oy orbitasi va uning g’alayonlari, uning fazalari va aylanish davrlari

DOC 1,9 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663001052.doc oy orbitasi va uning g’alayonlari, uning fazalari va aylanish davrlari reja: 1. oy yerning yo’ldoshidir. 2. oyning ko’rinma harakati va oy fazalari. 3. oyning aylanish davrlari. 4. oyning aylanishlari va librasiyalar. 5. quyosh va oy tutilishlari. 1. oy yerning yo’ldoshidir oy yerning yo’ldoshi bo’lib, uning yer atrofida aylanish orbitasi ellips shakl bo’lib, ekssentrisiteti 0,055 - ga, katta yarim o’qi 384400 km - ga tengdir. oy o’zining orbitasini perigeliy nuqtasidan o’tayotganda yerga 21000 km masofaga yaqin kelsa afeliy nuqtadan o’tayotganda yerdan 21000 km uzoqroq masofadan o’tadi. oyning g’alayonli harakatini o’rganish u yerga yaqin turganligi uchun juda murakkab masala hisoblanadi. g’alayon tufayli oyning orbita elementlarini barchasi o’zgarib turadi. orbita elementlarini barchasi davriy g’alayonlarga uchraydi. masalan, oy orbitasini og’ishi o’rtacha hisobda 5(09( ga teng bo’lib, 4(58( dan 5(20( gacha o’zgarib turadi. oyning orbitasini har bir elementi bir emas balki yuzlab turli davrli va amplitudali g’alayonlarga uchraydi. oyning chiqish tuguni uzunlamasi va perigeliy …

ylashsa, oy orbita tekisligi osmon ekvatori tekisligi va ekliptika tekisligi orasida bo’ladi va ekliptika va oy orbitasi orasidagi burchak 23(26( - 5(09(=18(17( - ga teng bo’ladi. 2. oyning ko’rinma harakati va oy fazalari oyning yulduzlar orasidagi ko’rinma harakati, uning yer atrofidagi harakatini aksidir. oy bir oy davomida yulduzlar osmonida g’arbdan sharqga tomon ko’chadi. uning trayektoriyasi yopiq emas. oyning ko’rinma harakati davomida shakli yerdan o’zgarib turadi, bunga oy fazalari deyiladi. oyning fazalari to’rtta yangi oy, birinchi chorak, to’lin oy va oxirgi chorak. bu fazalar birin ketin ketma-ketligida vujudga keladi. oy yer atrofida va yer bilan birgalikda quyosh atrofida aylanganligi tufayli yerdagi kuzatuvchi va quyosh nurlariga nisbatan turlicha vaziyatlarda bo’ladi. shuning uchun turli ko’rinishda bo’lib ko’rinadi. oy quyoshdan ancha katta masofada joylashganligi tufayli unga paralel nurlar tushadi deb olish mumkin. oy yerga hamma vaqt bir tomoni bilan qaraganligi tufayli uning yarim yorug’ va qorong’u tomoni bilan qaralgan bo’ladi. yorug’ yarmini va qorong’u …

ko’rinuvchan bo’ladi, quyosh botish vaqtida chiqadi, quyosh chiqish paytida esa botadi. to’lin oy fazasidan keyin uning aylanasi g’arb tomonidan kamayib boradi va yerdan kichikroq qismi ko’rinuvchi bo’lib boradi. to’lin oy fazasidan 7 kun o’tgandan keyin oy yana yarim doira shaklida ko’rinadiki, bu oy fazasining oxirgi choragidir. bu holda oy g’arbiy kvadraturada bo’lib (=90( bo’ladi. oy oxirgi chorak fazasidan yerdan tunning ikkinchi yarmida ko’rinuvchan bo’ladi. oyning oxirgi chorak fazasidan keyin vaqt o’tishi bilan uning yorug’ qismini sathi kamayib borib 7 kundan keyin yana yangi oy fazasida bo’ladi va bu hodisa takrorlaniladi. 3. oyning aylanish davrlari oyning ketma – ket ikki marotiba bir xil fazadan o’tishi orasida ketgan vaqtga sinodik oy davomiyligi deyiladi. sinodik davr 29.53 o’rtacha quyosh sutkasiga tengdir. oyning yer atrofida to’la aylanishi uchun ketgan vaqt oralig’iga esa siderik oy davomiyligi deyiladi. siderik oy davomiyligi 27.32 o’rtacha quyosh sutkasiga tengdir. rasm - 32 da 1-holatda quyosh, yer va oy bir …

igi siderik davr davomiyligiga ko’ra 7 soniya kichikdir. 4. oyning aylanishlari va libratsiyalari oy yerga hamma vaqt bir tomoni bilan qaraydi, chunki oy o’z o’qi atrofida ham yer atrofida ham bir tomonga qarab bir xil davr bilan buriladi. oyning yulduz sutkasi yerning 27,32 o’rtacha quyosh sutkasiga tengdir. oyning o’qi uning orbita tekisligiga 83(20( ga og’ma bo’lib, 83(10( dan 83(31( gacha o’zgaradi. demak oy ekvatori tekisligi uning orbitasi tekisligi bilan 6(39( burchak hosil qilsa, ekliptika tekisligi bilan 1(30( burchak hosil qiladi. oy sharining sirtini yarmi ko’rinadi, lekin kattaroq vaqt kuzatish natijasida uning yuzini (60% ini kuzatish mumkin. bu librasiya (tebranish) deb ataluvchi hodisa natijasida vujudga keladi. optik librasiya (tebranishga bog’liq bo’lmagan librasiya) uch xil bo’ladi, kenglama, uzunlama va paralaktik librasiyalar. i. uzunlama librasiya oyning o’z o’qi atrofida tekis yer atrofida notekis, perigeliy nuqtasi yaqinida tezroq, afeliy nuqtasi yaqinida esa sekinroq harakat qilganligi tufayli vujudga keladi. oy perigeliy nuqtasidan o’tgandan keyin oyburilish …

an bo’ladi. kenglama bo’yicha librasiya 6(50( ni tashkil etadi. iii. sutkali yoki paralaktik librasiya oyning yerga nisbatan yaqin joylashganligi sababli hosil bo’ladi. yer sirtini qarama-qarshi tomonlarida turgan ikki kuzatuvchi oyning ko’rinmaydigan turli qismlarini ko’radi. oy chiqayotgan bo’lib ko’ringan kuzatuvchi, oyning g’arbiy qismidagi ko’rinmaydigan qismini ko’rsa, oy botayotgan bo’lib ko’ringan kuzatuvchi esa oyning sharqiy ko’rinmaydigan qismini kuzatadi. paralaktik librasiya 1( ni tashkil etadi. oy orbitasini tebranishi tufayli hosil bo’luvchi librasiyalarga fizik librasiya deyiladi. oy orbitasini katta yarim o’qi yer tomonga o’tkazilgan yo’nalishga davriy ravishda og’adi, lekin yerning tortish kuchi uning avvalgi holatiga ushlashga intiladi. fizik librasiya kichik 2(( ga yaqindir. 5. quyosh va oy tutilishlari oy yerning atrofida aylanayotib, ba’zan quyoshni bizdan to’sib qo’yadi. bunday hol quyosh tutilishi deyiladi. bu hodisa har doim oyning yangioy fazasida holatida bo’lganida yuz beradi. agar yerdagi kuzatuvchi o nuqtada bo’lsa, bunday kuzatuvchi quyoshni bir necha minut to’la ko’rmaydi, ya’ni quyosh to’la tutiladi. quyosh tutilganda osmonda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oy orbitasi va uning g’alayonlari, uning fazalari va aylanish davrlari"

1663001052.doc oy orbitasi va uning g’alayonlari, uning fazalari va aylanish davrlari reja: 1. oy yerning yo’ldoshidir. 2. oyning ko’rinma harakati va oy fazalari. 3. oyning aylanish davrlari. 4. oyning aylanishlari va librasiyalar. 5. quyosh va oy tutilishlari. 1. oy yerning yo’ldoshidir oy yerning yo’ldoshi bo’lib, uning yer atrofida aylanish orbitasi ellips shakl bo’lib, ekssentrisiteti 0,055 - ga, katta yarim o’qi 384400 km - ga tengdir. oy o’zining orbitasini perigeliy nuqtasidan o’tayotganda yerga 21000 km masofaga yaqin kelsa afeliy nuqtadan o’tayotganda yerdan 21000 km uzoqroq masofadan o’tadi. oyning g’alayonli harakatini o’rganish u yerga yaqin turganligi uchun juda murakkab masala hisoblanadi. g’alayon tufayli oyning orbita elementlarini barchasi o’zgarib turadi. orbita elementl...

Формат DOC, 1,9 МБ. Чтобы скачать "oy orbitasi va uning g’alayonlari, uning fazalari va aylanish davrlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oy orbitasi va uning g’alayonla… DOC Бесплатная загрузка Telegram