xix ( 19 ) asr oxiri - xx (20) asr tarix falsafasi

DOC 93.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1353159686_39863.doc xix asr oxiri - xx asr tarix falsafasi xix asr oxiri - xx asr tarix falsafasi reja: 1. o. shpengler haqida malumot 2. o. shpengler – yevropaning sо`nishi. 3. toynbi konsepsiyasi 4. “tarixning intixosi (nihoyasi)” konsepsiyasi osvald shpengler 1880 yilning 29 mayida gori yaqinidagi mо`jazgina blankerburg shahrida tug`iladi. 1887 yilda shpingler oilasi zost shahriga kо`chib о`tishadi. shpengler bu yerda gimnaziyaga о`qishga kiradi. u yillar о`tgach yana goriga kо`chib о`tishadi. shpengler latinadagi о`quv bilim yurtida о`qiydi. bu о`quv bilim yurti о`z asoschisi ilohiyotchi, pedagog avgust german farnke nomida edi. bu yerda qadimiy tillar chuqur о`rgatilar edi. o. shpengler nemis faylasufi va xx asr tarix falsafasi konsepsiyasining namoyandasi hisoblanadi. 1904 yilda shpengler garida “geraklit falsafasiningmetafizik g`oyasi” mavzusida imtixon topshirib, gimnaziyada tabbiy fanlardan, matematika, tarix va nemis tilidan dars berish huquqiga ega bо`ldi. 1908 yildan 1911 yilgacha gamburgdagi genrix gers gimnaziyasida dars beradi keyinchalik u bu ishni tashlab yozuvchilik bilan shug`illanadi. shpengler …

dunyo tarixidagi axamiyati”, “xristianlikning ikkinchi ming yilligida dunyo tarixi masalalariga oid lavxalarda bu maqolalar birlamchi savollarda nomli tо`plamda nashr qilinadi. o. shpengler – yevropaning sо`nishi. shpengler falsafasining markaziy mavzusi – tarix lekin tarix madaniyat orqali tushuntiriladi. xar bir madaniyat aylanma harakatga ega, yani tug`iladi, ravnaq topadi va halokatga yuz tutadi. yevropa madaniyati ham oxirgi uchinchi bosqichni о`z boshidan kechirmoqda. tarix taqdirga о`xshamaydi. har bir madaniyat о`z qobig`iga joylashgan boshqa madaniyatga о`z yutuqlarini bera olmaydi. shpengler о`zining tarixiy konsepsiyasini yaratganda kо`pgina falsafiy masalalrni kо`taradi. jumladan, ijtimoiy – siyosiy muammolar ham о`ziga xos ravishda madaniyat tushunchasi orqali о`z yechimini topgan. “yevropaning sо`nishi” asari nashr etilishi nafaqat germaniyaning turli qatlamlari orasida, balki rus ziyolilari orasida ham katta qiziqish uyg`otdi. tarix falsafasini yaratishda u mistik intuitsiyaga tayandi. huddi ana shu uslub unga katta muvaffaqiyat olib keldi. “yevropani sо`nishi” asrida shpengler etiborini yevropa madaniyati taqdirini ochib berishga qaratilgan. asarning boshlanishi u ” hali hech kimning …

adi va tarixiy taraqqiyotni ham inkor qiladi. shpengler fikricha, g`arb odami uchun tarix butunlay о`zgacha kо`rinishga ega. tarixning markazi “dunyo tarixining” bitta kichkina sayyoradagi olti ming yilligini tashkil qildi. shu manzara, shpengler takidiga mohiyatan, bizning uyg`oq ongimiz mahsulidir. shu asosda g`arb ruhi о`zini anglaydi, shu zaruriy shakl orqali mavjudlikni mushohada qiladi. tarixni faqat his etish kerak, tarixda faqat yashash kerak. shpengler uchun tarixni bilish uslubi о`xshashliklardir (anologya) shunday qilib qarixiy voqealarni taxlil qilganda, ularning ichki qonuniyatlari, mantiqiy bog`liqliklarini qidirmasdan balki, о`xshashlikni paralellarini topishga xarakat qilish ana shu asosda tarixni yaratish kerak. shpenglerning fikricha uni “hayot falsafasi” namoyandalariga yaqinlashtiradi, lekin shu bilan bir qatorda farqi xam bordir, yani tabiat bilan tarix ziddiyati ularning obyektlarida emas, balki bilish uslublarida farqlanadi. “tabiat va tarix – deb yozadi shpengler – mana shu ikki qarama – qarshi uslub, о`ziga borliqni tartibga solishga urinadi. agar xar bir vujudga kelayotgan jarayonni mavjudlik nuqtai nazaridan kо`radigan bо`lsak, borliq …

rixning mazmuni uning ruhida namoyon bо`ladi. madaniyat ruhiyatning tashqi kо`rinishidir. shpengler sakkizta madaniyatni sanab о`tadi. bular xitoy, bobil, misr, hind, antik, arab, g`arb va maya halqining madaniyatidir. rus madaniyati haqida haqida alohida etibor bilan gapiradi. har bir madaniyat qaytarilmas, о`ziga xos va yagonadir. har bir madaniyatning asosida о`ziga xos ruxiyat yotadi. masalan antik madaniyatda – apollon ruhiyati arab madaniyatida mistik (afsungarlik) ruhiyati g`arb madaniyatida – faust ruhiyati yotadi. shpengler tarixchi va faylasuflarni butun dunyo tarixini “qadimgi va yangi davr” tarixiga ajratishlarni tanqid qiladi. bu ajratish faqat g`arb mamlakatlariga xosligini shpengler yozadi va shu yerda g`arb tarixchilarining yevropa markazchiligi tamoyilini tanqid qiladi. shpenglerning “yevropaning sо`nishi” asari nafaqat tarix falsafasiga bag`ishlangan, unda siyosiy masalalar ham kо`tarilgandir. u sо`z boshida shunday yozadi: “ bu kitobda kelajak tarixni aniqlashga xarakat qilingan, vazifa shundan iboratki, nihoyasiga yetayotgan yer yuzasidagi yagona madaniyatning, yani g`arbiy yevropa madaniyatining taqdirini о`rganishdir”. muammo g`arb xalokati sivilizatsiya masalasiga kelib taqaladi. u …

ravishda umumdunyo tarixini inkor qiladi. u shunday yozadi: “insoniyat men uchun zoologik birlikdir”. men g`arbiy yevropa faylasuflarining fikrlarida insoniyat ravnaqi, maqsadi va yо`llarini kо`rmayapman. [20] tarixni ananaviy tarzda qadimgi, о`rta va yangi davrga bо`lishni shpengler juda tor doiradagi provinsializmga kiritadi. uning uchun yagona insoniyat tarixi yо`q, faqat alohida ajralgan madaniyatlar mavjuddir. ular tasodifan paydo bо`ladi, rivojlanadi va xalok bо`ladi. misoli dalada о`sgan gul taqdirini boshidan kechiradi, о`simliklar, hayvonot olamiga о`xshash morfologik organizmlar bо`lgani kabi tarixda ham xuddi shunday organizmlar mavjud, bu tarix morfologiyasi har bir madaniy organizm uchun davr va bosqichlarni belgilaydi. “har qanday madaniyat – deb yozadi shpengler, - insondek hayot kechiradi. ularning о`z bolaligi, о`smirligi, о`rta yoshi va qariligi bо`ladi” shpengler fikricha yagona falsafiy taraqqiyot yо`li mavjud emas. shu jumladan turli madaniyat mutafakkirlari uchun yagona masalalar ham yо`q. sanat asarlari, ahloqiy tamoyillar kabifalsafiy masalalarni ham faqat о`z dari ruhiyatida aks ettiradi. shuning uchun ham, - deydi shpengler tabiat …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xix ( 19 ) asr oxiri - xx (20) asr tarix falsafasi"

1353159686_39863.doc xix asr oxiri - xx asr tarix falsafasi xix asr oxiri - xx asr tarix falsafasi reja: 1. o. shpengler haqida malumot 2. o. shpengler – yevropaning sо`nishi. 3. toynbi konsepsiyasi 4. “tarixning intixosi (nihoyasi)” konsepsiyasi osvald shpengler 1880 yilning 29 mayida gori yaqinidagi mо`jazgina blankerburg shahrida tug`iladi. 1887 yilda shpingler oilasi zost shahriga kо`chib о`tishadi. shpengler bu yerda gimnaziyaga о`qishga kiradi. u yillar о`tgach yana goriga kо`chib о`tishadi. shpengler latinadagi о`quv bilim yurtida о`qiydi. bu о`quv bilim yurti о`z asoschisi ilohiyotchi, pedagog avgust german farnke nomida edi. bu yerda qadimiy tillar chuqur о`rgatilar edi. o. shpengler nemis faylasufi va xx asr tarix falsafasi konsepsiyasining namoyandasi hisoblanadi. 1904 yilda shp...

DOC format, 93.5 KB. To download "xix ( 19 ) asr oxiri - xx (20) asr tarix falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xix ( 19 ) asr oxiri - xx (20) … DOC Free download Telegram