turkistonda mustabid sovet hokimiyatining o`rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat

DOC 159,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1353215186_39924.doc www.arxiv.uz reja: 1. 1917 yil fevral inqilobining turkistonga ta`siri. muxtoriyatchilik harakati 2. oktyabr to`ntarilishi. turkistonda mustabid sovet rejimining o`rnatilishi, bolsheviklarning shovinistik siyosati 3. turkiston muxtoriyati hukumati va uning faoliyati 4. turkiston mintaqasida sovet hokimiyatiga qarshi qurolli harakat va uning tarixiy ahamiyati 5. xiva xonligining qizil armiya tomonidan tugatilishi. horazm xalq sovet respublikasining tuzilishi va undagi ijtimoiy-siyosiy o`zgarishlar 6. buxoroga qizil armiyaning bosqini va amir hokimiyatining ag`darilishi. buxoro xalq sovet respublikasidagi hokimiyat tizimi va g`oyaviy-siyosiy vaziyat 1.1917 yil fevral inqilobining turkistonga ta`siri. muxtoriyatchilik harakati 1917 yil 27 fevralda petrogradda bo`lgan demokratik inqilob turkiston o`lkasiga ham o`z ta`sirini o`tkazdi. turkistonda yangi jamiyat kurtaklarini shakllantirish uchun harakat boshlanib ketdi. turkiston ijtimoiy-siyosiy hayotida o`lka muxtoriyati masalasi asosiy masala bo`lib qoldi. turkistonga muxtoriyat maqomini berish g`oyasi nafaqat demokratik ziyolilar orasida, hatto oddiy odamlar o`rtasida ham ancha ommalashgan edi. 1917 yilning mart-aprel oylari o`lkaning siyosiy uyg`onishida burilish davri bo`ldi. turkiston jadidlari, milliy ziyolilari va islom …

lishida muhim rol o`ynadilar. 1917 yil 7 aprelda petrograddagi muvaqqat hukumat qarori bilan kadet n.n. shchepkin raisligida muvaqqat hukumatning turkiston komiteti tashkil qilindi. komitet tarkibiga 9 kishi kirgan bo`lib, ularning to`rttasi alixon bukeyxonov (1868-1937), m. tinishboyev, sadri maqsudov, a. davletshinlar turkiy xalqlar vakillari edi. keyinchalik turkiston komitetining tarkibi o`zgartirildi. jadidchilik 1917 yilda ma`rifatchilik harakatidan siyosiy harakat darajasiga allaqachon ko`tarilgan edi. o`sha 1917 yilning o`zida to`rt marta butunturkiston musulmonlari qurultoyi o`tkazildi. 1917 yil 16-23 aprelda toshkentda bo`lgan i qurultoyda demokratik rossiya tarkibida turkiston muxtoriyatini tashkil etish g`oyasi olg`a surildi. bu g`oya turkiston xalqlarining o`z milliy davlatchiligini tiklash yo`lidagi dastlabki qadami edi. butunturkiston musulmonlari i qurultoyining so`nggi majlisida markaziy rahbar organ - turkiston o`lka musulmonlari kengashi (kraymussovet) tashkil etilishi haqida qaror qabul qilindi. uni tuzishdan asosiy maqsad milliy ozodlik harakatiga tashkiliy va markazlashtirilgan xususiyat kasb etish uchun bir-biri bilan tarqoq aloqada bo`lgan jamiyat, qo`mita va ittifoqlarni birlashtirish edi. turkiston musulmonlari markazi kengashiga …

i va yaxlitligi tomon muhim qadam tashlandi. tarixda ilk marta butunturkiston miqyosida musulmonlar qurultoyi chaqirilib, unda tub xalqlarning muxtoriyat tomon qatiy intilishi, o`z an`analari, urf-odatlari va turmush tarzini izchil turib himoya qilishi aytildi. bu manfaatlarning ifodachisi bo`lgan milliy markaz - turkiston musulmonlari markaziy kengashi tashkil etildi. afsuski, birlashish jarayonlari har doim ham bir tekis rivojlanmadi. asr boshidan buyon davom etayotgan "jadid-qadim" nizolari demokratik harakat saflarida parchalanish yuz berishiga olib keldi. ma`lumki, 1917 yil 14 martda toshkentda "sho`roi islomiya" tashkil topgan edi. aksariyati jadidlardan iborat bu tashkilot a`zolari turkiston mustaqilligi uchun kurash olib bordilar. 1917 yil iyun oyida munavvar qori boshchiligidagi "sho`roi islomiya" tashkilotidan "sho`roi ulamo" ajralib chiqdi. sherali lapin uning toshkent shubasiga asos soldi. oradan ko`p vaqt o`tmay, qo`qon shahrida ham "sho`roi ulamo" jamiyati tuzildi. lekin ikki jamiyat o`rtasida g`oyaviy istiloflar mavjud bo`lib, ular bir-biri bilan kelisha olmasdilar, chunki "sho`roi ulamo" jamiyati o`z dasturida islom dinining an`anaviy asoslari bo`yicha ish …

ik siyosat yurgizadigan bo`lsa, ana shundagina musulmonlar bu hukumatda ishtirok etadilar. ikkinchi qurultoyda faqat milliy markaz - turkiston musulmonlari markaziy kengashi mintaqadagi tub yerli aholi manfaatlarini himoya qilishi mumkin degan fikr qatiy qilib qo`yildi. 1917 yil 20 sentyabrda toshkentda bo`lib o`tgan turkiston va qozoqiston musulmonlarining qurultoyi "ulamochilar" bilan "sho`roi islomchilar" o`rtasidagi uzoq va qizg`in bahslarga qaramay, nihoyat, kelishish va murosa yo`lini topdi - qurultoyda "sho`roi islomiya", "sho`roi ulamo", "turon" va boshqa siyosiy tashkilotlarni birlashtirish yo`li bilan butun turkiston mintaqasi uchun umumiy bo`lgan "ittifoqi muslimin" degan siyosiy partiya tuzishga qaror qilindi. qurultoy ishidagi asosiy masala turkiston o`lkasining bo`lajak siyosiy tuzumini belgilash edi. o`sha paytda toshkentda nashr qilingan "ulug` turkiston" gazetasida yozilishicha, "qurultoy mulla muhammadxo`ja eshon va mulla siddiq xo`ja eshonlarning boshqaruv shakli haqidagi nutqlarini tinglab, duoyu ijobat qila turkiston muxtoriyatini tayin etishga jazm qildi". qurultoy muxtoriyatga "turkiston federativ respublikasi" degan nomni qo`yib, parlament respublikasi asosida tuzilajak bo`lg`usi davlat tuzumining bosh tamoyil …

heviklarning qutqusi bilan qurolli to`qnashuvlarni boshlab yuborishdi. ular general korovichenko qismlaridan ustun keldilar. i noyabrda korovichenko va muvaqqat hukumatning turkiston komiteti qamoqqa olindi. toshkentda zo`ravonlik yo`li bilan sovet rejimi o`rnatildi. hujjatlarning guvohlik berishicha, 1917 yilning kuziga kelib, o`lka shaharlari, viloyatlari va uyezdlarida aholining hokimiyatni sovetlarga o`tishini talab qiluvchi faol chiqishlari kuzatilmagan. aksincha, joylardan kelib turgan xabarlar va telegrammalarda muvaqqat hukumatni qo`llab-quvvatlash haqida gapirilar ekan, bolsheviklar va boshqa ekstremistlarning hokimiyatni sovetlarga berish haqidagi talablari fosh etilar, mamlakat taqdirini hal qiladigan ta`sis majlisini chaqirish g`oyasi ma`qullanardi. demak, 1917 yil noyabr oyining boshida bolsheviklar faqatgina qurol kuchiga tayangan holda toshkent shahrida hokimiyatni qo`lga kiritishdi. bu holni arxivlarda saqlanib qolgan o`sha davrga oid ko`plab rasmiy hujjatlar ham isbotlaydi. turkiston respublikasi rahbarlaridan biri keyinchalik quyidagi fikrni e`tirof etishga majbur bo`lgan edi: "turkiston bir necha o`n yillar mobaynida chorizm mustamlakasi bo`lib keldi va bu hol barcha ijtimoiy kayfiyat va munosabatlarda o`zining o`chmas muhrini qoldirdi. samoderjaviye tomonidan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"turkistonda mustabid sovet hokimiyatining o`rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat" haqida

1353215186_39924.doc www.arxiv.uz reja: 1. 1917 yil fevral inqilobining turkistonga ta`siri. muxtoriyatchilik harakati 2. oktyabr to`ntarilishi. turkistonda mustabid sovet rejimining o`rnatilishi, bolsheviklarning shovinistik siyosati 3. turkiston muxtoriyati hukumati va uning faoliyati 4. turkiston mintaqasida sovet hokimiyatiga qarshi qurolli harakat va uning tarixiy ahamiyati 5. xiva xonligining qizil armiya tomonidan tugatilishi. horazm xalq sovet respublikasining tuzilishi va undagi ijtimoiy-siyosiy o`zgarishlar 6. buxoroga qizil armiyaning bosqini va amir hokimiyatining ag`darilishi. buxoro xalq sovet respublikasidagi hokimiyat tizimi va g`oyaviy-siyosiy vaziyat 1.1917 yil fevral inqilobining turkistonga ta`siri. muxtoriyatchilik harakati 1917 yil 27 fevralda petrogradda bo`lgan demo...

DOC format, 159,5 KB. "turkistonda mustabid sovet hokimiyatining o`rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: turkistonda mustabid sovet hoki… DOC Bepul yuklash Telegram