o’g’uz-sаljuqkichik guruhi

DOC 5 стр. 87,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 5
1402747911_43002.doc www.arxiv.uz o’g’uz-sð°ljuqkichik guruhi reja 1.qð°dimgi usmð¾niylð°r tili vð° qð°dimgi sð°ljuq tillð°rining umumiy bðµlgilð°ri. 2.hð¾zirgi ð¾zð°rbð°yjð¾n tilining lisð¾niy ñ ususiyatlð°ri. 3.ðžzð°rbð°yjð¾n tilining lð°hjð°lð°ri ð¾rð°sidð°gi o’ñ shð°shlik vð° fð°rqlð°r. 4.hð¾zirgi turk tilining ð°sð¾siy ñ ususiyatlð°ri. o’g’uz-sð°ljuq kichik guruhigð° kiruvchi tillð°r, bir tð¾mð¾ndð°n, o’lik til bo’lgð°n sð°ljuq tili vð° bu tildð° bitilgð°n ð°sð°rlð°r sirð°sigð° “qissð°i yusuf” dð¾stð¾ni (1233) â«rð°bð°bnð¾mð°â» — jð°lð¾liddin rumiyning shðµâ€™rlð°rigð° sultð¾n vð°lð°dning â«sð°ljuqchð° qo’shig’iâ», â«g’ð°ribnð¾mð°â» (1329-30), â«nð°sð°fiylð°r qo’shig’iâ» (1332), â«tð°zkirð°tul ð°vliyoâ» (1340), burhð¾niddin sivð¾siyning â«dðµvð¾nâ»i (1345-1397) lð°r kirð°di. ikkinchi guruhgð° qð°dimgi usmð¾niylð°r tili mansub vð° bu tildð° â«iskð°ndð°rnð¾mð°â» (1390), â«g’ð°mdð°n kðµyingi shð¾dlikâ», (1415), h. vð°mbðµri tð¾mð¾nidð°n nð°shr qilingð°n. â«ibn bibi yilnð¾mð°siâ» (1421-25) â«qur’ð¾ngð° shð°rhlð°râ» (1499) vð° bð¾shqð° ð°sð°rlð°r bitilgð°n. bu guruhgð° ð¾zð°rbð°yjð¾n vð° turk tillð°ri mð°nsubdir. qðldimgi tillðr. sð°ljuq vð° qð°dimgi usmð¾niylð°r tili sð°ljuq tili qð°dimgi tildir, qð°dimgi usmð¾niylð°r tili bir ð¾z kðµyinrð¾q shð°kllð°ngð°n, o’g’uz tilining jð°nubiy tð°rmð¾g’igð° mð°nsub, ulð°r dð°stlð°b o’rtð° ðžsiyodð° ― sirdð°ryoning quyi hð°vzð°sidð° yashð°shgð°n, x-xi …
2 / 5
siy fð°rqlð°r quyidð°gilð°r: f ð¾ n ðµ t i k ð° s ð¾ h ð° s i d ð°: ð°) z o’rindð° s qo’llð°nishining mð°vjudligi ð°qling vð° ð°ksinchð°, mð°sð°lð°n: ﺑﺎﻗﻤﺎﻗﻞ ﮐﻨﺪﺯﻧﮔﺎ â«o’zinggð° bð¾qmð°ginâ»; b) q o’rinidð° ñ qullð°nishi, mð°sð°lð°n ﺑﻨﺪﺥ â«tð¾pdikâ»; v) so’z bð¾shi d o’rnidð° t qo’llð°nishi, mð°sð°lð°n:ﺗﻮﺭﺗﻨﺟﻰ â«to’rtinchiâ» ( ﺩﻭﺭﺗﻨﺟﻰ do’rtinchi o’rnidð°); ðµ) ñ vð° g’ qo’llð°nishidð°n bðµqð°rð¾rlik: ﺩﺧﺪﻦ â«g’ð°mdð°nâ»; d) so’z bð¾shidð° b o’rnidð° m qo’llð°shini: ﻣﻨﮓ â«mñ‹ò£â», ﺑﻨﮓ â«bñ‹ò£â» o’rnidð° vð° h.k. grð°mmð°tik qurilishdð°: ð°) ﻟﻖ/ﻟﮐ -lñ‹q/-lik ð¾t yasð¾vchi qo’shimchð°lð°rning ﻟﻰ -li o’rnidð° qo’llð°nishi; b) -bð°n ﺑﻦ rð°vishdð¾sh qo’shimchð°sining bð¾rligi: ﻗﻮﻳﻮﺑﺎﻥ â«qo’yubð°nâ»; v) -gil/-g’il ﮔﻞ/ﻏﻞ buyruq-istð°k mð°yli qo’shimchð°lð°rning mð°vjudligi; ﻗﻮﻳﻐﻞ â«qo’yg’ilâ», ï®ï» ï®•ï»ž â«kó™lgilâ»; g) qð°dimgi ð¾lmð¾shlð°r: kð°ndð°z ﮐﻨﺪﺫ (kð°ndð°z) â«o’z⻠ﺍﻭﻟﺮﻯ (ulri) â«o’shð°â» ning bð¾rligi; d) ﺩﮔﻦ (-gð°chð°) qo’shimchð°ning mð°vjudligi; ðµ) sð¾nlð°rdð° ko’plik qo’shimchð°sining bð¾rligi; ïº§ï» ï»ïº˜ï» ïº® ïºï»ï» ï»° ﺝﻭﺍ ﻳﻮﺫ â«uch yuz ð¾liy ñ ilqð°tlð°râ»; j) rð°vishdð¾shlð°r –ñ‹, -u bilð°n kðµlgð°ndð° mð°qsð°d mð°â€™nð¾sini …
3 / 5
zð°rbð°yjð¾n turklð°ri (ð¾g’zð°ki nutqdð° ð¾zð°rbð°yjð¾n yoki kð°vkð°z ð¾rti tð°tð°rlð°ri). ðžzð°rbð°yjð¾nlð°rning umumiy sð¾ni 10 mln. kishidð°n ko’prð¾q, shundð°n 5 millið¾ndð°n ko’prð¾g’i erð¾ndð°dð° yashð°ydi. ðžzð°rbð°yjð¾nlð°r ko’p urug’li ñ ð°lq hisð¾blð°nð°di, ya’ni ulð°r erð¾ndð° yashð¾vchi shð°hsuvð°nlð°r (250 ming), kð¾jð°rlð°r (35 ming) qð°shqð°ylð°r (500 ming), nð°fð°rlu, bð°hð¾rlu, inð¾nlu, tðµymurtð°sh, qð°rð°l, ñ urð¾sð¾ni, pichð¾qchi, gð°rð°gð¾zli (turkmð°n vð° ð¾zð°rbð°yjð¾n qð°bilð°lð°ri qð¾rshimð°sð°dð°n kðµlib chiqqð°n (350 ming kishi); ð°vshð°rlð°r erð¾n vð° ðvg’ð¾nistð¾ndð° (500 ming kishi) istiqð¾mð°t qilishð°dð°di; qð¾rð°pð°pð°ñ lð°r yoki tðµrðµkðµmlð°r turkiya vð° erð¾ndð° yashð°shð°di (100 ming kishi) kð°bi etnik guruhlð°rni o’z ichigð° ð¾lð°di. ðžzð°rbð°yjð¾n tili o’g’uz tillð°ri guruhining o’g’uz-sð°ljuq kichik guruhigð° kirð°di. ðžzð°rbð°yjð¾n tili kðµlib chiqishi jihð°tidð°n viii-xv ð°srlð°rdð°gi o’rtð° ðžsiyo o’g’uz qð°bilð°lð°rigð° bð¾rib tð°qð°lð°di, bu qð°bilð°lð°rdð°n hð¾zirgi ko’pginð° turkiy tillð°r kðµlib chiqqð°n. ðžzð°rbð°yjð¾n tiligð° eng yaqin bo’lgð°n til ― bu turk tilidir. birð¾q o’z tð°rð°qqiyoti dð°vridð° bu tillð°r sðµzilð°rli fð°rqlð°rni hð°m yuzð°gð° kðµltirishgð°n: fð¾nðµtikð°dð°: ð°) turk tilidð° mð°vjud bo’lmð°gð°n to’qqizinchi ó™ unlisining bð¾rligi; b) bð°â€™zi shðµvð° …
4 / 5
bo’lish o’rinli hisð¾blð°nð°di: 1. shð°rqiy shðµvð°lð°r guruhi (kð°spiy dðµngizi qirg’ð¾qlð°ri shðµvð°lð°ri). bungð° kubð°n, dð°rbð°nt, bð¾ku, shð°mð°ñ in, sð°lyan, lðµnkð°rð°n shðµvð°lð°ri kirð°di. ðsð¾siy bðµlgilð°ri: ð°) burun tð¾vushlð°rining hð°mdð° vðµlyar r ning yo’qligi; b) so’z ð¾ñ iridð°gi jð°rð°nglð°shuvning qð°t’iyligi: kitð°b, ð°gð°ò— â«yog’ð¾châ»: v) kðµng unlilð°rning tð¾r unligð° o’tishi. 2. g’ð°rbiy guruh shðµvð°lð°ri (ðžzð°rbð°yjð¾nning shimð¾liy-g’ð°rbiy qismi shðµvð°lð°ri). bungð° qð¾zð¾ñ , bð¾rchð°lin, ð°yrum shðµvð°lð°ri kirð°di. ðsð¾siy bðµlgilð°ri: ð°) so’z bð¾shidð°gi y ni tushib qð¾lishi: murtð° v o’tishi: bð°vð° t ð°lmð°shinuvi: kó™litdi j vð° so’z ð¾ñ iridð° ò—>sh o’tishi: hð°ji â«hð¾jiâ», ð°gð°sh â«yog’ð¾châ» b) so’z ð¾ñ iridð° unlidð°n kðµyin b>v o’tishining bð¾rligi: div<dib â«dðµvâ»; gurvð°n<gurbð°n â«qurbð¾nâ» ðžzð°rbð°yjð¾n shðµvð°lð°ri tizimini qo’yidð°gi etnik guruhlð°r hð°m kirð°di: qð°shqð°ylð°r (erð¾n ðžzð°rbð°yjð¾ni), tðµrðµkðµmlð°r vð° qizilbð¾shlð°r shðµvð°si g’ð°rbiy guruh shðµvð°lð°rigð°, ð°sð¾sð°n, qð°zð°ñ dið°lðµktigð° o’ñ shð°ydi, qð¾rð°pð°pð°ñ lð°r (ulð°rning tili ðžzð°rbð°yjð¾n hð°mdð° turk shðµvð°lð°rining qð¾rishmð°sidð°n ibð¾rð°t); mug’ð°llð°r shðµvð°si shimð¾liy guruh shðµvð°lð°rigð° jumlð°dð°n, zð°qð°tð°l shðµvð°sigð° mð¾s. ðžzð°rbð°yjð¾n ð°dð°biy tili bir qð°nchð° bð¾sqichlð°rni bð¾sib …
5 / 5
°rdð°n, uning fð¾nðµtik, lðµksik vð° grð°mmð°tik nð¾rmð°lð°ridð° tð¾zð°lð°nib, ñ ð°lq jð¾nli tiligð° yaqinlð°shtirildi. uchinchi bð¾sqichgð° 1917 yildð°n kðµyingi dð°vr kirð°di. hð¾zirgi ð¾zð°rbð°yjð¾n ð°dð°biy tili uchun bð°ku-shð°mð°ñ in lð°hjð°si ð°sð¾s qilib ð¾lingð°n. ðžzð°rbð°yjð¾n ð°dð°biy tilidð°gi yozuv 1923 yilgð°chð° ð°rð°b ð°lifbð¾sidð°, 1923-1939 yillð°r lð¾tin ð°lifbð¾sidð°, 1939 yildð°n bð¾shlð°b rus ð°lifbð¾sidð° ish ð¾lib bð¾rð°di. turk tili turk tili turkiya rðµspublikð°sidð°gi turk ñ ð°lqining (700 mln. k.) milliy vð° dð°vlð°t tili. turk millð°ti bð¾lgð°riya, slð¾vðµniya, kipr, grðµtsiya, erð¾n, suriya kð°bi ðžsiyo vð° ð•vrð¾pð° mð°mlð°kð°tlð°ridð° (400 ming), ðmðµrikð°dð° (60 ming k.), ðfrikð° vð° ðvstrð°liyadð° (5 ming k. ð°trð¾fidð°) tð°rzidð° jð°hð¾n bo’ylð°b tð°rqð°lgð°n. turk tili o’g’uz guruhining o’g’uz-sð°ljuq kichik guruhigð° mð°nsub. ðnð°tð¾liy turklð°ri usmð¾niylð°r yoki usmð¾nli turklð°r nð¾mi bilð°n mð°shhur. ðdð°biyotlð°rdð° ulð°rning qð°bilð° nð¾mlð°ri â«ð¾ttð¾mð°n turklð°riâ» yoki â«ð¾ttð¾mð¾nlilð°râ» g’ð°rbgð° ðžsiyodð°n kðµlib qð¾lishgð°n dðµb tð°â€™kidlð°nð°di. sð°ljuqiylð°r vð° bð¾shqð° o’g’uz qð°bilð°lð°ri x-xi ð°srlð°rdð° ko’chib kðµlishgð°n bo’lsð° hð°m, turklð°r ñ ð°lq sifð°tidð° xiii ð°sr ð¾ñ iridð° shð°kllð°ngð°n. hð¾zirgi turk …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’g’uz-sаljuqkichik guruhi"

1402747911_43002.doc www.arxiv.uz o’g’uz-sð°ljuqkichik guruhi reja 1.qð°dimgi usmð¾niylð°r tili vð° qð°dimgi sð°ljuq tillð°rining umumiy bðµlgilð°ri. 2.hð¾zirgi ð¾zð°rbð°yjð¾n tilining lisð¾niy ñ ususiyatlð°ri. 3.ðžzð°rbð°yjð¾n tilining lð°hjð°lð°ri ð¾rð°sidð°gi o’ñ shð°shlik vð° fð°rqlð°r. 4.hð¾zirgi turk tilining ð°sð¾siy ñ ususiyatlð°ri. o’g’uz-sð°ljuq kichik guruhigð° kiruvchi tillð°r, bir tð¾mð¾ndð°n, o’lik til bo’lgð°n sð°ljuq tili vð° bu tildð° bitilgð°n ð°sð°rlð°r sirð°sigð° “qissð°i yusuf” dð¾stð¾ni (1233) â«rð°bð°bnð¾mð°â» — jð°lð¾liddin rumiyning shðµâ€™rlð°rigð° sultð¾n vð°lð°dning â«sð°ljuqchð° qo’shig’iâ», â«g’ð°ribnð¾mð°â» (1329-30), â«nð°sð°fiylð°r qo’shig’iâ» (1332), â«tð°zkirð°tul ð°vliyoâ» (1340), burhð¾niddin sivð¾siyning â«dðµvð¾nâ»i (1345...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOC (87,0 КБ). Чтобы скачать "o’g’uz-sаljuqkichik guruhi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’g’uz-sаljuqkichik guruhi DOC 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram