attika va ellinizm davri yunon adabiyoti

DOC 49.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403254460_43997.doc www.arxiv.uz attika va ellinizm davri yunon adabiyoti reja: 1.dramaning paydo bo‘lishi. 2.yunon teatrining xususiyatlari. 3.esxil – jahon tragediyasining otasi. 4.sofokl va jahon dramaturgiyasi drama so‘zining mazmuni “harakat” demakdir. bu ibora tom ma‘nosi bilan mazkur janrning harakatdan va odamlarning o‘zaro suhbatlari – diologidan tarkib topganligidan dalolat beradi. dramaning kelib chiqish tarixini qadimgi zamon olimlari va hozirgi davr ilm ahli xalq diniy marosimlari bilan bog‘laydilar. aristotel ham o‘zining “poetika” asarining to‘rtinchi bobida qat‘iy fikrlar aytadi. ulug‘ faylasufning izohiga qaraganda, hatto “tragediya” iborasining o‘zi ham dionis shaxsi bilan mahkam bog‘liqdir. bu atama “trago la oide” degan ikki so‘zdan tarkib topgan bo‘lib, “echki qo‘shig‘i” degan ma‘noni anglatadi. dramaning barcha turlari diniy marosimlardan tug‘ilganligi vajidan qadimgi yunonlar bularning hammasiga chuqur e‘tiqod bilan qaraganlar. binobarin, teatr tomoshalari davlat qaramog‘idagi muhim siyosiy va tarbiyaviy tadbir va choralardan biri hisoblangan. ikkinchidan, dramaning yuzaga kelishi bevosita dionis marosimlari bilan bog‘liq bo‘lganligi tufayli bu tomoshalar shu ma‘budning sharafiga yil …

valo, uning hajmi benihoyat katta, tomoshalar kunduz kuni va ochiq havoda ko‘rsatilgan. afina teatriga 17 ming odam sig‘ar ekan, keyinchalik 30-50 ming kishilik teatrlar ham barpo qilingan. “teatr” so‘zining asl ma‘nosi “ko‘rish”, “kuzatish” demakdir. dastlabki davrlarda tomoshabin o‘tiradigan yerni shu nom bilan ataganlar. bu iborani butun teatr binosiga nisbatan ishlatish meloddan ancha keyin, taxminan v asrlarda iste‘molga kiritilgan. yunon xalqining ma‘naviy taraqqiyoti tarixida teatrning tutgan o‘rni g‘oyat buyukdir. eramizdan oldingi v asrning dastlabki yillarida boshlangan qizg‘in ijtimoiy va siyosiy voqealar – yunon elining eski tuzumdan asta-sekin sinfiy davlatga aylanib borishi, mamlakatda demokratik harakatning toboro mustahkamlanishi eron-yunon urushi yillaridagi mislsiz milliy birdamlik va dushman ustidan g‘alaba qozonish ishtiyoqi, nihoyat, urushdan keyingi ijtimoiy va madaniy ko‘tarilish – o‘z ifodasini hammadan ko‘ra ko‘proq esxil ijodida topadi. shoir taxminan 525-524 yillarda elivsin shahrida aslzoda aristokrat oilasida tug‘iladi. esxil 456 yilda gela shahrida vafot etgan. esxil yigirma yoshida birinchi marta dramatik shoirlar musobaqasida qatnashadi, biroq …

dir. “zanjirband prometey” tragediyasi, “xalos etilgan prometey” hamda “otashbardor prometey” tragediyalari bilan birga qo‘shidib yaxlit bir trilogiyani tashkil qiladi, ammo keyingi ikki qismi bizga qadar yetib kelgan emas. esxil chindan ham tragediyaning otasidir. u asarlarida xorning rolini qisqartirib, ikkinchi aktyorni olib kiradi va diologlar sonini oshiradi. yunon tragediyasining shakllanishida tutgan o‘rni, o‘zining poetik mahorati va asarlarida ifoda etilgan ajoyib zamonaviy g‘oyalar bilan esxil butun antik dunyo adabiyotiga kuchli ta‘sir ko‘rsatgan. sofokl ijodi yunon tragediyasining ikkinchi namoyandasi sofokl 496 yilda afinaning yaqinidagi kolon degan joyda tug‘iladi, uning otasi qurol-aslaha korxonasining egasi, zamonasining ancha badavlat va boobro‘ kishisi bo‘lgan. sofokl yoshligida yaxshi tahsil ko‘radi, turli-tuman bilimlarni o‘rganadi; uning adabiy faoliyati erta boshlanib, 28 yoshida ekan, dramatik adiblar musoboqasida ulug‘ esxil ustidan g‘alaba qozonadi. sofokl butun umrini sha‘n-shavkatda, izzat va hurmatda o‘z yurtida o‘tkazib, 406 yilda vafot qiladi. o‘limidan keyin yunon elining ulug‘ zotlari qatori u ham qahramon sanalib, xotirasi uchun katta haykal …

sining asari jahon adabiyotida “edip shoh” tragediyasichalik chuqur iz qoldirmagan. sofoklning bu asari xviii asrning oxiri, xix asrning boshlarida yevropa adabiyotida “taqdir targediyasi” deb atalmish maxsus adabiy oqimning tug‘ilishiga sabab bo‘ladi. bu oqim tarafdorlari, go‘yo sofokl izidan borib, taqdir mavzuida yozgan asarlarida dunyo bevafo, odam bolalari hayot girdobida beixtiyor oqib yuradigan benavo-bechoralardir, deb da‘vo qiladilar. qadimgi yunon kishisining va shaxsan sofoklning nazarida qismat baxt-saodat, adolat hamda zarurat kabi tushunchalarning ma‘nosi bir-biriga juda yaqin bo‘lgan. sofokl qadimgi qabilachilik davrlari uchun xos bo‘lgan ba‘zi bir diniy, axloqiy taomillarni yangi zamon qonun-qoidalari bilan kelishtirishga urinadi. bu jihatdan xorning birinchi qo‘shig‘i juda xarakterlidir. bu qo‘shiqda inson ongining ulug‘ qudrati, tabiat hodisalarini itoat ettirgan ajoyib zakovati ko‘klarga ko‘tariladi, ammo, shu bilan birga, qo‘shiqning oxiri, dunyoviy manfaatlarga berilib ketib, ilohiy burchlarni unutib qo‘ygan kishilarga qarata aytilgan ta‘nali so‘zlar bilan tugaydi, ya‘ni odam bolasi qanchalik ravnaq topmasin, ilgaridan qolgan rasmlarni unutmasligi lozim, aks holda jamiyat halokatga duchor …

ning hamma voqealari, boshlanishidan to oxiriga yetguncha, keskin ravishda bir holatdan ikkinchi holatga: shodlikdan qayg‘uga, umidvorlikdan – noumidlikka ko‘chib turish jarayonida rivojlanib boradi. sofokl ijodida yunon tragediyasi yuksak kamolot bosqichiga ko‘tarilib, olamshumul ahamiyat kasb etadi. shoir asarlarining demokratik ruhi, odamparvar mazmuni, noyob badiiy ko‘rki – ularning abadiy barhayotligini ta‘minlaydi. evripid ijodi qadimgi yunon tragediyasining uchinchi ulug‘ vakili yevripid, rivoyatlarning naql qilishiga ko‘ra, eramizdan oldingi 480 yilda, xuddi yunonlar eron ustidan g‘alaba qozongan kuni afina yaqinidagi salamin orolida o‘rtahol oilada dunyoga keladi, yaxshigina bilim oladi. zamondoshlarining ma‘lumotiga qaraganda shoir tinchgina ilm, fan, san‘at, adabiyot va falsafa bilan shug‘ullanib tinchgina umr kechirishni afzal ko‘rgan. uch marta teatr musobaqalarida g‘olib chiqadi. ellinizm davrida yevripid o‘z xalqining eng sevimli tragik shoiriga aylandi. hatto esxil, sofokl ham uning dovrug‘i soyasida qolib ketadilar. bu ahvol shoirning adabiy merosi taqdiriga ham kuchli ta‘sir ko‘rsatib, 92 ta asaridan bizga qadar 17 ta tragediya hamda bitta satir dramasining to‘la …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "attika va ellinizm davri yunon adabiyoti"

1403254460_43997.doc www.arxiv.uz attika va ellinizm davri yunon adabiyoti reja: 1.dramaning paydo bo‘lishi. 2.yunon teatrining xususiyatlari. 3.esxil – jahon tragediyasining otasi. 4.sofokl va jahon dramaturgiyasi drama so‘zining mazmuni “harakat” demakdir. bu ibora tom ma‘nosi bilan mazkur janrning harakatdan va odamlarning o‘zaro suhbatlari – diologidan tarkib topganligidan dalolat beradi. dramaning kelib chiqish tarixini qadimgi zamon olimlari va hozirgi davr ilm ahli xalq diniy marosimlari bilan bog‘laydilar. aristotel ham o‘zining “poetika” asarining to‘rtinchi bobida qat‘iy fikrlar aytadi. ulug‘ faylasufning izohiga qaraganda, hatto “tragediya” iborasining o‘zi ham dionis shaxsi bilan mahkam bog‘liqdir. bu atama “trago la oide” degan ikki so‘zdan tarkib topgan bo‘lib, “echki qo‘shig...

DOC format, 49.0 KB. To download "attika va ellinizm davri yunon adabiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: attika va ellinizm davri yunon … DOC Free download Telegram