шаркнинг европага тасири

DOC 109,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1353505875_40083.doc www.arxiv.uz режа: 1. шарк ренессанси. 2. шарк ва ғарб алокаларида таржималарнинг роли. 3. трубадурлар шеърияти такомилида шаркнинг таъсири. якин-якинларгача маданий ҳаётда, шарк халклари азалдан колок бўлганлар, уларнинг европага таъсир этгудек ҳеч нарсалари йўк, деб келинар эди. шарк маданиятига паст назар билан караш, айникса, «европоцентризм» тарафдорлари орасида кучли бўлган; унинғ акс-садоси ҳалигача давом этиб келмокда. аммо жаҳон тараккийпарвар олимлари бу ҳолни инкор этиб, илдизи асрларга кетган кадимги ва урта аср шарк маданияти ютукларини кундан-кунга, тобора теранрок далилламокдалар. академиклар н. конрад, и. крачковский, и. орбели, профессорлар в. жирмунский, и. брагинс​кий, п. гринцер, б. рифтин, уз фа академиклари и. мўминов, в. зоҳидов, атокли олимлар с. толстов, м. хайрулкаец, а. каюмов, ф. сулаймонова, м. шаҳидий, п. бул​гаков, ш. шомуҳамедов, файласуфлар а. сагадеев, с. григорян, в. чалоян, фан тарихи мутахассислари. сартон, ж. томсон, м. рожанская ва бошкалар шаркда, жумладан, урта осиёда x—xv асрлар давомида улкан маданий юксалиш — реннессанс (уйғониш) рўй берганлигини кўрсатиб, у …
2
офоту жаҳолат зулмидан озод этишга даъваг этдилар; натижада, эрк ва инсоф, ишк ва муҳаббатни куйловчи жўшкин, кайнок шеърият карор топди. аммо, илғор шарк тараккийпарварлиги, айрим тадкикотчилар айтганларидек, «осиё дарёлари каби кумликларга сингиб кетиб, ўз кобиғидан чиколмай, ном-нишонсиз йўколган» эмас . аксинча, бу улкан маданият умумбашарий цивилизацияга кўшилиб унинг узлуксиз» ривожига омил бўлди, турли алока воситалари оркали ғарбга ўтиб, янги европа тафаккур тараккиётига таъ​сир кўргазди. етти аср давомида араб халифалиги кўл остида турган испаниянинг курдоба, шивилия, ғиронада вилоятларида шарк илм-маърифати кенг канот ёйди. испан кироллари араб тилини мукаммал билар, ўз саройларида араб шоирлари ва олимларини саклар, барча испан зиёлилари арабча таълим олиб, шаркона урф-одат руҳида тарбияланар эдилар. европалик толиби илмлар дамашк, коҳира, искандария сингари марказий шарк шаҳарларига бориб таҳсил кўрганлар.. уз навбатида, шарклик мударрислар ҳам испания, италия, франция шаҳарларини кезиб, дарс берганлар зеро, у замонларда тараккиёт эътибори билан, ғарбий европа шаркка нисбатан бирмунча оркада бўлган. урта осиё, эрон ва арабистон шаҳарларида …
3
ида 100 дона, 1130 йили бамбергдаги жомеъ (собор)да атиги 96 дона китоб бўлиб, уларнинг ҳам асосий кисми диний адабиётлар эди . гётенинг устози, жаҳон таммаддун (маданий тараккиёт) тарихини яхлит ўрганиб, ҳар бир халкнинг башарият тафаккур тараккиётига кўшган ҳиссасини холисона баҳолаган г. гердер куйидагиларни ёзади: «ўша пайтда, жаҳолат чангалидаги европанинг кўпгина кисмида араблар илм чироғини ёкдилар ... европалик бирорта халк ёзувни ўзи кашф этган эмас: испанлар ёзуви ҳам, шимолий орамий ёзуви ҳам осиёдан олинган; шимолий, ғарбий ва шаркий европа маданияти юнон-румо-араб уруғидан униб чиккандир» . европа шаркдан саводхонликни, аник фанлар ва уларни эгаллаш усулларини, деҳкончилик, чорвачнлик илмларини, денгизда сузиш ҳунарини, ҳарбий техникани ўрганиб олди. шарк халклари ғарблик биродарларига кадим замонлардаёк тасвирий санъат ва архитектура, шеърий санъатни ҳам инъом этганлар. шарклик савдогарлар илк бора осиё билан европа ўртасидаги тижорат йўлларини очганлар. араблар барча фанлар билан шуғулланиб, уларнинг аксариятида кашфиёт яратдилар, билимлар доирасини кенгайтирдилар, бошка халклар руҳига таъсир этиб, уларга ҳузур-ҳаловат бағишладилар... «ма​тематика, …
4
башариятга зарур барча фанларда тўпланган бениҳоя улкан тажрибани европаликлар шаркдан олдилар. ғарбда шарк олимлари таъсири шу даражада эдики, ҳатто, уларниш хатолари ҳам европада узок вактларгача сакланиб колди» . шарк маданиятининг европага кўчишида таржиманинг роли шубҳасиз катта бўлган. араб тилида яратилган илмий адабиётларни лотин тилига ағдариш xii аср: дан бошлаб авж олган. кейинчалик бу адабиётларни испан, француз, кастил тилларига таржима килиш ҳам кучайган. толедо ва болоня шаҳарлари ўша давр тар жимачилигининг йирик марказларига айланган. бу шаҳарларда ўзаро ракобатга киришувчи алоҳида-алоҳида таржима мактаблари шаклланиб, гуруҳ-гуруҳ таржимонлар бир неча йиллар давомида арабча китобларни; европа тилларига ўгириш билан шуғулланганлар. ҳатто, толедо жомеъсида махсус таржимонлар тайёрлайдиган ўкув юрти ҳам очилган, жамики фанларга оид арабча асарлар мунтазам равишда европа тилларига ўгрилиб, кўп нусхада таркатилган. толедода амалга оширилган таржималар «христиан схоласт олимларини ларзага келтирди», дейди испан шаркшуноси менендес пидал . бу таржималар жаҳон маданияти ривожида-бутун бир даврни ташкил этади. чунончи, у фан тарихини толедо мактаби фаолиятигача бўлган …
5
н: «ғарб христианларц орасида, — дей​ди у, — фан инкирозга учрагач, аристотел юлдузи шарк халклари орасида янги шуъла сочиб порлади. кейинчалик улар (шаркликлар — н. к.) ғарбни аристотел фалсафаси билан ёритдилар» . ғарб таржимонлари орасида атокли файласуфлар, ёзувчилар номларини учратамиз. чунончи, «минг бир кеча», «калила ва димна», «синдбоднома» асарлари таржимони педро альфонс ўзи ҳам шу йўлда китоб таълиф этади. олтмишдан ортик фалсафий ва илмий асарлар мутаржими герард кремоний ибн сино, ибн рушд ғояларининг кизғин тарғиботчиси бўлган. яна бир таржимон михиел скотт эса шарк олимлари китобларига катор шарҳлар битган. бутун европа мактабларида, ўша пайтларда, асосан, араб тилидан ўгирилган асарлар ўкитилган. шундай килиб, шарк илмий-маданий ютукларини таркатишда савдогарлар, шарку ғарб ўртасида воситачилик килувчи яҳудийлар ва арманлар, шунингдек, мусулмон мамлакатларидаги христианлар муҳим рол ўйнадилар. хусусан, салб юришлари иштирокчилари шаркдан кўп нарса ўзлаштириб, ватанларига кайтгач, уларни жорий этганлар. «европаликлар шарк мамлакатларида яшаб, улар билан савдо-сотик килиш жараёнида, янги деҳкончилик экинлари етиштиришни ўрганиб олдилар. европада …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"шаркнинг европага тасири" haqida

1353505875_40083.doc www.arxiv.uz режа: 1. шарк ренессанси. 2. шарк ва ғарб алокаларида таржималарнинг роли. 3. трубадурлар шеърияти такомилида шаркнинг таъсири. якин-якинларгача маданий ҳаётда, шарк халклари азалдан колок бўлганлар, уларнинг европага таъсир этгудек ҳеч нарсалари йўк, деб келинар эди. шарк маданиятига паст назар билан караш, айникса, «европоцентризм» тарафдорлари орасида кучли бўлган; унинғ акс-садоси ҳалигача давом этиб келмокда. аммо жаҳон тараккийпарвар олимлари бу ҳолни инкор этиб, илдизи асрларга кетган кадимги ва урта аср шарк маданияти ютукларини кундан-кунга, тобора теранрок далилламокдалар. академиклар н. конрад, и. крачковский, и. орбели, профессорлар в. жирмунский, и. брагинс​кий, п. гринцер, б. рифтин, уз фа академиклари и. мўминов, в. зоҳидов, атокли олимлар с...

DOC format, 109,5 KB. "шаркнинг европага тасири"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: шаркнинг европага тасири DOC Bepul yuklash Telegram