turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat

DOCX 45,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662375024.docx [bookmark: _goback]turkistonda sovet hokimiyatining oârnatilishi va unga qarshi qurolli harakat reja: 1.rossiyada 1917-yil voqealari va uning turkistonga taâsiri. 2.turkiston muxtoriyati. 3.turkistonda istiqlolchilik harakati. xx asr boshlarida turkistonda uchta maâmuriy birlik: rossiya imperiyasi oârta osiyoni zabt etganidan keyin tuzilgan va uning tarkibiga mustamlaka sifatida qoâshib olingan turkiston general-gubernatorligi, shuningdek, yuzaki ravishda mustaqil boâlgan, ammo, rossiyaga qaram hisoblangan buxoro amirligi va xiva xonligi mavjud edi. hududining kattaligi va aholisining koâpligi jihatidan turkiston general-gubernatorligi eng yirik edi. oâlkadagi 5 mln.dan koâproq aholi (oâzbeklar, tojiklar, qirgâizlar, qozoqlar va turkmanlar) islom diniga eâtiqod qiluvchi musulmonlar edi. rossiyadan koâchirib keltirilgan rusiyzabon aholi oâlkadagi aholining 10/1 qismidan ham kam edi. 1917-yilga kelib rossiya imperiyasi oâzinig soânngi kunlarini boshidan kechirayotgan edi. maâlumki possiya imperiyasi antanta ittifoqi tarafida turib 1914-yildan birinchi jahon urushiga kirgan edi. urushdagi harbiy magâlubiyatlar va xoâjalikdagi vayronagarchilik imperiyani tang ahvolga solib qoâydi. bu esa 1917-yilning 23-27-fevralida roây bergan pus burjua inqilobiga sabab boâdi. 23-fevralda …

aradigan organ sifatida faoliyat yuritib, asta - sekinlik bilan hokimiyat muruvvatlarini oâz qoâliga olib borgan boâlsa, ishchi, askar, dehqon deputatlari sovetlari esa hokimiyatni quyidan boshqarishda qatnashib bordilar. ularning hokimiyat organi - petrograd soveti huddi shu yoânalishda faoliyat yuritdi. podsho rossiyasining mustamlakachilik asorati taâsirida boâlib kelgan turkiston oâlkasi hayotida ham bu davrga kelib sezilarli tarixiy voqealar sodir boâldi. podsho rossiyasining mustamlakachilik boshqaruv organi - turkiston general-gubernatorligi tugatildi. uning oârniga muvaqqat hukumatning 1917-yil 7-apreldagi qaroriga binoan kadet n.n.shchepkin raisligida 9 kishidan 4 nafari tub yerli aholi iborat rossiya muvaqqat hukumatining turkiston qoâmitasi tashkil etildi. viloyatlarda harbiy gubernatorlik tizimi barham toptirilib, viloyat komissarlari instituti vujudga keltirildi. shuningdek, rossiyada faoliyat yuritayotgan bolsheviklar, mensheviklar va eserlar partiyalarining turkistondagi mahalliy tashkilotlari yetakchiligida oâlkaning bir qator yirik shaharlarida ishchi, askar deputlari sovetlari tashkil topdi. tez orada mahalliy aholi vakillaridan iborat musulmon ishchi va askar deputlari sovetlari ham tuzila boshlandi. muvaqqat hukumatning 1917-yil may oyi boshlarida chiqargan farmoniga …

, âkengashâ, âshoâroi islomâ, samarqandda âoynaâ, âhurriyatâ, buxoroda âturonâ, âbuxoroi sharifâ, qoâqonda âsadoi fargâonaâ, âtirik soâzâ nomli matbuot nashrlari oâz sahifalarida markazdagi siyosiy vaziyatni, joylardagi ahvolni, oâtkir ijtimoiy-siyosiy masalalarni yoritishda, mahalliy aholi ommasini siyosiy-gâoyaviy jihatdan tayyorlab borishda muhim rol oâynadi. abdulla avloniy tomonidan toshkentda 1917-yil aprelidan chiqarila boshlagan âturonâ gazetasining ilk sonida âyashasin xalq jumhuriyatiâ shiori birinchi bor yangragan edi. unda aniq maqsad-maslak: âmusulmonlar orasida koâp yillardan buyon davom etgan umumga zoârlik, bidâat odatlarni bitirmak, kelajakda boâladigan jumhuriy idoraga xalqni tayyorlamoqâ gâoyasi ilgari surilgan edi. xuddi shuningdek, munavvar qorining oâsha yili ânajotâ gazetasining 26-mart sonida bosilgan â«xurriyat berilmas, olinurâ, degan xitob ham jadidlarning xalq ozodligi va istiqloli yoâlida jiddiy kurashga bel bogâlaganliklaridan dalolat berardi. shoâroi islom va âshoâroi ulamoâ tashkilotlari. turkiston jadidlari faqat targâibot-tashviqotchilik ishlari bilangina cheklanib qolmasdan, shu bilan birgalikda siyosiy tashkilotlar, partiyalar tuzish, ularning faoliyatini islohotchilik maqsadlari sari yoânaltirish bilan ham jiddiy shugâullanib bordilar. chunonchi, 1917-yil 14-martda toshkentda …

tuzildi. toshkentda âturonâ, âittihodi taraqqiyâ, andijonda âozod xalqâ, âhurriyatâ, âmaârifatâ, samarqandda âmirvaj-ul islomâ, âklub islomiyaâ, kattaqoârgâonda âravnaqul islomâ, âgulistonâ va boshqalar shular jumlasidandir. m. behbudiyning âxaq olinur, berilmasâ, munavvar qorining âhurriyat berilmas, olinurâ shiorlari ularning chinakam kurash bayrogâiga aylangan edi.. turkiston istiqloli uchun kurashga bel bogâlagan va âshoâroi islomâ taâsirida faoliyat yuritgan jadidlarning bir qismi âqadimchilarâ nomi bilan atalardi. 1917-yil iyuniga kelib âqadimchilarâ âshoâroi islomâ tarafdorlari bilan uzil - kesil aloqani uzib, âshoâroi ulamoâ tashkilotini tuzdilar (uning rahbarlari: sherali lapin, abdumalik hoji nabiyev va boshqalar). boâlinishning asosiy sabablari turkistonning milliy mustaqilligiga erishish yoâlidagi ikki xil qarama-qarshi taktik kurash masalasi edi. konservativ, mutaassiblik qarashlar nuqtai nazaridan yondashgan âqadimchilarâ oâlka mustaqilligini hukmron mustamlakachilarga qarshi faqat gâazovot, yaâni qurolli kurash yoâli bilan qoâlga kiritishni yoqlardilar. jadidlarning ilgâor namoyandalari esa rossiyada yuzaga kelgan qulay inqilobiy shart-sharoitlardan foydalanib, yurt mustaqillgini siyosiy vositalar orqali, behuda qon toâkmasdan, bosqichma-bosqich qoâlga kiritishni istardilar. ularning demokratik rossiya federatsiyasi tarkibidagi …

an yot begona siyosiy kuchlar oâz maqsadlari yoâlida foydalandilar. turkistonda demokratik harakatlarning oâsib borishida, turli ijtimoiy qatlamlar va tabaqalarni istiqlol uchun kurash bayrogâi ostida birlashtirishda 1917-yilda boâlib oâtgan umumturkiston musulmonlari qurultoylari va ular ishlab chiqqan dasturiy hujjatlar, tashkiliy tadbirlarning roli katta boâldi. turkiston oâlka musulmonlar shoârosi. âshoâroi islomâ tashkiloti tashabbusi bilan 1917-yil 16-aprelda umumturkiston musulmonlarining i qurultoyi chaqirildi. qurultoy ancha vakolatli anjuman boâlib, uning ishida turkistonning koâplab atoqli kishilari qatnashadilar. ular orasida m. choâqayev, m. abdurashidxonov, m. behbudiy, u. asadullaxoâjayev, sh. lapin, t. norboâtabekov, a. z. validiy, s. yusupov, i. shoahmedov va boshqalar bor edi. qurultoy kun tartibiga 16 ta masalaning qoâyilishining oâzi ham uning katta ahamiyatidan darak berardi. qurultoyda oâlkaning boâlajak davlat qurilishiga alohida toâxtalinib, turkistonga keng muxtoriyat huquqini beradigan demokratik rossiya federatsiyasi tuzilishi gâoyasi ilgari surildi. qurultoyda - turkiston oâlka musulmonlari shoârosini tuzish toâgârisida qaror qabul qilindi. turkiston oâlka musulmonlar shoârosining birinchi yigâilishida uning markaziy organi - markaziy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat"

1662375024.docx [bookmark: _goback]turkistonda sovet hokimiyatining oârnatilishi va unga qarshi qurolli harakat reja: 1.rossiyada 1917-yil voqealari va uning turkistonga taâsiri. 2.turkiston muxtoriyati. 3.turkistonda istiqlolchilik harakati. xx asr boshlarida turkistonda uchta maâmuriy birlik: rossiya imperiyasi oârta osiyoni zabt etganidan keyin tuzilgan va uning tarkibiga mustamlaka sifatida qoâshib olingan turkiston general-gubernatorligi, shuningdek, yuzaki ravishda mustaqil boâlgan, ammo, rossiyaga qaram hisoblangan buxoro amirligi va xiva xonligi mavjud edi. hududining kattaligi va aholisining koâpligi jihatidan turkiston general-gubernatorligi eng yirik edi. oâlkadagi 5 mln.dan koâproq aholi (oâzbeklar, tojiklar, qirgâizlar, qozoqlar va turkmanlar) islom dinig...

Формат DOCX, 45,9 КБ. Чтобы скачать "turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turkistonda sovet hokimiyatinin… DOCX Бесплатная загрузка Telegram