чор россиясининг туркистонни босиб олиши. чоризм истибдодига карши туркистон халкларининг миллий озодлик кураши. жадидчилик

DOC 156.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1353494887_40030.doc www.arxiv.uz режа: 1. чор россиясининг ўрта осиёни босиб олиши ва мустамлакачилик тартиблари. 2. чоризмнинг туркистонда иктисодий хукмронликни ўрнатиш тартиблари. 3. туркистон халкларининг чоризмнинг мустамлакачилик зулмига карши миллий озодлик ҳаракати. 4. туркистонда жадидлар ҳаракати. москва ва ғарб подшоларининг ўрта осиё, аникроғи, хива ва бухоро билан мунтазам алокалари шайбонийлар давридан бошланади. бу алокаларни инглиз савдогари женкинсоннинг 1558-1559 йиллардаги саёҳати бошлаб берди. 1565 йилдан бошлаб 1619 йилгача рус давлати шаҳарларида эркин савдо олиб боришга эришиш максадида хива ва бухородан москвага бир канча элчилар юборилган. 1619 йилда рус подшоси михаил фёдорович бухоро хони имом кулихон (1611-1642) нинг москвага келган биринчи расмий элчиларини кабул килди. бунга жавобан дворян иван данилович хохлов бошчилигида рус элчилари жўнатилди, улар 1621 йилда хива, бухоро ва самаркандда бўлиб кайтдилар. бутун xvii аср давомида элчилар айирбошлаб турилган бўлса-да, расмий равишда алокалар ўрнатиб бўлмаган. россия давлати билан ўрта осиё хонликлари ўртасида алокалар пётр i тахтга ўтириши билан янги боскичга кўтарилди. 1700 …
2
онлигини россиянинг вассалига айлантиришга мўлжалланган йўл-йўрик олган эди. хива якинида отряд кўшинлари билан бўлган жангда хиваликлар уларни кириб ташлайдилар, тирик колганлари асир олинади, бир неча кишигина ватанига кочиб колишга улгуради. 1717 йил ёзида уч минг кишилик бошка отряд турли касалликка учраб халок бўладилар ва 700 киши колади, улардан 200 таси соғлом эди ҳолос. шундан бошлаб россиянинг ўрта осиё хонликларига нисбатан душманлик кайфияти орта борди. россия ўз империяси чегараларини асосан уч йўналишда муттасил кенгайтириб борди. бу йўналишлар оркали сибирь, закавказье ва ўрта осиёга караб силжий бошлади. рус кўшинлари биринчи марта 1847 йилда ўрта осиёда пайдо бўлади ва сирдарёнинг куйи окимида раим (аролск)да мустаҳкам манзилгоҳ курдилар. козоғистоннинг шимоли-шаркида пётр i замонидаёк бир неча калъалар курилган бўлиб, омь дарёси бўйида 1717 йилда омск, 1718 йилда семипалатинск, 1720 йилда усть-каменагорск калъалари шулар жумласига киради. омск калъасидан оренбург калъасигача петропавловск калъаси оркали калъаларнинг туташ чизиғи барпо этилган бўлиб, унда 11 та калъа, 33 та ҳандакли …
3
ўрта осиёни истило килиши бошланди. окмачитни олиш учун бир ой вакт кетади. рус кўнинлари учун окмачитни олиниши катта аҳамиятга эга эди. шунинг учун бу урушда иштирок этганларга унвонлар, орден ва медаллар ҳамда пул мукофатлари берилган. окмачит ўрнига курилган рус калъасига генерал перовский номи берилган. перовский номи кейинчалик кизил ўрда шаҳрига айлантирилган. окмасчитнинг босиб олиниши россияга 1-кўрғон - ҳозирги казалинск, кармокчи боткоғидаги 2-кўрғон, кувон дарёсидаги 3-кўрғон ва перовский кўрғонидан иборат ўрта осиёга ҳужум килишнинг янги сирдарё ҳарбий истеҳкомлар чизиғини вужудга келтириш имконини берди. айни вактда ўрта осиёнинг шаркий томонларидан боскинчилик ҳаракатларини бошлаб юборди. 1860 йилда тўкмок ва пишпак (ҳозирги бишкек), 1861 йили сирдарёдаги жўлак ва янги кўрғонни босиб олди. рус кўшинлари уруш ҳаракатларини икки томондан: бири шаркдан генерал веревкин, иккинчи томонда ғарбдан генерал черняев кўмондонлигида олиб борилиб, черняев 1864 йилда туркистон билан чимкентни, веревкин эса авлиёота (ҳозирги жамбул) ни кўлга киритиш билан амалда рус кўшинлари чимкентда туташдилар. истило килинган ва ташкил …
4
бига кўшиб олинганлигини расмий равишда эълон килади. чор россияси ўз мустамлака ерларини кенгайтиришни давом эттириб, 1866 йил 10 февралда самарканд сари юриш килиб, 13 майда эржар якинида бўлган жангда бухоро кўшинларини енгади. ўша йили хўжанд, ўратепа ва жиззах ҳужум билан босиб олинади. самарканддан бухорога бораверишда янгикўрғон якинида бухоро амирининг кўшинлари яна енгилади. 1868 йил 23 июнда рус кўшинлари самаркандни сўнгра каттакўрғонни бухородан ажратиб олиб, зарафшон округини ташкил киладилар. бухоро амири музаффариддинни (1860-1885) асоратли шартномани имзолашга мажбур этдилар. шартномага мувофик бухоро амалда россиянинг вассалига айланиб колди, ҳарбий чикимлар учун 500 минг сўм товон пули тўлашга мажбур этди. 1873 йили май ойида 13 минг кишилик кўшин билан хивага карши юриш бошлади. хива кўшинлари 27-28 майдаги тенг бўлмаган жанглардан сўнг енгилгач, 1873 йил 25 августда гандимиен шартномаси имзоланди. кауфман хева юришини якунлагандан кейин кўкон хонлигини босиб олишга тайёргарлик кўра бошлади. бу даврда кўкон хонлигида ички зиддиятлар жуда кучайиб кетган эди. хон маъмуриятининг ўзбошимчаликлари …
5
с кўшинлари кўконни жиддий каршиликсиз эгаллади. 1876 йил 19 февралда кўкон хонлиги территорияси россияга кўшиб олинганлиги ва унинг ўрнида фарғона вилояти ташкил этилганлиги эълон килинди. скобелев ҳарбий губернатор этиб тайинланди. кирғизларга карашли олой водийси ҳам россия империясига кўшиб олинди. кўкон хонлигини кўшиб олиниши билан шаркда тяншон тоғларидан бошлаб, ғарбда амударёгача, жанубда помир этакларигача чўзилган туркистон генерал-губернаторлиги тузилди. энди чор россиясининг туркистон мустамлакасини бошкариши тартибига келсак, ўрта осиё халкларининг иктисодий ва миллий манфаатларига зид тартиб-коидалар, бошкарув тизими жорий килиндики, буларнинг барчаси тўла мустамлакачилик мажмуасини ташкил этди. мустамлакачилик тартиблари ҳаммаси бир йўла эмас, балки бирин-кетин жорий килиб борилди. 1865 йилда янги ташкил килинган туркистон областини бошкаришнинг вактинча низоми эълон килинди. унда руслар кўл остига ўтган ерларда дастлабки бошкарув жараёнида осойишталик, хавфсизликни таъминлаш максадида мўтадил конунлар жорий килинди. масалан, барча маъмурий органларга маҳаллий аҳолининг турмуши, ички ишлари, ерга эгалик - ҳукукий муносабатларига аралашмай тартибни умумий тарзда кузатиб бориш белгиланган. 1867 йилда рус подшоси …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "чор россиясининг туркистонни босиб олиши. чоризм истибдодига карши туркистон халкларининг миллий озодлик кураши. жадидчилик"

1353494887_40030.doc www.arxiv.uz режа: 1. чор россиясининг ўрта осиёни босиб олиши ва мустамлакачилик тартиблари. 2. чоризмнинг туркистонда иктисодий хукмронликни ўрнатиш тартиблари. 3. туркистон халкларининг чоризмнинг мустамлакачилик зулмига карши миллий озодлик ҳаракати. 4. туркистонда жадидлар ҳаракати. москва ва ғарб подшоларининг ўрта осиё, аникроғи, хива ва бухоро билан мунтазам алокалари шайбонийлар давридан бошланади. бу алокаларни инглиз савдогари женкинсоннинг 1558-1559 йиллардаги саёҳати бошлаб берди. 1565 йилдан бошлаб 1619 йилгача рус давлати шаҳарларида эркин савдо олиб боришга эришиш максадида хива ва бухородан москвага бир канча элчилар юборилган. 1619 йилда рус подшоси михаил фёдорович бухоро хони имом кулихон (1611-1642) нинг москвага келган биринчи расмий элчиларини ка...

DOC format, 156.0 KB. To download "чор россиясининг туркистонни босиб олиши. чоризм истибдодига карши туркистон халкларининг миллий озодлик кураши. жадидчилик", click the Telegram button on the left.