qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma’naviyatining shakllanish jarayonlari

PPTX 26 pages 730.6 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 730.6 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari reja qadimgi xalq ijodiyoti va yozma yodgorliklarida ma’naviyat masalalari milliy-ma’anaviy qadriyatlarning mumtoz ko’rinishlari islom dini, quroni-karim hadislarda inson ma’naviyati. kosmogonik miflar, hayvonlar va qushlar xaqidagi miflar, xudolar va afsonaviy qaxramonlar haqidagi miflar bo`lib, ularda yaxshilik, baxt-saodat, quyosh nuri va issiqlik, yomonlik, baxtsizlik zulmat va daxshatli sovuqqa qarama-qarshi qo`yilgan. shu asosda baxt o`lkasi va baxtsizlik o`lkasi degan miflar yuzaga kelgan. yaxshilik va yomonlik kuchlari o`rtasidagi kurash mifalogik obrazlar mitra, anaxita, kayumars, yima (jamshid), elikbek va boshqalar obrazida mujassamlashtirilgan. bo`lar haqidagi miflar biz keyingi masalada ko`rib o`tadigan zardushtiylikning “avesto” kitobiga ham kirgan. mitra- quyosh xudosi. u kishilarga nur, issiqlik, baxt-saodat baxsh etadi. shu bilan birga u yaxshi qurollangan bo`lib, dushmanlarga qarshi daxshat soladi, kishilarni ofatdan qutqaradi. mitra bitmas-tuganmas kuchga ega bo`lgan pahlavon sifatida tasvirlanadi. u dushmanga qarshi shafqatsizlik bilan jang qiladi va uni maxv etadi. mitra-o`tda kuymas, suvda …

2 / 26

asidan judo etilib, qon bilan to`ldirilgan meshga solinadi. “shiroq” eposi ham o`rta osiyo xalqlarining chet el bosqinchilariga qarshi qaxramonona kurashini aks ettiradi. vatanparvarlik va jasorat, vatani va o`z xalqi baxti-saodati yo`lida fidoiylik qilishga shay, tayyor turish kabi yuksak ma`naviylik sak qabilasining cho`poni shiroq timsolida gavdalangan. avesto kitobi qadimiy turkiy tilda yaratilgan yozma yodgorliklardan bizgacha o`rxun-yenisey va uyg`ur tilidagi yodgorliklar saqlanib qolgan. o`rxun-yenisey yodgorliklari v-viii asrlarga mansub bo`lib, ulardan kul-tagin, bilka-qoon, tunyukuk qabr toshlariga o`yib yozilgan tezislar ayniqsa ahamiyatlidir. markaziy osiyoda ma`naviyat bilan birga ma`rifat ham rivojlangan. ma`rifat rivojining isboti sifatida bu o`lka xalqlarning yozuvini kursatish mumkin. eramizdan avvalgi birinchi ming yillik o`rtalarida oromiy, grek yozuvlari, forsiy mixxat mavjud bo`lgan. qadim o`rta osiyoda astronomiya, geometriya, geodeziya, matematika, fizika, meditsina fanlari rivoj topgan. bizga qadar saqlanib qolgan so`g`d kalendari va beruniy asarlaridagi ma`lumotlar bu o`lkada, ayniqsa astronomiya fani rivojlanganidan darak beradi. o`rta osiyo xalqlari juda qadim zamonlar dayoq sug`orish inshootlari qurganlar, kanallar …

3 / 26

si muhammaddir(s.a.v) (570, makka - 632, madina). o`z targ`ibotini u 609-610 yillarda makkada boshlagan va qarshilikka uchragan, 622 yilda madinaga ko`chgan. arab tilida "ko`chish", "xijrat" deyiladi va shundan xijriy yil hisobi boshlanadi. islom dini, avval boshidanoq, insonni o`qib-o`rganishga, ilm vositasi bilan dunyoni anglab yetishga da`vat qiladi. qur`onda "ilm" so`zidan chiqqan "alima" (bilmoq) so`zi 750 marotaba uchraydi. islom dini kibrni qoralaydi, qabilachilik xurofotlariga keskin qarshi chiqadi, irqiy birodarlik o`rniga insoniy birodarlik jamoasi-"umma" tushunchasini kiritadi. bu narsa insoniyatning ma`naviy takomilida muhim burilish nuqtasi bo`ldi. ilohiyotda islom dini uch elementdan iborat-iymon, islom va ehsondan iborat deb etirof etilgan iymon talablari 7ta aqidani -allohga, farishtalarga, muqaddas kitoblarga, payg`ambarlarga, oxirat kuniga, taqdirning ilohiyligiga va o`lgandan keyin tirilishiga ishonish talablarini o`z ichiga oladi. islom talablariga, yani din asoslari-arkon ad-din deb nom olgan 5 ta amaliy marosimchilik talablari-kalima keltirish-namoz o`qish-ro`za tutish zakot berish va imkoniyat topilsa xaj qilish talablari kiradi. islom kishilar ongi va turmushiga tasir etishi, …

4 / 26

on ma`naviy-ma`rifiy kamoglatining asosi bo`lgan axloq-odob tarbiyasining barcha qirralarini o`z ichiga olgan. sirasini aytganda, hadislar ma`naviy-axloqiy tarbiyaga oid bo`lgan fikrlarning mukammal to`plamidir. qur`oni karim, hadislarni, shariat ko`rsatmalarini o`rganar ekanmiz, ularda axloqiy kamolat, hallolik va poklik, iymon va vijdon bilan bog`liq bo`lgan birorta ham masala e`tibordan chetda qolmaganini ko`ramiz. ayniqsa, islom harom va halol masalasiga musulmonlar e`tiborini qaratadi. shariatda alloh tomonidan qilinishga ruhsat etilgan amallar, ishlar halol deyiladi. harom esa aksincha, qilinishiga ruhsat etilmagan ishlar va amallardir.odatda, xalqimiz halol va haromni yeyiladigan va ichiladigan narsalarga ishlatib kelgan. shariatda ijozat etilgan hamma narsalar, ishlar va amallar esa haromdir. alloh harom etilgan ishlarni qiluvchilarga bu dunyoda yoki qiyomat kunida jazosini albatta berishi aytiladi. mustaqil o`zbekistonda o`zining ichki va tashqi siyosatida islom dini qobig`ida ifoda etilgan umuminsoniy qadriyatlarga jiddiy o`rin ajratadi; islom dini xalqimizning moddiy va ma`naviy hayotining shakllanishida, yurtimizning jaxon madaniyatining yirik maskaniga aylanishida muhim ahamiyat kasb etgani ta`kidlanmoqda. abo`lg`ozi bahodirxonning "shajarayi turk" …

5 / 26

n olib iymon keltirgan kishilar bilan kemaga minadi. yer yuzidagi barcha tirik jonzot suvga g`arq bo`ladi. olti oy o`n kun deganda xudoi taoloning amri bilan to`fon qaytadi. kemadagilar salomat qolib judi degan tog`da kemadan quruqlikka o`tadilar. shu yerda ular bemor bo`ladilar, nuh payg`ambarning uch o`g`lu, uch kelini tuzaladi, boshqalar vafot etadi. shundan keyin nuh payg`ambar o`g`illariga:"odam farzandlaridan faqat uchalangiz qoldingiz. endi uchalangiz uch yurtda turing", deb ularni uch tomonga yuboradi. yofas alahissalom otasining amri bilan judi tog`idan jo`nab ketib, itil va yoyiq daryolarning yoqasini makon tutadi. shu yerda yana 250 yil yashaydi. avlodi ko`payadi. vafoti oldida to`ng`ich o`g`li gurkni qoldirib boshqa o`g`illariga shunday vasiyat kiladi. "gurkni o`zlaringga podshoh bilinglar, so`zidan chiqmanglar". o`g`illar ota vasiyatiga sodiq bo`lib qoladi, gurkni podshoh qiladilar. gurk odobli aqlli kishi edi. ota me`ros mamlakatni kezib chiqadi. issiqko`l bo`ylarini hushlab qolib, shu yerda yashaydi. xirgoh uyni, ya`ni chodir o`tovni to`qishni ixtiro qiladi. nuh alayhissalom zamonidan to alanchaxon …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma’naviyatining shakllanish jarayonlari"

qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma`naviyatining shakllanish jarayonlari reja qadimgi xalq ijodiyoti va yozma yodgorliklarida ma’naviyat masalalari milliy-ma’anaviy qadriyatlarning mumtoz ko’rinishlari islom dini, quroni-karim hadislarda inson ma’naviyati. kosmogonik miflar, hayvonlar va qushlar xaqidagi miflar, xudolar va afsonaviy qaxramonlar haqidagi miflar bo`lib, ularda yaxshilik, baxt-saodat, quyosh nuri va issiqlik, yomonlik, baxtsizlik zulmat va daxshatli sovuqqa qarama-qarshi qo`yilgan. shu asosda baxt o`lkasi va baxtsizlik o`lkasi degan miflar yuzaga kelgan. yaxshilik va yomonlik kuchlari o`rtasidagi kurash mifalogik obrazlar mitra, anaxita, kayumars, yima (jamshid), elikbek va boshqalar obrazida mujassamlasht...

This file contains 26 pages in PPTX format (730.6 KB). To download "qadimgi markaziy osiyo xalqlari ma’naviyatining shakllanish jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi markaziy osiyo xalqlari… PPTX 26 pages Free download Telegram