урта осиё кадимги кабилаларининг дастлабки сиёсий ва харбий иттифокларнинг пайдо булиши

DOC 54.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403171481_43677.doc www.arxiv.uz урта осиё кадимги кабилаларининг дастлабки сиёсий ва харбий иттифокларнинг пайдо булиши. режа: 1. кадимги кабилаларнинг милоддан аввалги 9-8 асрларда ташкил топган дастлабки сиёсий ва харбий иттифоклари. 2. аръёшаёна (арёнам вайжо) давлати ва унинг тарихий географияси. милоддан аввалги 1 мингйилликнинг бошларида урта осиёда темир рудасидан темир ишлаб чикаришни урганадилар. темир мехнат куролларининг таркалиши жуда аста-секин кечган. дастлаб темир асосан безакларни ясашда хом-ашё сифатида ишлатилган. вакт утиши билан ундан энди купрок мехнат куроллари ва харбий аслахалар ясай бошлайдилар. урта осиёда темир асрнинг галабаси жуда эрта юз берган. баъзи давлатлар, масалан, хитой, бу жихатдан урта осиёдан анча оркада колиб кетган эди. урта осиёда темир даври манзиллари то шва бронза даври манзиллариги караганда камрок урганилган. «авесто» ва хусусан «ясна» ва «гат» матнларини тахлил килганда (бу ерда в. абаев ва дьяконов хизматлари бекиёсдир) уларда давлат ташкил килиш погонасигача етган жамиятдаги одатдаги ахволни тасвир этганлигини аниклаш мумкин. «гат» ларда тинч хаёт кечириш, яхши ва …
2
кадим даврлардан бирлашган давлатларнинг ташкил топишига замин яратилган эди. милоддан аввалги 1 мингйилликда урта осиёдаги ижтимоий иктисодий вазиятни урганиш бу даврда худуднинг янги ривожланган жамиятга утаётганлигидан далолат беради. урта осиёнинг баъзи ривожланган худудларида дастлабки давлат бирлашмалари вужудга келади. бу давлат бирлашмалари «авесто»да «дахьюсаети» деб аталади. манбаларда урта осиёдаги дастлабки давлат бирлашмаларининг вужудга келиши ва ривожланиши тугрисида жуда кам маълумотлар мавжуд. купчилик олимларнинг фикрича, урта осиёда дастлабки давлат бирлашмалари ахамонийлар боскинигача милоддан аввалги 9-7 асрларда пайдо булган. бу фикрни м.дункер, в. томашек, ф.альтхайм, с.п. толстов, м.дьяконов, в. масон, м. дандамаев, б. гафуров, б. литвинский, э. ртвеладзе, и. пьянков, а. сагдуллаев каби олимлар илгари сурадилар. илмий адабиётларда ахамонийлар давригача урта осиёда куйидаги давлат бирлашмалари мавжудлиги кайд этилади: 1. арёшайёна- кадимги вилоятлар «дохиёсасти»нинг бирлашмаси. 2. арёнам вайжо- ария ва маргилонда маркази. «катта хоразм». 3. кадимги бактрия подшолиги. бу давлат ва у билан боглик муаммолар хозирча тулик ечилмаган. заратуштранинг бактрияда яшаганлиги тугрисидаги одат узгариб …
3
э.херцфельд ва бошка баъзи олимлар заратуштранинг илк ахамонийлар ва хаттоки доро iнинг замондоши эканлиги тугрисидаги фикрни илгари сурдилар. аммо, хозирда кабул килинган коидага кура «гат»лар ахамонийлардан бироз олдинрок тупланган ва гарбий эронга хеч кандай алокаси булмаган. хозирги давр олимларининг фикрича (с.п. толстов, б. гафуров, в. абаев, а. сагдуллаев, м. исхоков, и.жабборов ва хоказолар) «гат»лар ва унга давр ва хажм жихатдан якин булган «авесто» кисмлари урта осиёдаги вилоятларнинг бирида (купинча хоразм) ёки шимоли-гарбий афгонистон ва шимоли-шаркий эроннинг урта осиёга туташ булган худудларида пайдо булгандир. аммо бу муаммони аник ечимини топишда турли хил фикрлар мавжуд. баъзи олимлар амударёнинг урта ва пастки окимидаги вилоятлар ва хусусан хоразмни таъкидлаб утадилар. бу олимлар асосан «авесто»даги барча эрон тилли кабилаларнинг ватани ва зардуштийликнинг макони арёнам вайжо («орийлар юрти»)нинг хоразм эканлиги тугрисидаги м. мархварт ва э. бенвенистларнинг фикрини илгари сурадилар. шунинг билан бирга баъзи олимлар уртасида «гат»ларнинг хоразм бошлик давлатлар ёки шахарлар конфедерацияси худудида пайдо булганлиги тугрисидаги …
4
арнинг биринчи юрти ёки «орийлар давлатидир». «видевдат» китобига кура зардуштийларнинг мукаддас худоси ахурамазда пайгамбар заратуштрага куйидагиларни хабар килади: «о спитана заратуштра, одамлар яшаган жойларда мен тинчлик ва осойишталик хадя этганман. биринчидан, одамларнинг яхши яшаши учун юртлар орасида энг зур юрт ванхви датъё дарёси буйидаги «арёнам вайжога» асос солдим. олимлар бу муаммога турлича ёндашадилар. биринчидан геродот тилга олган окс (акес) дарёси куплаб олимларнинг фикрича амударё эмас балки тажон дарёсига тугри келади. иккинчидан, бошка антик муаллифлар асарларида келтирилган куплаб маълумотлар хам хисобга олинади. геродотдан анча олдинги даврда яшаган милетиялик гекатий (тахминан милоддан аввалги 500 йил) кисман текислик ва кисман тогларда, парфияликлардан шаркда яшовчи хорасмийларни тилга олади. бу хозирги хоразм эмас, балки хирот-марв оралигидаги худуд эканлиги аник. буларнинг барчасини хисобга олиб и. маркварт акес дарёсини херируд ва тажон дарёси билан тенглаштиради. шунингдек у кадимги урта осиё кабилаларининг йирик конфедерацияси- «катта хоразм» мавжудлиги тугрисидаги фикрни хам илгари сурди. бу конфедерациянинг маркази кисман хозирги хоразм …
5
иб колган хоразм тили колдиклари билан солиштиради. хенингнинг фикрига кура «авесто» нинг иккала диалекти хам на гарбий ва на шаркий эрон тиллар гурухига киради. бу диалектлар улар орасида жойлашади. шундай килиб «катта хоразм» билан боглик муаммолар хали тулик ечимини топмаган булса хам, бундай катта федерациянинг мавжуд эканлиги шубхасиздир. адабиётлар: 1. каримов и.а. «тарихий хотирасиз келажак йук» т., 1998 й. 2. гуломов я.г. «хоразмнинг сугорилиш тарихи» т., 1959 й. 3. история узбекистана в источниках. тузувчи б. в. лунин. т., 1984 й. 4. жабборов и.м. «узбек халки этнографияси». т., 1994 й. 5. саъдуллаев а.с. «культура юга средней азии 7-4 вв. до н.э.» т., 1987 й. 6. кабиров ж., саъдуллаев а. «урта осиё археологияси» т., 1990 й. 7. узбекистон тарихи. муаллифлар жамоаси. 1997 й.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "урта осиё кадимги кабилаларининг дастлабки сиёсий ва харбий иттифокларнинг пайдо булиши"

1403171481_43677.doc www.arxiv.uz урта осиё кадимги кабилаларининг дастлабки сиёсий ва харбий иттифокларнинг пайдо булиши. режа: 1. кадимги кабилаларнинг милоддан аввалги 9-8 асрларда ташкил топган дастлабки сиёсий ва харбий иттифоклари. 2. аръёшаёна (арёнам вайжо) давлати ва унинг тарихий географияси. милоддан аввалги 1 мингйилликнинг бошларида урта осиёда темир рудасидан темир ишлаб чикаришни урганадилар. темир мехнат куролларининг таркалиши жуда аста-секин кечган. дастлаб темир асосан безакларни ясашда хом-ашё сифатида ишлатилган. вакт утиши билан ундан энди купрок мехнат куроллари ва харбий аслахалар ясай бошлайдилар. урта осиёда темир асрнинг галабаси жуда эрта юз берган. баъзи давлатлар, масалан, хитой, бу жихатдан урта осиёдан анча оркада колиб кетган эди. урта осиёда темир даври ма...

DOC format, 54.5 KB. To download "урта осиё кадимги кабилаларининг дастлабки сиёсий ва харбий иттифокларнинг пайдо булиши", click the Telegram button on the left.