Back

beruniyning tabiiy fanlarga qo’shgan hissasi

PPTX 5 pages 654.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1440669034_61531.pptx beruniyning tabiiy fanlarga qo’shgan hissasi kirish 1. abu rayhon beruniyning hayoti va ijodi. 2.astronomiya faniga qo’shgan hissasi. 3.matematika faniga qo’shgan hissasi. 4.fizika sohasida erishgan yutuqlari. xulosa foydalingan adabiyotlar ro’yxati. reja: www.arxiv.uz kirish o’rta osiyo zaminida yetishib chiqqan, bag’doddagi ( baytul-hikmat) va xorazm ma’mun akademiyasida faoliyat olib borgan, ilm fan sohasidagi tengsiz kashfiyotlari, ma’naviy jasorati bilan tarixda o’chmas iz qoldirgan buyuk mutafakkir ajdodimiz haqida abu rayhon beruniy kabi allomalar mintaqamizda tug’ilib kamol topgan yetuk allomalar tashkil etgani barchamizga g’urur va iftihor bag’ishlaydi. i.a.karimov www.arxiv.uz abu rayhon beruniyning hayoti va ijodi. o’rta asrlarda yashab ijod etgan olimlardan biri, abu rayhon beruniy 973- yilning 4- sentabirida xorazmning qadimiy kot ( hozirgi beruniy shaxri ) ga yaqin joyda dunyoga kelgan . uning ismi muhammad, otasining isni esa ahmad bo’lib, beruniy so’zi uning kelib chiqishini bildiruvchi nomdir. “ beruniy “ forscha “ berun” ( “ tashqari”) so’zidan olingan va shaxar tashqarisida tug’ilgan yoki o’sha …
2 / 5
€™liq ismi – abu rayxon beruniy muhammad ibn ahmad- o’rta asrning buyuk qomuschi olimi. u xorazm o’lkasining qiyot shahrida tug’ilgan.qiyot amudaryoning o’ng qirg’o–hozirgiâ beruniyâ shahriningâ o’rnidaâ bo’lgan,â yaqinâ vaqtlargachaâ shobbozâ debâ atalgan. beruniyning qadimgi va o’rta asrdagi hindiston xalqlarining ma’naviy xayotini o’rganishga oid g’oyat qimatli asari bo’lgan “ hindiston” nomli kitobi tarix faning hodir xujatlaridan biri ekanligini ta’kidlab, akademik v.r. rozen shunday deydi: “bu yodgorlik shu hildagi asarlar ichida yagonadir va g’arb hamda sharqning butun qadimiy va o’rta asr ilmiy faoliyatida bunga teng keladigani yo’q”. www.arxiv.uz astronomiya faniga qo’shgan hissasi. beruniy xorazimda yashagan ilk davridayoq (22yoshigacha) qiyot shaxrida muxim kuzatishlar o’tkazgan. u “geo’deziya” nomli asarida astrano’mik kuzatish uchun zarur bo’lgan orginal asboblar yasaganligini, 990-991-yillarida xorazm shahrining kengligi va yarim kunlik quyosh balandligini ko’rsatadi. ayrim tarixiy malumotlarga va berunining o’zi xaqida “geyodeziya” asirida keltirilgan izoxlariga asoslanib, professo’r p. g. bilgako’f olimining ilmiy – ijodiy ishi o’n olti yarim yoshidan boshlangan degan …
3 / 5
n yilnoma va kalendar sistemasi tasvirlanadi. bu asar “kun vat un nima ekanligi haqida so’z”, “ oy va yillarning moxiyati” va “ oyning manzillari haqida so’z” degan boblardan iborat. beruniyning “ munajjimlik sanatidan boshlang’ich tushunchalar” nomli asari ham astranomiyga tegishli bolib, u savol – javob shaklida tuzigan darslikdir. www.arxiv.uz olimning astranomiyning masslalariga bag’ishlangan eng muhim asari “astraomiya va yulduzlar bo’yicha masud qonuni” dip. bu asar o’n bitta kitobdan iborat bo’lib, oy va planetalar xarakati, xarakatsiz yulduzlar, xronolo’gik va kalendar, tekislikdagi va sferik trigono’metriya, matematik geografiya kabi bo’limlarni o’z ichiga oldi. umuman astrono’miyadan 70 ta asar yozgan. www.arxiv.uz matematika faniga qo’shgan hissasi. beruniy “xind rashklari haqida kitob” degan asarida o’rta asr arifmetikasida keng tarqalgan mashxur uchlamchi qoidani ko’rib chiqadi va u besh, yeti va undan ortiq muqtorlarning holari uchun uchlamchi qoidani umumlashtiruvchi qoidalarini bayon etdi va uni asosladi. uning bu asari arifmetikaning rivojlanishida muhum ahamiyatga ega bo’ldi. astrano’miyaga oid “shakil va …
4 / 5
gan mashxur matematika risolasi geometriya va trigano’metiriyaning turli prablemalariga bag’ishlangan bo’lib, bunda arhimed teoremalariga muhum ibotlar keltiriladi. bir qancha masalalarini shu teoremalar yordamida yechilishi ko’rsatiladi va o’zining ko’pgina taqiqotlarida shu teoremalariga suyanadi. “masud qonunlari” va “hindiston” nomli asrlarida hisoblash geometriyasi bilan shug’ullanib, doirada ichki chizilgan muntazam ko’p burchak tomonlarini hisoblagan. masalan, ular orasida mungazam beshburchak, olttiburchak, sakkizburchak, to’qizburchak va o’nburchaklardan har birining tomonini doira radius orqali hisoblagan hamda pi sonining yettita unli raqamigacha bo’lgan taqribiy qiymatini hisoblab topgan. www.arxiv.uz mazkur asarlarda geometric yasashga doir masalalarni yechish xam bayon etilgan. masalan: burchakni teng uchga bo’lish xaqidagi mashxur qadimiy masalani yechishning 12 xil usulini keltiradi. olim “ yulduzlarni proeksiyalash xaqida” va “ o’tmish avlodlardan qolgan yodgorliklar” (“osori boqiya”) nomli asarlarida yer va osmon sferasini kartografik proeksiyalashning eng yaxshi usulini ko’rsatgan. “munajimlik san’atidan boshlang’ich tushunchalar” nomli savol javob tartibida yozilgan darslikda astranomiya va astrologiya bo’limlaridan tashqari 119 savol arifmetika, algera, geometriya va sonlar …
5 / 5
isliklar bilan kesilishi natijasida kesmda aylana ellips, gigerbola, parabola va bir juft to’g’ri chiziq xosil bo’lishi xaqida ma’lumotlar berilgan. www.arxiv.uz fizika sohasida erishgan yutuqlari. beruniyning fizika sohasida bunyod etgan durdonalari ham fan tarixi va metodikasi uchun g’oyat qimmatlidir . bu sohada qoldirgan boy merosi va olimimizning o’tkir amaliyotchi va nazoriyotchi ekanligidan dalolat beradi. beruniyning ilmiy merosi ustida izchil tadqiqot ishlari olib borayotgan tarixchi- fizik olimlarimizning yozuvlariga ko’ra , ulug’ olimimiz hilma hil fizik hodisalarini o’zi bevosita tekshirib ko’pgina asarlarida bu hodisalarni to’liq va to’g’ri bayon qilgan. masalan: 9 hil metal, 18 hil suyuqlik, 15 ga yaqin minerallarini va boshqa jismlarni hammasi bo;lib 50 dan ortiq moddaning solishtirma og’rligini aniqlagan. yana shunisi ham diqqatga sazovorki , jaxonda birinchi bo’lib solishtirma og’irliklarini aniqlagan olimning bu sohadagi ishi o’zining arginalligi bilan ajralib turadi. www.arxiv.uz olimimiz gidrostatika, suyuqlikning muvozanat sharoiti, sfonning ishlash prinsipi, buloq va fantanlarning otilish sabablarini ham metodik izohlash bilan birga suv …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "beruniyning tabiiy fanlarga qo’shgan hissasi"

1440669034_61531.pptx beruniyning tabiiy fanlarga qo’shgan hissasi kirish 1. abu rayhon beruniyning hayoti va ijodi. 2.astronomiya faniga qo’shgan hissasi. 3.matematika faniga qo’shgan hissasi. 4.fizika sohasida erishgan yutuqlari. xulosa foydalingan adabiyotlar ro’yxati. reja: www.arxiv.uz kirish o’rta osiyo zaminida yetishib chiqqan, bag’doddagi ( baytul-hikmat) va xorazm ma’mun akademiyasida faoliyat olib borgan, ilm fan sohasidagi tengsiz kashfiyotlari, ma’naviy jasorati bilan tarixda o’chmas iz qoldirgan buyuk mutafakkir ajdodimiz haqida abu rayhon beruniy kabi allomalar mintaqamizda tug’ilib kamol topgan yetuk allomalar tashkil etgani barchamizga g’urur va iftihor bag’ishlaydi. i.a.karimov www.arxiv.uz abu rayhon beruniyning hayoti va ijodi. o’rta asrlarda y...

This file contains 5 pages in PPTX format (654.1 KB). To download "beruniyning tabiiy fanlarga qo’shgan hissasi", click the Telegram button on the left.

Tags: beruniyning tabiiy fanlarga qo’… PPTX 5 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
abu rayhon beruniyning geografiya faniga qo’shgan hissasi — PPTX PPTX
abu rayhon beruniyning geografiya faniga qo’shgan hissasi
— 2.0 MB
mirzo ulug’bekning matematikaga qo’shgan hissasi — PPTX PPTX
mirzo ulug’bekning matematikaga qo’shgan hissasi
— 6.7 MB
fag’oniyning talim sohasiga qo’shgan hissasi — PPTX PPTX
fag’oniyning talim sohasiga qo’shgan hissasi
10 pages 72.5 KB
mirzo ulug’bekning geografiya faniga qo’shgan hissasi — PPTX PPTX
mirzo ulug’bekning geografiya faniga qo’shgan hissasi
— 776.1 KB
g’azzoliy va darvin pisixologiyaga qo’shgan hissasi — PPTX PPTX
g’azzoliy va darvin pisixologiyaga qo’shgan hissasi
— 1.5 MB
tabiiy fanlarga kirish (6-sinf) @sciense_uz — DOCX DOCX
tabiiy fanlarga kirish (6-sinf) @sciense_uz
3 pages 273.8 KB
imom buxoriy va imom termiziyning hadis ilmiga qo’shgan hissasi. — DOCX DOCX
imom buxoriy va imom termiziyning hadis ilmiga qo’shgan hissasi.
36 pages 62.7 KB
abu rayhon beruniyning ta'lim va fan sohasida qushgan hissasi — PPTX PPTX
abu rayhon beruniyning ta'lim va fan sohasida qushgan hissasi
20 pages 1.4 MB
abu nasir farobiyning she’riyat va musiqa ilmi rivojiga qo’shgan hissasi — PPTX PPTX
abu nasir farobiyning she’riyat va musiqa ilmi rivojiga qo’shgan hissasi
21 pages 139.3 KB
zahiriddin muhammad bobur tabiiy fanlar qo‘wgan hissasi — PDF PDF
zahiriddin muhammad bobur tabiiy fanlar qo‘wgan hissasi
38 pages 824.2 KB
zahiriddin muhammad bobur tabiiy fanlar qo‘wgan hissasi — DOC DOC
zahiriddin muhammad bobur tabiiy fanlar qo‘wgan hissasi
38 pages 486.5 KB
zahiriddin muhammad bobur tabiiy fanlar qo‘wgan hissasi — PDF PDF
zahiriddin muhammad bobur tabiiy fanlar qo‘wgan hissasi
38 pages 823.6 KB