘tgach, g‘arb tafakkurida yana bir ulkan ko‘tarilish, yangilanish ro‘y berdi, shu sababli ham bu davrni uyg‘onish davri deb ataydilar. yevropada uyg‘onish davri xiv asrning ikkinchi yarmidan boshlab, xvii asr gacha davom etdi. renessans ilm-fan, madaniyat va san‘atda o‘zini namoyon qildi. uyg‘onish davrining buyuk namoyondalari inson shaxsini ulug‘laydilar, uning qadr-qimmati, his-tuyg‘ularini qadrlaydilar, qoloq urf-odatlarga qarshi chiqadilar, ruh erkinligini yuqori qo‘yadilar. uyg‘onish davri …

i yuzaga keltirdi. renessans g‘arbiy va markaziy yevropa mamlakatlari madaniyatidagi o‘rta asrlardan yangi davrga o‘tish bosqichini anglatadi. nemis faylasufi gegel “falsafa tarixi” da uyg‘onish davrini “tong yog‘dusi” deb atagan edi. uyg‘onish davri muhim xususiyatlari inson shaxsini ulug‘lash, kishi ongini din sarqitlaridan tozalash, tabiat va jamiyatni esa inson manfaatlariga xizmat ettirishda aks etadi. cherkov inson qadr-qimmatini, his-tuyg‘ularini rad etib, uning dunyo lazzatlaridan bahramand bo‘lish istagini yomonlik, aql-idrok hukmronligini esa kishini halokatga mag‘rurlikka olib boruvchi qo‘pol his deb qoralaydi. uyg‘onish harakati esa insonning ham jismoniy, ham ruhiy jihatdan ozod bo‘lishi g‘oyasini himoya qiladi. uning qadr-qimmati, aqli va qobiliyatini to‘la tan oladi. uyg‘onish davrining xususiyatlaridan yana biri optik madaniyatga munosabat masalasida namoyon bo‘ladi. gumanistlar antik davrga qaytish maqsadida emas, balki o‘zlarining ilg‘or fikrlarini asoslash va kelajakka ishonch bilan qadam tashlash uchun uzoq o‘tmishning ulug‘ siymolari ijodiga murojaat qiladilar. o‘rta asr jaholatparastligi, feodal-cherkov ideologiyasiga qarshi kurashda qadimgi davrning dunyoviy xarakteridagi adabiyoti va san‘ati katta …

abiyotida tabiat manzarasini tasvirlash ham yangi ma‘no kasb etadi. bunday manzara dante ijodidagi singari shoirning ruhiy holatini simvollashtirmaydi, balki o‘zining cheksiz go‘zalligi bilan inson his-tuyg‘usini qo‘zg‘atuvchi va unga orom beruvchi manbaga aylanadi. uyg‘onish davri yozuvchilari ijodida inson va uni o‘rab olgan muhit, kishining cheksiz imkoniyatlari va qizg‘in ehtiroslarini atroflicha aks ettirish muhim o‘rin tutadi. petrarkaning sonetlari, bokachcho hikoyalari shunday ruh bilan sug‘orilgan asarlardandir. dante aligberi (1265-1321) renessansning jarchisi, florentsiyada eski dvoryan urug‘iga mansub oilada tug‘iladi. dante ijodini she‘rlar yozishdan boshlagan. arab faylasufi ibn rushdning ta‘limotidan ta‘sirlangan. xiii asr italyan lirikasiga lotin adabiyoti bilan bir qatorda arab she‘r tuzilishi ham ta‘sir etgan. dante ijodida ham buni kuzatish mumkin. uning eng yaxshi she‘rlari “yangi hayot” to‘plamidan joy olgan. “ilohiy komediya” – dante ijodining cho‘qqisi hisoblanadi. adib o‘z asarini “komediya” deb atagan. yozuvchi vafotidan keyin “ilohiy” so‘zi qo‘shilgan, bu esa asarning badiiy jihatdan yuksak asar ekanini ifodalash uchun qo‘yilgan. xristian dinida ko‘rsatilganidek, yozuvchi …

an o‘rtasidagi orolda baland tog‘ bor. tog‘ yetti pog‘onali bo‘lib, ulardan o‘tib borayotganda aybdorning bittadan gunohi yuviladi, yetti pog‘onadan ko‘tarilganda, yetti gunoh (mag‘rurlik, ichi qoralik, g‘azab, umidsizlanish, tamagirlik, mechkaylik, buzg‘unchilik) yo‘qoladi va u jannatga chiqadi. “jannat” ham 9 qavatga bo‘linadi, jon qancha yuqori pog‘onaga ko‘tarilsa, u go‘yo xudoning shuncha ko‘p marhamatiga muyassar bo‘ladi. poemaning birinchi (“do‘zax”) qismi, uning ikkinchi va uchinchi qismlaridan badiiy tomondan yuqori turadi, chunki unda dunyoviy ehtiroslar bilan bog‘liq bo‘lgan voqealar aks etadi. dantening kuchli realistik tasvirlashga mohirligi ham hammadan ko‘ra birinchi qismda ravshan ko‘rinadi. kishi obrazlari va ularning ehtirosli his-tuyg‘ulari juda qisqa iboralar orqali ochiladi. ular yer yuzida qanday xarakterga ega bo‘lsalar, do‘zaxda ham shu xususiyatlari bilan gavdalanadi. dante tabiat hodisalarini tasvirlashga alohida ahamiyat beradi. “do‘zax” dagi qayg‘uni aks ettirgan bo‘yoq va zulmat “a‘rof” da ochiq va moviy osmon bilan almashadi. dante “jannat” dagi bog‘larni o‘z vatanidagi yashnagan go‘zal bog‘lar bilan taqqoslaydi. tabiatni yaqindan his qilish …

tug‘iladi, onasi vafot etgach, u italiyaga olib ketiladi. bokachcho florentsiya bilan neapolda o‘sib ulg‘aydi. bokachchoning eng muhim asari “dekameron” (1352-1354) hikoyalar to‘plamidir. gumanistik g‘oyalar va voqelikni realistik tasvirlovchi “dekameron” o‘rta asr diniy aqidalariga qattiq va ayovsiz zarba bergan uyg‘onish davrining birinchi yirik asaridir. hikoyanavisning yangi uyg‘onish davri fikrlarini targ‘ib qilishi, kishini tabiatan “gunohkor” deb ko‘rsatuvchi katolik cherkovi aqidalarini fosh etishdan boshlanadi. “dekameron” da yuzta novella bor. ular ma‘lum tartibda joylashtirilgan, novellalarning biri ikkinchisiga maxsus ulovchi hikoyalar vositasi bilan bog‘lanadi. bunday adabiy usul qadimgi sharq (“ming bir kecha”) va antik (“metamorfozalar”) adabiyotida ham qo‘llangan, lekin ularda bog‘lovchi hikoyalar, vaziyatni izohlash, jazoni keyinga cho‘zish uchun kiritilar edi. bokachcho esa bog‘lovchi yangi novellalarda hayotiy voqealarni, xarakterlarni tasvirlashga katta e‘tibor beradi. 1348 yilda florentsiyada dahshatli o‘lat kasali tarqalib, bu kasal juda ko‘p kishilarning yostig‘ini quritadi. epidemiya sog‘ qolgan kishilarning xulq-atvoriga ta‘sir etmay qolmaydi. o‘rta asr diniy urf-odatlari, narigi dunyo azoblari haqidagi uydirmalar yana avjiga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jahon adabiyotida uyg‘onish davr adabiyoti"

1403261459_44232.doc jahon adabiyotida uyg‘onish davr adabiyoti reja: 1. sharq va g‘arb uyg‘onish davrining uzaro mushtarakligi 2. evropa uyg‘onish davri adabiyoti. 3. italiya uyg‘onish davri adabiyoti. 4. dante ijodi va uyg‘onish davr adabiyoti. feodalizm sharoitida shakllana boshlagan kapitalistik munosabatlar g‘arbiy yevropada renessans (uyg‘onish) harakatiga asos bo‘ldi. madaniyat tarixida renessans nomi bilan yuritiladigan bu harakat dastlab italiyada (xiv asr) va ko‘p o‘tmay yevropaning qolgan mamlakatlarida ham yuzaga kelgan. “renessans” so‘zi frantsuzcha bo‘lib, o‘rta asrlar madaniyati, adabiyoti va san‘atidagi buyuk o‘zgarishlar davrini anglatadi. antik madaniyat barham topgandan so‘ng o‘n asrdan ortiq vaqt o‘tgach, g‘arb tafakkurida yana bir ulkan ko‘tarilish, yangilanish ro‘y be...

DOC format, 36.0 KB. To download "jahon adabiyotida uyg‘onish davr adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: jahon adabiyotida uyg‘onish dav… DOC Free download Telegram