ислом асрларида узбекистонда мовароуннахрда диний ва сиёсий бошкарув уйгунлиги

DOC 109,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402712231_42980.doc www.arxiv.uz ислом асрларида ўзбекистонда мовароуннаҳрда диний ва сиёсий бошқарув уйғунлиги мовароуннаҳрга ислом расмий кириб келгач, мовароуннахр умавийлар халифалиги, ундан сўнг аббосийлар халифалари таркибига киради. сомонийлар давлатига асос солингач, 261-ҳижрий йилда аббосийлар халифалигидан озод бўлиб, 289-ҳижрий йилгача мовароуннаҳр ва хуросонни сомонийлар бошқарди1. аббосийлар ва сомонийлар давлати хукми мобайнида пойтахти бухоро бўлган ушбу давлат илмга ва олимларга катта эътибор берди. маданият ва дин тарқатувчи марказга айланди. инсониятга ва ислом тамаддунига кўпгина буюк ва машхур олимларни тақдим қилди:абу мухаммад абдуллох ибн мухаммад албухорий (870 милодий йили вафот этган)имом муҳаммад ат термизий (892 милодий йили вафот этган)имом ал мотуридий (949 милодий йили вафот этган)абдуллоҳ ибн мухаммад ибн ёқуб ибн алхорисий алкалобозий (240 хижрий 958 милодий йили вафот этган)абу бакр абдуллох ибн мухаммад ибн бадиил алашқар (242 хижрий 954 милодий вафот этган)алхаким ассамарқандий (954 милодий йили вафот этган)ушбу мазҳаб сомонийлар давлатида тарқалган бўлиб, унинг машъал марказига айланган эди2. 4-ҳижрий, милодий 10-асрларда қорахонийлар мовароуннахрни босиб …

истелосигача ислом давлатлари тарихи”. ар-риёд, саудия арабистони мамлакати. 360 бет.99салжуқийлар ҳукмронлик қилган даврлари хам мовароуннаҳрнинг фақатгина айрим минтақаларида илм-фаннинг гуллаб-яшнаш даври ҳисобланади. хусусан, бухорода бир қанча диний иншоотлар қурилди. масалан, мағоқий аттор масжиди, баъзи уламолар ва ислом шайхларига мақбаралар қурилди. 526 ҳижрий йилда қатавон жангидан сўнг салжуқийлар ва уларнинг султони санжар қорахитойлар қўшини томонидан енгилди. шундан сўнг хоразмийлар давлатига асос солинди (551-629 ҳижрий) (1156-1231 милодий). хоразмни бошқарганлар ўз мамлакатларини салжуқийлар давлати хисобига ташкил қилдилар.хоразм султони аловутдин такеш салжуқийлар султони тўғрул 3 нинг устидан 590 хижрий йилда ғалаба қозонгач, унинг давлати янада кенгайди4.хоразмийлар давлати гуллаб-яшнаган даврда кўпгина диний ва илмий иншоотлар барпо этилди. аммо тез орада уруш ва низолар сабабли хоразмий султонларининг илм ва олимларга эътибори камайди, уларнинг бутун кучлари мўғулларга қаратилди. бунинг натижасида 628-ҳижрий йили султон жалолиддин мангуберди ўлдирилди ва хоразм давлатини мўғуллар босиб олди5. мўғуллар даврида мовароуннаҳр кўп нотинчликларга дучор бўлди. таълим ва илмий, диний иншоотлар аянчли аҳволга тушди. …

аҳр учун илм, маданият ва динда талафотлар даври хисобланади.шундан сўнг темурийлар давлатига сос солинди. уни барлос қабиласи бошлиғи ва мовароуннаҳрдаги кеш ва нахшаб ҳокими амир 4 док. сабри салим. “хоразм турклари мусулмон яқин шарқида”. қоҳира. 2000 й. 21 бет.5 док саад ал-ғомидий “покистон ва ҳинд юртларида ислом фатҳлари, мўғуллар истелосигача ислом давлатлари тарихи”. 156 бет.100темур ибн тарағай барпо этди. амир темур шаъбон ойининг 5 сида, 736 ҳижрий, 1335 милодий йилларда кеш вилоятининг самарқанд яқинидаги шаҳрисабз қишлоғида туғилган. форс тилида яшил шаҳар маъносини берувчи шаҳрисабз қишлоғининг исми қишлоқнинг барча жойларини қоплаган яшилликнинг сероблигидан эди. арихчи шарофиддин али яздий ўзининг “темур тузуклари” китобида амир темур болалигидан диний, сиёсий ва ҳарбий тарбия олган. унинг отаси бошқарув, сиёсат, жасурлик, от миниш ва илмга ўргатган. амир темур кўп вақтини қуръон ўқиб, от миниб ва шахмат ўйнаб ўтказган. амир темур малика ўлжойга уйланган. у ўз нуфузини ёйиш, ҳукми ўтадиган жойларни кўпайтириш харакатида чиғатой давлатига қарши кўп …

ошганида тўкил хонимга уйланган. дилкушо номли (қалбларни очувчи) қасрда мисли кўрилмаган серҳашамликда яшаган. серҳашамлик амир темурни урушларни давом эттириши ва мамлакатни кенгайтиришдан тўхтатмаган. шу йўсинда у ҳиндистонни ва бошқа осиё мамлакатларини босиб олган7. амир темур асри санъат, архитектура, ҳунармандчилик ва ишлаб чиқариш соҳаларида осиёнинг энг гуллаган даври ҳисобланади. бунинг энг ёрқин далили осиё давлатлари бўйича чўзилган юзлаб улкан меморий иншоотлар бўлиб, улар айниқса самарқанд шаҳрида кўпдир. уларнинг энг машҳури ушбу шаҳардаги улкан масжиддир.6 док. иброҳим омир. “темурийлар даврида самарқанд меморчилиги”. қоҳира университети, архитектура факултети, “мусулмон дунёси шарқи тарихий ёдгорликлари” анжуманида илмий доклад. 1998 й. 119 бет.7 герман вамбери. “бухоронинг энг қадимий асрлардан ҳозирги давргача тарихи”. қоҳира 1962 й. 222 бет101амир темурдан сўнг темурийлар давлатининг энг машҳур подшоҳи улуғбек ибн шохрух бўлиб, у амир темурнинг неварасидир. асл исми муҳаммад тарағай. 15 ёшида ҳокимият тепасига келгач, улуғбек номини олган. унинг ҳокимияти даври темурийлар империяси ҳокимлари ҳукм сурган энг узун вақт ҳисобланади. улуғбек …

рини белгиланган вақтда ботишини қўрдилар ва бино тугашидан олдин вафот этдилар. уни қуриш вақти узоққа чўзилганидан, бошқа кишилар уни ниҳоясига етказдилар”. уни қуришни якунлашга астроном олим али қушчи бошчилик қилди.темурийлардан сўнг мовароуннаҳрда шайбонийлар 916-1006-ҳижрий (1510-1598-милодий йилларда) ҳукмронлик қилдилар. уларнинг тахминан бир аср давом этган даври масжидлар, мадрасалар қурилиши билан ажралиб туради. айниқса бухорода, масалан, мирараб мадрасаси, абдулазизхон мадрасаси, модарийхон мадрасаси, кўкалдош мадрасаси ва бошқалар. шунингдек, дин арбоблари ва сўфийларга, айниқса нақшбандийя тариқатига катта аҳамият берилди. бу тариқат бухорода милодий xiv асрда орифон қишлоғидан бошланиб, дунёнинг барча ерларига тарқалган. шайбонийлардан сўнг ўзбек ҳоқонлари хукмронлик қилиб, уларбухоро хоқонлиги, қўқон ҳоқонлиги, хоразм ҳоқонлиги деб танилган. бу хоқонликлар руслар бостириб келгунча давом этди. русларнинг истилоси 120 йил давом этган бўлиб, диний талафотлар вақти ҳисобланади, чунки рус босқинчилиги даврида масжидлар қурилиши, ислом дини ва араб тилини ўргатишга эътибор қилинмай қўйилди. 102шундан келиб чиқиб, рус босқинчилиги даври сиёсий бошқарувнинг ислом динига эътиборсизлик даври ҳисобланади.1991 йилда ўзбекистон …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ислом асрларида узбекистонда мовароуннахрда диний ва сиёсий бошкарув уйгунлиги"

1402712231_42980.doc www.arxiv.uz ислом асрларида ўзбекистонда мовароуннаҳрда диний ва сиёсий бошқарув уйғунлиги мовароуннаҳрга ислом расмий кириб келгач, мовароуннахр умавийлар халифалиги, ундан сўнг аббосийлар халифалари таркибига киради. сомонийлар давлатига асос солингач, 261-ҳижрий йилда аббосийлар халифалигидан озод бўлиб, 289-ҳижрий йилгача мовароуннаҳр ва хуросонни сомонийлар бошқарди1. аббосийлар ва сомонийлар давлати хукми мобайнида пойтахти бухоро бўлган ушбу давлат илмга ва олимларга катта эътибор берди. маданият ва дин тарқатувчи марказга айланди. инсониятга ва ислом тамаддунига кўпгина буюк ва машхур олимларни тақдим қилди:абу мухаммад абдуллох ибн мухаммад албухорий (870 милодий йили вафот этган)имом муҳаммад ат термизий (892 милодий йили вафот этган)имом ал мотуридий (949 м...

Формат DOC, 109,0 КБ. Чтобы скачать "ислом асрларида узбекистонда мовароуннахрда диний ва сиёсий бошкарув уйгунлиги", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ислом асрларида узбекистонда мо… DOC Бесплатная загрузка Telegram