o'zbek millati va tilining shakllanishi

PPT 5 pages 567.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 567.0 KB

File type PPT

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1461344907_62318.ppt reja: oâzbekiston hududida yashagan qadimgi urugâ va qabilalar. o'zbek xalqining etnik shakllanishidagi uch muhim bosqich. shakllanishdan keyingi jarayonlar . mavzu: o'zbek millati va tilining shakllanishi www.arxiv.uz www.arxiv.uz o'zbek ajdodlari elat bo'lib o'rta osiyoning markaziy viloyatlari movaârounânahrda (farg'ona vodiysi bilan), xorazmda, toshkent vohasida, yettisuvda, sharqiy turkistonning g'arbiy mintaqalarida shakllangan. bu mintaqalar insoniyatning qadimgi madaniyat markazlaridan hisoblangan. jez davrida o'rta osiyo va qozog'istonda bir-biridan farq qiluvchi ikki tarixiy-madaniy region mavjud bo'lgan: sug'orish usuli bilan dehqonchilik qiladigan old osiyoda keng tarqalgan o'troq aholi madaniyati va cho'l joylarida yashovchi qabilalarga taalluqli madaniyat. arxeologlar tomonidan aniqlangan o'rta osiyoning markaziy viloyatâlariâdaâgi arxeologik madaniyat, jez davridagi kelgindi yog'och dahmali va andronoâvoâlik qabilalarning hamda qisman old osiyodan kelib, tub yerli aholi bilan yaqinââlashib, qo'shilib ketishi natijasida vujudga kelgan. antropologik manbaâlarga ko'ra, o'rta osiyoda neolit davrida qadimgi yevropoid irqining ikki ilk turi mavjud bo'lgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz o'zbekistonning ilk temir davridagi etnik tarixida ilk davlatlar aholisi so'g'dilar, xorazmliklar, baqtriyaliklar, …

2 / 5

usunlar kelib o'rnashgan), farg'ona davlati (mil. avv i asrdan turklashish jarayoni boshlangan) va milodiy i asrda vujudga kelgan kushon davlati (yuechjilar-toxarlar) o'zbek etnik tarixida asosiy bosqichlardandir. www.arxiv.uz www.arxiv.uz kushon davlati xarobalari www.arxiv.uz www.arxiv.uz ii-iv asrlarda o'rta osiyoga janubiy sibirdan, yettisuv va eftali etnosâlari kelib o'rnashgan. biroq, etnik tariximizning eng muhim davri oltoyâda vujudga kelib, o'rta osiyoda tashkil topgan turk xoqonligi davri hisoblanadi. movarounnahr turklar tomonidan 555 yilda egallanadi. bu davrda o'rta osiyoda turkiyzabon aholining salmoqli qismi yashagan. ularning turmush tarzi o'troq, yarim o'troq va ko'chmanchi bo'lgan. bundan tashqari, fors-eron tilli aholi ham bo'lgan. ikki til turkumidagi aholi bir-biriga singib borgan bu aralashuv natijasida o'zbek va tojik elatlari vujudga kelgan. xoqonlik davrida vujudga kelgan etnik uyushmalar (o'g'uz, uyg'ur, qipchoq, qirg'iz) o'rta asrlar davomida vujudga kelgan bir qancha elatlarning shakllanishiga asos bo'ladilar. g'arbiy turk xoqonligida salmoqqa ega bo'lgan dulu qabilalari g'arbiy jung'oriya va yettisuvda (ili bo'yida), kushubiy qabilasi esa sirdaryo bilan farg'ona …

3 / 5

y osiyo hududlarining etnik tarkibi bir tekisda bo'lmagan. aholining katta qismi turkiyzabon bo'lgan. vohalarda tojik xalqi ham yashagan. arablar istilosidan keyin ayrim viloyatlarda arablar va boshqa etnik guruhlar ham joylashib olgan. chorvador va o'troq xalqlar doimo bir-biri bilan iqtisodiy va madaniy aloqa qilib kelgan. bu davrdagi etnik tarixni bayon etuvchi arab, fors va boshqi tildagi manbaalar juda ko'p (istaxriy, maqdisiy, ibn xavqal, al-ya'qubiy va x.k). ix-x asrlar o'zbekiston tarixida somoniylar va qoraxoniylar hukmronlik qilgan davrdir. unda farg'ona, sug'diyona, toxariston, xorazm kabi tarixiy-geografik hududlar bo'lgan. melodiy i-ii asrlarda xorazm vohasiga amudaryo shimoli va orol dengizining janubidagi cho'llarga turkiyzabon qabilalar, masalan, xunlar kelib o'rnashgan. bundan tashqari, keyinchalik hokimiyat tepasiga turkiy sulolalar g'aznaviylar va saljuqiylar keladi. bu davrda turklashish jarayoni kuchaygan. turkiylar bilan sug'diylar yonma-yon yashab, bir-birlarining tillarini baravar bilishgan. mahmud qoshg'ariyning â«totsiz (so'g'diysiz) turk bo'lmas, bolesiz bo'rk bo'lmasâ» degan maqoli bunga isbotdir. keyinroq so'g'diylar, xorazmiylar atroflaridagi turkiy qabilalar ta'sirida turk tiliga o'ta …

4 / 5

asrlarda qoraxoniylar davlati hududida turkiy tilning uch yirik dialekti (qarluq-chigil, o'g'uz va qipchoq) mavjud bo'lgan. ularning ta'sir doirasi keng va kuchli bo'lgan. markaziy osiyoda turkiy tilda yozilgan birinchi yirik asar xi asrda yusuf xos xojib tomonidan yaratilgan â«qutadg'u bilikâ» asari edi. xi-xii asrlar markaziy osiyoning madaniy yuksalish davri bo'lgan. o'zbek elatining alohida etnik birlik bo'lib shakllanishi uning ajdodlari ikki til (turkiy va eron turkumidagi xalqlarning aralashuvi jarayonida vujudga kelgan qang' davlati tashkil topgach, xalqlarning bir-biri bilan yaqinlashish va aralashish jarayoni kuchaygan. milodiy ii-iii asrlarda qang'ar elati shakllandi. markaziy osiyoda feodalizm bosqichida elat bo'lib shakllangan xalqlarning (turkman, qirg'iz, qoraqalpoq, qozoq, tojik) o'ziga xos etnik nomi bo'lgan. keyinchalik bu nomlar ularning millat nomi bo'lib qolgan. ilk o'rta asrlarda shakllangan o'zbek xalqi ajdodlari qat'iy bir nomga ega bo'lmagan. ular elat bo'lib shakllangan kezlarda (ix-xasr) uning etnik nomi vaqti-vaqti bilan o'zgarib turgan: turk, qarluq turklari, qoraxonlar, xoqoniylar va x.k. ashina boshliq turklar oltoy tog'larida …

5 / 5

imizda o'zligini anglash hissiyot kuchli bo'lgan. bundan tashqari ma'lum bir xalqning etnik birlik (elat) bo'lib yetishish darajasini belgilovchi yana bir qancha boshqa ko'rsatkichlar (iqtisodiy, madaniy, siyosiy, til, hudud birligi va x.k) ham mavjud. qarluqlardan keyingi yirik etnos chigillar bo'lgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz o'zbek elatining shakllanish jarayonida qatnashgan asosiy komponentlar quyidagilardir: www.arxiv.uz 1. asosiy negiz movarounnahr, xorazm va toshkent vohasida va ularga tutash hududlarda qadimdan yashab kelgan turg'un turkiyzabon aholi. 2. qorluqlar va ularning davlati. 3. chigil va xalach qabilalari. 4. o'g'uzlar tarkibiga kirgan yag'molar. 5. g'arbiy turk xoqonligida dulu va kunshi qabilalari. 6. bundan tashqari dug'lat, arg'u, tuxsi, az, uz va boshqa etnoslar 7. dulu qabila ittifoqlari tarkibidagi turkashlar. 8. o'zbek xalqining tarkibidagi yirik etnik guruhlardan biri-qang'lilar. 9. qang'lilarga qarindosh qabila-pecheneglar. 10. o'zbek xalqining etnogenetik jarayonida faol qatnashgan etnik guruhlardan biri qipchoqlar. ularning salmoqli qismi qozoq, qoraqalpoq, qirg'iz, turkman, boshqird va boshqa turkiy xalqlarning tarkibiga ham kirib ularning elat bo'lib shakllanishida …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek millati va tilining shakllanishi"

1461344907_62318.ppt reja: oâzbekiston hududida yashagan qadimgi urugâ va qabilalar. o'zbek xalqining etnik shakllanishidagi uch muhim bosqich. shakllanishdan keyingi jarayonlar . mavzu: o'zbek millati va tilining shakllanishi www.arxiv.uz www.arxiv.uz o'zbek ajdodlari elat bo'lib o'rta osiyoning markaziy viloyatlari movaârounânahrda (farg'ona vodiysi bilan), xorazmda, toshkent vohasida, yettisuvda, sharqiy turkistonning g'arbiy mintaqalarida shakllangan. bu mintaqalar insoniyatning qadimgi madaniyat markazlaridan hisoblangan. jez davrida o'rta osiyo va qozog'istonda bir-biridan farq qiluvchi ikki tarixiy-madaniy region mavjud bo'lgan: sug'orish usuli bilan dehqonchilik qiladigan old osiyoda keng tarqalgan o'troq aholi madaniyati va cho'l joylarida yashovchi qabilalarga taalluqli mad...

This file contains 5 pages in PPT format (567.0 KB). To download "o'zbek millati va tilining shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek millati va tilining shak… PPT 5 pages Free download Telegram