yer, uning shakli va harakati. yerning o’z o’qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari

PPTX 2,8 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1731444713.pptx mavzu: "yer, uning shakli va harakati. yerning óz óqi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari mavzu: "yer, uning shakli va harakati. yerning óz óqi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari yer — quyosh sistemasidagi quyoshdan uzoqligi jihatdan uchinchi (merkuriy, venera sayyoralaridan keyin) sayyora. u oʻz oʻqi atrofida va aylanaga juda yaqin boʻlgan elliptik orbita boʻyicha quyosh atrofida aylanib turadi. hajmi va massasi jihatidan yer katta sayyoralar ichida (yupiter, saturn, uran, neptundan keyin) beshinchi oʻrinda. yerda hayot borligi bilan u quyosh sistemasidagi boshqa sayyoralardan farq qiladi. biroq, hayot materiya taraqqiyotining tabiiy bosqichi boʻlganligi sababli yerni koinotning hayot mavjud boʻlgan yagona. kosmik jismi, hayotning yerdagi shakllarini esa mavjudotning yagona shakllari deb boʻlmaydi. astronomik belgisi — ﬁ 🜨. hozirgi zamon kosmogoniya nazariyalariga koʻra, yer quyosh atrofidagi fazoda gazchang holatda boʻlgan kimyoviy elementlarning gravitatsion kondensatlanishi (birbiriga qoʻshilishi) yoʻli bilan 4,7 milliard-yil muqaddam paydo boʻlgan. yer tarkib topib …

r mantiyasi 2900 km chuqurlikkacha boradi. undan pastda — 5500 km li chuqurlikkacha suyuq tashqi yadro joylashgan boʻlib, markazda diametri 1500 km chamasidagi qattiq subʼyadro yotadi. y yer poʻsti deb ataluvchi qatlam oʻrtacha 30 km qalinlikka ega boʻlib, uning ostidagi yer mantiyasi 2900 km chuqurlikkacha boradi. undan pastda — 5500 km li chuqurlikkacha suyuq tashqi yadro joylashgan boʻlib, markazda diametri 1500 km chamasidagi qattiq subʼyadro yotadi. yerdan tashqarida tashqi geosferalar — suv sferasi (gidrosfera) va havo sferasi (atmosfera) joylashgan. 13,1 yer yuzasining katta qismini dunyo okeani egallaydi (361,1 million km2 yoki 70,8 %), quruqlik 149,1 million km2 (29,2 %)ni tashkil etadi (quruqlik olti katta materik va koʻpdan-koʻp orollardan iborat). yevrosiyo materigi ikki qitʼaga: yevropa va ocueʼra boʻlinadi, shimoliy va janubiy amerika materiklari esa bir qitʼa hisoblanadi, baʼzan tinch okean orollari okeaniya deb ataladi va odatda uning maydoni avstraliya bilan qoʻshib qisoblanadi. materiklar dunyo okeanini tinch, atlantika, hind va shimoliy muz …

itatsion maydon oqibatidir. magnit maydoni yer yadrosi va mantiyadagi turli jarayonlardan kelib chiqadi (qarang yer magnetizmi). yerning elektr maydoni ham magnit maydoni bilan chambarchas bogʻliq (qarang atmosfera elektri). atmosfera va magnitosferada birlamchi kosmik omillar katta oʻzgarishga uchraydi. kosmik nurlar, quyosh shamoli, quyoshning rentgen, ultrabinafsha, optik va radio nurlari yutiladi va b. oʻzgarishlarga uchraydi, bu esa yer yuzasidagi jarayonlar uchun muhim ahamiyatga ega. yer quyoshdan 1,7-1017 j/s miqdorida nur energiyasi oladi, lekin uning atigi 50 % yer yuzasigacha yetib keladi va yer yuzasidagi koʻp jarayonlarning energiya manbai bulib xizmat qiladi. yer yuzasi, gidrosfera, shuningdek, atmosfera va yer poʻstining yer yuzasiga yaqin qatlamlari geografik qobiq yoki landshaft qobigʻi degan umumiy nom bilan ataladi. hayot geografik qobiqqa paydo bulgan. tirik modda ayni paytda geologik kuch ham boʻlib, geografik qobiqni tubdan oʻzgartirib yuborgan. yerning hayot va bio-gen mahsulotlar tarqalgan sohasi biosfera deb ataladigan boʻldi. uzoq-yillar yer — koinot markazi deb qaraldi. faqat 16-asrga kelib, …

elliptik orbita boʻylab aylanadi. quyosh yerning elliptik orbitasi fokuslaridan birida turadi. shuning uchun ham yer bilan quyosh orasidagi masofa-yil davomida 147,117 million km dan (perigeliylya) 152,083 million km gacha (afeliyaa) oʻzgarib turadi. yer orbitasining 149,6 million km ga teng katta yarim oʻqi quyosh sistemasi doirasida masofalarni oʻlchashda birlik deb qabul qilinadi (qarang astronomik birlik). atmosfera. atmosfera yoki yerning havo qobigʻi deganda „qattiq“ yerni oʻrab olgan va u bilan birga aylanadigan gaz muhiti tushuniladi. atmosferaning massasi, zichligi, qatlami tuzilishi, atmosferadagi dissotsilanish, ionlanish va b. haqida atmosfera maqolasida yoritilgan. yerning geografik poʻstida yuz beradigan fizik, kimyoviy va biologik jarayonlar uchun asosiy energiya manbai, yaʼni quyoshdan tarqaladigan elektromagnit nurlar yer sirtiga atmosfera orqali oʻtadi. atmosfera rentgen va gamma-nurlar (qisqa toʻlqinli nurlar) ni yutib, biosferani zararli taʼsirlardan saqlaydi. atmosferada karbonat angidrid va suv bugʻlari boʻlgani uchun quyosh nurlanishi energiyasining 48 % yer sirtiga yetib keladi. atmosferada bugʻ, tomchi va muz kristallari koʻrinishida (1,3—1,5)1016 kg …

yer, uning shakli va harakati. yerning o’z o’qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yer, uning shakli va harakati. yerning o’z o’qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari"

1731444713.pptx mavzu: "yer, uning shakli va harakati. yerning óz óqi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari mavzu: "yer, uning shakli va harakati. yerning óz óqi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari yer — quyosh sistemasidagi quyoshdan uzoqligi jihatdan uchinchi (merkuriy, venera sayyoralaridan keyin) sayyora. u oʻz oʻqi atrofida va aylanaga juda yaqin boʻlgan elliptik orbita boʻyicha quyosh atrofida aylanib turadi. hajmi va massasi jihatidan yer katta sayyoralar ichida (yupiter, saturn, uran, neptundan keyin) beshinchi oʻrinda. yerda hayot borligi bilan u quyosh sistemasidagi boshqa sayyoralardan farq qiladi. biroq, hayot materiya taraqqiyotining tabiiy bosqichi boʻlganligi sababli yerni koinotning hayot mavjud boʻlgan yagona. kosmik jismi, hay...

Формат PPTX, 2,8 МБ. Чтобы скачать "yer, uning shakli va harakati. yerning o’z o’qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. oy va uning fazalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yer, uning shakli va harakati. … PPTX Бесплатная загрузка Telegram