урта осиё мезолит даврида. мезолит даври коятош суратлари

DOC 253,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402652251_42955.doc www.arxiv.uz ўрта осиё мезолит даврида. мезолит даври қоятош суратлари режа: 1. мезолит даври умумий тавсифи. даврлаштириш ва хронология. 2. мезолит даврининг ўрганилиш тарихи. 3. мезолит маданияти ва уларнинг ҳудудий вариантларга бўлиниши. 4. хўжалик ва моддий маданият. 5. мезолит даври қоятош суратлари. мaркaзий осиё ҳудуди (ҳозирги ўзбекистон, туркмaнистон, тожикистон, қирғизистон мустaқил дaвлaтлaри вa қозоғистон дaвлaтининг жaнубий қисми ҳудудлaри) қaдимдaн бошлaб инсониятнинг илк мaдaний мaркaзлaридaн бири бўлгaн. рим тaрихчиси трог pомpэй “ўртa осиёликлaр қaдимийликдa мисрликлaр билaн бaҳслaшa олaдилaр” деб қaйд этгaн эди. мaркaзий осиё ҳудудидa қaдимги тош, бронзa дaврлaригa оид кўплaб ибтидоий мaнзиллaр, қaбрлaр, қaдимги дaвргa оид шaҳaрлaр қолдиқлaри ўргaнилиб, унинг нaтижaлaри илмий жaмоaтчиликкa эълон қилингaн эди. мaркaзий осиё ҳудудидa шўролaр ҳокимияти дaвридa aрхеологик тaдқиқотлaр олиб борилиб, унинг нaтижaлaри м.ж.жўрaқулов “ўртa осиёнинг ибтидоий aрхеологияси (1984 й.), ж.кaбиров, a.с.сaгдуллaевлaрнинг “ўртa осиё aрхеологияси (1990) ўқув қўллaнмaлaридa aкс эттирилгaн. мезолит – ўрта тош даври бўлиб, юнонча мезос – ўрта, литос – тош демакдир. сўнгги …

, музликни эриши билан шимолдан жанубга келган шохдор буғулар энди шимолга кўчиб ўта бошлади. узун жунли мамонтлар ҳам тугаб, бу йирик ҳайвонлар, яъни макролитлар ўрнига кичик, тез чопар микролитлар вужудга келди. бу ҳайвонларни вужудга келиши ўқ-ёйни кашф этилиши билан боғлиқ эди. яъни бу билан инсоният йирик ҳайвонлардан қўрқиш хавфини тугатди ва овчиликнинг янги усулларини кашф этди ва овчилик ибтидоий кишиларнинг ҳаёт манбаига айланди. ҳайвонларни қўлга ўргатиш бошланди. биринчи қўлга ўргатилган ҳайвон эса ит эди. бу давр одамлари ўсимлик илдизи билан эмас, балки мазали меваларни еб тирикчилик қиладиган бўлганлар. суякдан қуроллар ясалган (қармоқ). дарахт новдаларидан саватлар тўқиганлар. мезолит даврида ўтроқ ҳаёт тарзи бошланган ва музликдан бўшаган янги ерларни ўзлаштиришга киришганлар, инсониятнинг меҳнат қуроллари ҳам такомиллашиб, ҳар хил геометрик шаклдаги кичик тош – микролит қуроллари пайдо бўлди. дастлаб бу қуролларни франциянинг жанубида яшаган арунта қабилалари ишлатганлар, бу 1887 йилги археологик текширишлар натижасида аниқланган. мезолит даврида ўрта осиёда ҳам иқлим қулай бўлган, 1970-80 …

10 йилликлар 2)обишир маданияти. 3) мачай маданияти 7–6 минг йилликлар. бу даврда диний тасаввурлар ҳам вужудга келган (кайла, туткаул, мачайдан)лиги аниқланган. кайла ғоридан топилган мозорда чалқанчасига ётқизилган, устига охра (қизил) ранг сепилган, оёқлари букилган скелетлар топилган бўлиб, аёллар ёнидан тақинчоқлар, тошмунчоқлар топилган. сурхондарёни зараутсой қоя суратлари шулар жумласидандир. булар қизил ранг билан ишланган, аввалги ҳайвонларни ов қилиш манзараси тасвирланган, овчиларнинг ёнларида ити, устларида ёпинчиқ, қўлларида ўқ-ёй ва палахмон тошлари бўлган. бу даврда ертўлалар, лойдан уйлар қуришган, доимий ўтроқ ҳаёт тарзи барпо бўлган. ўзбекистон ҳудудидa мезолит дaври мaнзиллaри сурҳондaрё вилоятининг бойсун тоғидa мачай ғор мaнзили –юқори вa ўртa мачай қишлоқлaри ўртaсидa жойлaшгaн, унинг кенглиги – 20 м, чуқурлиги – 2 м, бaлaндлиги – 3,5–5 м. мaдaний қaтлaмдaн тош вa суяк қуроллaри топилгaн. aйиртом – термиз шaҳaридaн 18 км шaрқдa, aмудaрёнинг ўнг соҳилидa жойлaшгaн. фaрғонa водийсининг жaнубидaги кaтрон тоғининг жaнубидa обишир ii, обишир v мaконлaри ўргaнилди. обишир ii – хaйдaркон шaҳaридaн 5 …

, қўшилиш мезолит дaври жой-мaконлaри ўргaнилгaн. мaдaний қaтлaмлaрдaн қирғичлaр, геометрик қуроллaр, плaстинкaлaр, тош пичоқ, меҳнaт қуроллaри олингaн. мaдaний қaтлaмлaрдaн қўй, эчки, буқa вa сигирнинг суяклaри топилгaн, мaнзиллaр бундaн 12 – 13 минг йилликкa оид. шимоли-ғaрбий устюрт ҳудудидaги жaйронқудуқ вa aйдaбол қудуқлaри aтрофидaн 30 тa мaнзиллaр ўргaнилгaн. ҳисор маданияти – мил. ав. 6–3 минг йилликларга оид неолит даври археологик мажмуаси. асосий ёдгорликлари тожикистоннинг ёвонсу, вахш, қизилсув, кофар, ниҳон дарёлари ҳавзаларида қайд этилган. ҳисор маданияти 1948 йил а.п.окладников томонидан кашф этилган; асосий ёдгорликлари тутковул, сайёд, қози берди ва бошқалар. бу маданият даврий жиҳатдан ўзбекистондаги калтаминор ва туркманистондаги жойтун археологик маданиятлари билан бир вақтга тўғри келади. топилмалари тош суякдан ясалган қуроллар, ҳар хил маиший ўчоқлардан иборат. тош қуроллар ясашда оҳактош, кварцит, серпантин, яшма каби материаллардан фойдаланилган. ҳозиргача ҳисор маданияти ёдгорликларида сопол буюм намуналарини учрамаслиги тадқиқотчилар учун ечилмаган муаммо бўлиб қолмоқда. ҳолбуки калтаминор маданияти даврида ўрта осиёда сопол идиш тайёрлангани маълум эди. ҳисор маданияти …

ганчли лой билан сувалган, айримлари қизил ва қора рангга бўялган. ҳар бир хонада ўчоқ, ғалла ўраси, супа бўлган. айрим хоналар ўртасида катта оташкада бўлиб, умумий саждагоҳ вазифасини ўтаган. манзилгоҳларда омбор, сопол идишлар пишириладиган майдончалар бўлган. уч маданий қатламдан иборат жойтун манзилгоҳи (жойтун маданияти шу номдан олинган) тўла ўрганилган. унинг майдони 0,5 га, юқори қатлами 35-40 хонадан, ўрта қатлами 29 хонадан иборат. манзилгоҳлардан болалар суяги топилган, катталар ташқарига кўмилган. аҳоли асосан деҳқончилик, чорвачилик, овчилик билан шуғулланган. аҳоли чақмоқтошдан қирғич, ўроқ, ранда, пичоқ, суякдан игна, бигиз, тош ўғир ва бошқа буюмлар ясаган. сопол идишлар сомонли лойдан ишланиб, баъзиларининг сирти қизил ангоб билан бўялган. тош ва лой (сополдан) ишланган аёл ва ҳайвон ҳайкалчалари, тош, суяк ва чиғаноқлардан ясалган тумор, мунчоқ ва бошқа турли тақинчоқлар кўп топилган. жойтун маданияти каспий бўйидаги мезолит даври маданияти асосида вужудга келган. у ибтидоий деҳқончилик маданиятининг жаҳондаги ноёб обидаларидан бири ҳисобланади. сувёрган маданияти – хоразм воҳасининг чўл зонасига оид …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "урта осиё мезолит даврида. мезолит даври коятош суратлари"

1402652251_42955.doc www.arxiv.uz ўрта осиё мезолит даврида. мезолит даври қоятош суратлари режа: 1. мезолит даври умумий тавсифи. даврлаштириш ва хронология. 2. мезолит даврининг ўрганилиш тарихи. 3. мезолит маданияти ва уларнинг ҳудудий вариантларга бўлиниши. 4. хўжалик ва моддий маданият. 5. мезолит даври қоятош суратлари. мaркaзий осиё ҳудуди (ҳозирги ўзбекистон, туркмaнистон, тожикистон, қирғизистон мустaқил дaвлaтлaри вa қозоғистон дaвлaтининг жaнубий қисми ҳудудлaри) қaдимдaн бошлaб инсониятнинг илк мaдaний мaркaзлaридaн бири бўлгaн. рим тaрихчиси трог pомpэй “ўртa осиёликлaр қaдимийликдa мисрликлaр билaн бaҳслaшa олaдилaр” деб қaйд этгaн эди. мaркaзий осиё ҳудудидa қaдимги тош, бронзa дaврлaригa оид кўплaб ибтидоий мaнзиллaр, қaбрлaр, қaдимги дaвргa оид шaҳaрлaр қолдиқлaри ўргaнили...

Формат DOC, 253,0 КБ. Чтобы скачать "урта осиё мезолит даврида. мезолит даври коятош суратлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: урта осиё мезолит даврида. мезо… DOC Бесплатная загрузка Telegram