turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat

DOCX 45.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662375024.docx turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat reja: 1.rossiyada 1917-yil voqealari va uning turkistonga ta’siri. 2.turkiston muxtoriyati. 3.turkistonda istiqlolchilik harakati. xx asr boshlarida turkistonda uchta ma’muriy birlik: rossiya imperiyasi o’rta osiyoni zabt etganidan keyin tuzilgan va uning tarkibiga mustamlaka sifatida qo’shib olingan turkiston general-gubernatorligi, shuningdek, yuzaki ravishda mustaqil bo’lgan, ammo, rossiyaga qaram hisoblangan buxoro amirligi va xiva xonligi mavjud edi. hududining kattaligi va aholisining ko’pligi jihatidan turkiston general-gubernatorligi eng yirik edi. o’lkadagi 5 mln.dan ko’proq aholi (o’zbeklar, tojiklar, qirg’izlar, qozoqlar va turkmanlar) islom diniga e’tiqod qiluvchi musulmonlar edi. rossiyadan ko’chirib keltirilgan rusiyzabon aholi o’lkadagi aholining 10/1 qismidan ham kam edi. 1917-yilga kelib rossiya imperiyasi o’zinig so’nngi kunlarini boshidan kechirayotgan edi. ma’lumki possiya imperiyasi antanta ittifoqi tarafida turib 1914-yildan birinchi jahon urushiga kirgan edi. urushdagi harbiy mag’lubiyatlar va xo’jalikdagi vayronagarchilik imperiyani tang ahvolga solib qo’ydi. bu esa 1917-yilning 23-27-fevralida ro’y bergan pus burjua inqilobiga sabab bo’di. 23-fevralda petrogradda …

uvvatlarini o’z qo’liga olib borgan bo’lsa, ishchi, askar, dehqon deputatlari sovetlari esa hokimiyatni quyidan boshqarishda qatnashib bordilar. ularning hokimiyat organi - petrograd soveti huddi shu yo’nalishda faoliyat yuritdi. podsho rossiyasining mustamlakachilik asorati ta’sirida bo’lib kelgan turkiston o’lkasi hayotida ham bu davrga kelib sezilarli tarixiy voqealar sodir bo’ldi. podsho rossiyasining mustamlakachilik boshqaruv organi - turkiston general-gubernatorligi tugatildi. uning o’rniga muvaqqat hukumatning 1917-yil 7-apreldagi qaroriga binoan kadet n.n.shchepkin raisligida 9 kishidan 4 nafari tub yerli aholi iborat rossiya muvaqqat hukumatining turkiston qo’mitasi tashkil etildi. viloyatlarda harbiy gubernatorlik tizimi barham toptirilib, viloyat komissarlari instituti vujudga keltirildi. shuningdek, rossiyada faoliyat yuritayotgan bolsheviklar, mensheviklar va eserlar partiyalarining turkistondagi mahalliy tashkilotlari yetakchiligida o’lkaning bir qator yirik shaharlarida ishchi, askar deputlari sovetlari tashkil topdi. tez orada mahalliy aholi vakillaridan iborat musulmon ishchi va askar deputlari sovetlari ham tuzila boshlandi. muvaqqat hukumatning 1917-yil may oyi boshlarida chiqargan farmoniga binoan turkistondan jalb qilingan mardikorlar o’z ona yurtlariga qaytib kela …

irik so’z” nomli matbuot nashrlari o’z sahifalarida markazdagi siyosiy vaziyatni, joylardagi ahvolni, o’tkir ijtimoiy-siyosiy masalalarni yoritishda, mahalliy aholi ommasini siyosiy-g’oyaviy jihatdan tayyorlab borishda muhim rol o’ynadi. abdulla avloniy tomonidan toshkentda 1917-yil aprelidan chiqarila boshlagan “turon” gazetasining ilk sonida “yashasin xalq jumhuriyati” shiori birinchi bor yangragan edi. unda aniq maqsad-maslak: “musulmonlar orasida ko’p yillardan buyon davom etgan umumga zo’rlik, bid’at odatlarni bitirmak, kelajakda bo’ladigan jumhuriy idoraga xalqni tayyorlamoq” g’oyasi ilgari surilgan edi. xuddi shuningdek, munavvar qorining o’sha yili “najot” gazetasining 26-mart sonida bosilgan «xurriyat berilmas, olinur”, degan xitob ham jadidlarning xalq ozodligi va istiqloli yo’lida jiddiy kurashga bel bog’laganliklaridan dalolat berardi. sho’roi islom va “sho’roi ulamo” tashkilotlari. turkiston jadidlari faqat targ’ibot-tashviqotchilik ishlari bilangina cheklanib qolmasdan, shu bilan birgalikda siyosiy tashkilotlar, partiyalar tuzish, ularning faoliyatini islohotchilik maqsadlari sari yo’naltirish bilan ham jiddiy shug’ullanib bordilar. chunonchi, 1917-yil 14-martda toshkentda “sho’roi islom” tashkiloti tuzildi. hur va demokratik turkiston uchun kurash uning asosiy g’oyasi va …

”, munavvar qorining “hurriyat berilmas, olinur” shiorlari ularning chinakam kurash bayrog’iga aylangan edi.. turkiston istiqloli uchun kurashga bel bog’lagan va “sho’roi islom” ta’sirida faoliyat yuritgan jadidlarning bir qismi “qadimchilar” nomi bilan atalardi. 1917-yil iyuniga kelib “qadimchilar” “sho’roi islom” tarafdorlari bilan uzil - kesil aloqani uzib, “sho’roi ulamo” tashkilotini tuzdilar (uning rahbarlari: sherali lapin, abdumalik hoji nabiyev va boshqalar). bo’linishning asosiy sabablari turkistonning milliy mustaqilligiga erishish yo’lidagi ikki xil qarama-qarshi taktik kurash masalasi edi. konservativ, mutaassiblik qarashlar nuqtai nazaridan yondashgan “qadimchilar” o’lka mustaqilligini hukmron mustamlakachilarga qarshi faqat g’azovot, ya’ni qurolli kurash yo’li bilan qo’lga kiritishni yoqlardilar. jadidlarning ilg’or namoyandalari esa rossiyada yuzaga kelgan qulay inqilobiy shart-sharoitlardan foydalanib, yurt mustaqillgini siyosiy vositalar orqali, behuda qon to’kmasdan, bosqichma-bosqich qo’lga kiritishni istardilar. ularning demokratik rossiya federatsiyasi tarkibidagi turkiston muxtoriyati talabi ham shu maqsadni ko’zda tutardi. o’lkaning milliy kuchlari o’rtasida yuz bergan bu ajralish va g’oyaviy ixtiloflar, shubhasiz, ularning harakat birligiga jiddiy putur yetkazardi. ayniqsa …

r sho’rosi. “sho’roi islom” tashkiloti tashabbusi bilan 1917-yil 16-aprelda umumturkiston musulmonlarining i qurultoyi chaqirildi. qurultoy ancha vakolatli anjuman bo’lib, uning ishida turkistonning ko’plab atoqli kishilari qatnashadilar. ular orasida m. cho’qayev, m. abdurashidxonov, m. behbudiy, u. asadullaxo’jayev, sh. lapin, t. norbo’tabekov, a. z. validiy, s. yusupov, i. shoahmedov va boshqalar bor edi. qurultoy kun tartibiga 16 ta masalaning qo’yilishining o’zi ham uning katta ahamiyatidan darak berardi. qurultoyda o’lkaning bo’lajak davlat qurilishiga alohida to’xtalinib, turkistonga keng muxtoriyat huquqini beradigan demokratik rossiya federatsiyasi tuzilishi g’oyasi ilgari surildi. qurultoyda - turkiston o’lka musulmonlari sho’rosini tuzish to’g’risida qaror qabul qilindi. turkiston o’lka musulmonlar sho’rosining birinchi yig’ilishida uning markaziy organi - markaziy sho’ro tuzildi. mustafo cho’qayev markaz raisi, munavvar qori rais muovini, ahmad zakiy validiy kotib, m. behbudiy, u.assadullaxo’jayev va boshqalar a’zolar etib saylandilar. markaziy sho’ro zimmasiga o’lkadagi barcha tarqoq, o’z holicha ish yuritayotgan, nizom va dasturlariga ega bo’lmagan uyushma va tashkilotlarni birlashtirish, faoliyatini muvofiqlashtirish vazifasi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat"

1662375024.docx turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat reja: 1.rossiyada 1917-yil voqealari va uning turkistonga ta’siri. 2.turkiston muxtoriyati. 3.turkistonda istiqlolchilik harakati. xx asr boshlarida turkistonda uchta ma’muriy birlik: rossiya imperiyasi o’rta osiyoni zabt etganidan keyin tuzilgan va uning tarkibiga mustamlaka sifatida qo’shib olingan turkiston general-gubernatorligi, shuningdek, yuzaki ravishda mustaqil bo’lgan, ammo, rossiyaga qaram hisoblangan buxoro amirligi va xiva xonligi mavjud edi. hududining kattaligi va aholisining ko’pligi jihatidan turkiston general-gubernatorligi eng yirik edi. o’lkadagi 5 mln.dan ko’proq aholi (o’zbeklar, tojiklar, qirg’izlar, qozoqlar va turkmanlar) islom diniga e’tiqod qiluvchi musulmonlar edi. rossi...

DOCX format, 45.9 KB. To download "turkistonda sovet hokimiyatining o’rnatilishi va unga qarshi qurolli harakat", click the Telegram button on the left.

Tags: turkistonda sovet hokimiyatinin… DOCX Free download Telegram