qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari. islom dinida ma`naviyat va shaxs ma`naviy qiyofasining tahlili

DOC 97,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353496404_40044.doc www.arxiv.uz reja: 1. qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari 2. islom dinida ma`naviyat va shaxs ma`naviy qiyofasining talqini 3. o`rta osiyo falsafiy tafakkurida ma`naviyat va ma`rifat masalalari qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari. markaziy osiyo xalqlari milliy ma`naviyati takomil bosqichlari bu o`lka xalqlari madaniy taraqqiyot jarayoni bilan bevosita bog`liq. xalqimiz madaniy taraqqiyoti o`ta murakkab tarixiy hodisalar majmuini tashkil etib, o`z ichiga bir necha ming yilliklarni qamrab oladi. ana shu murakkab va ko`p ming yillik ma`naviy takomilimiz jarayonidan asosiy bo`g`inlarni ajratib olishimiz lozim. busiz milliy ma`naviyatimiz rivojlanishi bosqichlari haqida fikr yuritib bo`lmaydi. ko`pgina tadqiqotchilarning, shu jumladan m. imomnazarovning bu boradagi fikrini qo`llab unga qo`shilib milliy ma`naviyatimizning necha ming yillik tarixini uch yirik davrga (balkim to`rt davrga) ajratib ko`zdan kechirishni ko`p jihatdan maqbo`l bildik: 1. islomgacha milliy ma`naviyatimiz taraqqiyoti. 2. islom mintaqa madaniyati takomilida milliy ma`naviyatimizning o`rni va mavqei. 3. yangi davr jaxon madaniyati va milliy ma`naviyatimiz takomili masalalari. …

adimiy ajdodlarimiz ma`naviyat va ma`rifati haqidagi ma`lumotlar asrlardan asrlarga o`tib hozirgacha saqlanib kelayotir. o`rta osiyo xalqlarining qadimiy mif, afsonalari turli mavzularda bo`lgan. chunonchi kosmogonik miflar, hayvonlar va qushlar xaqidagi miflar, xudolar va afsonaviy qaxramonlar haqidagi miflar bo`lib, ularda yaxshilik, baxt-saodat, quyosh nuri va issiqlik, yomonlik, baxtsizlik zulmat va daxshatli sovuqqa qarama-qarshi qo`yilgan. shu asosda baxt o`lkasi va baxtsizlik o`lkasi degan miflar yuzaga kelgan. yaxshilik va yomonlik kuchlari o`rtasidagi kurash mifalogik obrazlar mitra, anaxita, kayumars, yima (jamshid), elikbek va boshqalar obrazida mujassamlashtirilgan. bo`lar haqidagi miflar biz keyingi masalada ko`rib o`tadigan zardushtiylikning âavestoâ kitobiga ham kirgan. mitra- quyosh xudosi. u kishilarga nur, issiqlik, baxt-saodat baxsh etadi. shu bilan birga u yaxshi qurollangan bo`lib, dushmanlarga qarshi daxshat soladi, kishilarni ofatdan qutqaradi. mitra bitmas-tuganmas kuchga ega bo`lgan pahlavon sifatida tasvirlanadi. u dushmanga qarshi shafqatsizlik bilan jang qiladi va uni maxv etadi. mitra-o`tda kuymas, suvda cho`kmas, o`q o`tmas qaxramon. qadim o`rta osiyo aholisi yaratgan og`zaki …

l bosqinchilariga qarshi qaxramonona kurashini aks ettiradi. vatanparvarlik va jasorat, vatani va o`z xalqi baxti-saodati yo`lida fidoiylik qilishga shay, tayyor turish kabi yuksak ma`naviylik sak qabilasining cho`poni shiroq timsolida gavdalangan. qadimiy turkiy tilda yaratilgan yozma yodgorliklardan bizgacha o`rxun-yenisey va uyg`ur tilidagi yodgorliklar saqlanib qolgan. o`rxun-yenisey yodgorliklari v-viii asrlarga mansub bo`lib, ulardan kul-tagin, bilka-qoon, tunyukuk qabr toshlariga o`yib yozilgan tezislar ayniqsa ahamiyatlidir. markaziy osiyoda ma`naviyat bilan birga ma`rifat ham rivojlangan. ma`rifat rivojining isboti sifatida bu o`lka xalqlarning yozuvini kursatish mumkin. eramizdan avvalgi birinchi ming yillik o`rtalarida oromiy, grek yozuvlari, forsiy mixxat mavjud bo`lgan. qadim o`rta osiyoda astronomiya, geometriya, geodeziya, matematika, fizika, meditsina fanlari rivoj topgan. bizga qadar saqlanib qolgan so`g`d kalendari va beruniy asarlaridagi ma`lumotlar bu o`lkada, ayniqsa astronomiya fani rivojlanganidan darak beradi. o`rta osiyo xalqlari juda qadim zamonlar dayoq sug`orish inshootlari qurganlar, kanallar ochganlar, chig`ir va koris usuli bilan suvsiz yerlarga suv chiqarganlar. albatta bo`lar kishilardan ma`lum tajriba va bilimni …

hragan, 622 yilda madinaga ko`chgan. arab tilida "ko`chish", "xijrat" deyiladi va shundan xijriy yil hisobi boshlanadi. islom dini, avval boshidanoq, insonni o`qib-o`rganishga, ilm vositasi bilan dunyoni anglab yetishga da`vat qiladi. qur`onda "ilm" so`zidan chiqqan "alima" (bilmoq) so`zi 750 marotaba uchraydi. islom dini kibrni qoralaydi, qabilachilik xurofotlariga keskin qarshi chiqadi, irqiy birodarlik o`rniga insoniy birodarlik jamoasi-"umma" tushunchasini kiritadi. bu narsa insoniyatning ma`naviy takomilida muhim burilish nuqtasi bo`ldi. ilohiyotda islom dini uch elementdan iborat-iymon, islom va ehsondan iborat deb etirof etilgan iymon talablari 7ta aqidani -allohga, farishtalarga, muqaddas kitoblarga, payg`ambarlarga, oxirat kuniga, taqdirning ilohiyligiga va o`lgandan keyin tirilishiga ishonish talablarini o`z ichiga oladi. islom talablariga, yani din asoslari-arkon ad-din deb nom olgan 5 ta amaliy marosimchilik talablari-kalima keltirish-namoz o`qish-ro`za tutish zakot berish va imkoniyat topilsa xaj qilish talablari kiradi. islom kishilar ongi va turmushiga tasir etishi, ular hayotidan mustahkam o`rin olishini taminlovchi diniy marosimchilik-ro`za hayiti, qurbonlik va qurbon hayiti, mavlid, sho`ro va …

ytganda, hadislar ma`naviy-axloqiy tarbiyaga oid bo`lgan fikrlarning mukammal to`plamidir. qur`oni karim, hadislarni, shariat ko`rsatmalarini o`rganar ekanmiz, ularda axloqiy kamolat, hallolik va poklik, iymon va vijdon bilan bog`liq bo`lgan birorta ham masala e`tibordan chetda qolmaganini ko`ramiz. ayniqsa, islom harom va halol masalasiga musulmonlar e`tiborini qaratadi. shariatda alloh tomonidan qilinishga ruhsat etilgan amallar, ishlar halol deyiladi. harom esa aksincha, qilinishiga ruhsat etilmagan ishlar va amallardir.odatda, xalqimiz halol va haromni yeyiladigan va ichiladigan narsalarga ishlatib kelgan. shariatda ijozat etilgan hamma narsalar, ishlar va amallar esa haromdir. alloh harom etilgan ishlarni qiluvchilarga bu dunyoda yoki qiyomat kunida jazosini albatta berishi aytiladi. mustaqil o`zbekistonda o`zining ichki va tashqi siyosatida islom dini qobig`ida ifoda etilgan umuminsoniy qadriyatlarga jiddiy o`rin ajratadi; islom dini xalqimizning moddiy va ma`naviy hayotining shakllanishida, yurtimizning jaxon madaniyatining yirik maskaniga aylanishida muhim ahamiyat kasb etgani ta`kidlanmoqda. abo`lg`ozi bahodirxonning "shajarayi turk" asarida yozilishicha, xazrati nuh ikki yuz ellik yoshga yetganda xudoi taolo uni payg`ambar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari. islom dinida ma`naviyat va shaxs ma`naviy qiyofasining tahlili"

1353496404_40044.doc www.arxiv.uz reja: 1. qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari 2. islom dinida ma`naviyat va shaxs ma`naviy qiyofasining talqini 3. o`rta osiyo falsafiy tafakkurida ma`naviyat va ma`rifat masalalari qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari. markaziy osiyo xalqlari milliy ma`naviyati takomil bosqichlari bu o`lka xalqlari madaniy taraqqiyot jarayoni bilan bevosita bog`liq. xalqimiz madaniy taraqqiyoti o`ta murakkab tarixiy hodisalar majmuini tashkil etib, o`z ichiga bir necha ming yilliklarni qamrab oladi. ana shu murakkab va ko`p ming yillik ma`naviy takomilimiz jarayonidan asosiy bo`g`inlarni ajratib olishimiz lozim. busiz milliy ma`naviyatimiz rivojlanishi bosqichlari haqida fikr yuritib bo`lmaydi. ko`pgina...

Формат DOC, 97,5 КБ. Чтобы скачать "qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari. islom dinida ma`naviyat va shaxs ma`naviy qiyofasining tahlili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi markaziy osiyo xalqlari… DOC Бесплатная загрузка Telegram

qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari. islom dinida ma`naviyat va shaxs ma`naviy qiyofasining tahlili

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari. islom dinida ma`naviyat va shaxs ma`naviy qiyofasining tahlili"

Похожие файлы