vaqtning о`lchov birliklari.kalendarning tabiat xodisalari bilan bog`liqligi

PPT 5 стр. 6,8 МБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 6,8 МБ

Тип файла PPT

Страницы 5

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

1425263905_60295.ppt vaqtning ð¾`lchov birliklari.kalendarning tabiat xodisalari bilan bog`liqligi reja: 1.kalendarning tabiat xodisalari bilan bog`liqligi.vaqt hisobining ilk shakllari. 2.yetti kunlik hafta va uning nomlanishi tarixi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz soniyalar, daqiqalar, soatlar, kunlar, oylar, yillar, asrlar...- vaqtning bunday betð¾`xtov oqimi hammaga tanish. kð¾`pgina boshqa hayotiy-falsafiy masalalar qatorida vaqt muammosi ham inson aqlini ming-ming yillar davomida band etib kelmoqda. insoniyat ð¾`zining butun hayoti davomida vaqt tð¾`grisida qanchadan-qancha falsafiy karashlar, astronomik xulosalar, fizik taxminlar, matematik hisoblar, geografik ð¾`lchovlar yaratmagan deysiz. bu tabiiydir, albatta. chunki inson ð¾`zining dunyodagi ð¾`rnini aniqlashga, tabiat sirlarini bilish va ulardan imkoni boricha kð¾`proq foydalanishga hamisha harakat qilgan. vaqt ð¾`lchami insoniyat taraqqiyotining barcha bosqichlarida muhim ahamiyatga ega bð¾`lgan. vaqt va uning ð¾`tishi, oqimi albatta ð¾`z sayyoramiz yerning boshqa sayyoralar va butun yulduzlar olami tarkibidagi harakati bilan bog`liqdir. shuning uchun ham inson son-sanoqsiz kuzatishlar natijasida vaqt hisobini tabiat bilan, uning xodisa va qonuniyatlari bilan bog`lash zarurligi haqidagi birdan-bir tð¾`gri xulosaga kelgan. …

2 / 5

anlar. hozirgi kalendar paydo bð¾`lgunga qadar odamlar yogoch va boshqa narsalarga ð¾`yib kun, oy sanoqlarini sanash, kanop, arkon qabilarga tugun kð¾`yish, xurofiy alomatlar, rivoyatlar, qissalar orqali avlodlarga xabarlar yetkazganlar. bu odamlarga ov, ekin-tekin, yig`im-terim mavsumini aniqlash, asosan turmush zaruriyatidan kelib chiqib hisob olib borilgan. avvaliga bu ð¾`lchov anchagina qð¾`pol, haqiqatdan birmuncha uzoq bð¾`lgan, albatta keyinchalik asrlar ð¾`tishi bilan haqiqatga tobora yaqinlashib, aniqlashib borgan. inson madaniyat taraqqiyotining tobora vuqori bosqichlariga kð¾`tarilgani sari, uning umuman ð¾`zini kurshab turgan olam tð¾`grisidagi va vaqt tð¾`grisidagi bilimlari ham tobora chuqurlashib, kengayib borgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz demak, ijtimoiy taraqqiyotning dastlabki bosqichlaridayoq kishilar ma`lum tabiiy xodisalarga bog`liq xolda vaqt tð¾`grisida tasavvurlarga ega bð¾`lganlar. kundalik ijtimoiy hayot talablari vaqtning ð¾`lchov birliklarini oylab topish va ularni hisoblash zaruriyatini tugdiradi. biroq maxsus vaqt hisobining yaratilishi hamda uning hayotga keng kð¾`lamda qð¾`llanishi esa ijtimoiy mehnat taqsimoti bilan bog`liqdir. hozirgi paytda inson yerni, uning harakatini va uni kurshab turgan yulduzlarni ð¾`rganib, vaqtni ð¾`lchash …

3 / 5

rgan ð¾`sha qadimgi, ibtidoiy davrlardan boshlaboq kundalik hayotlarida kechagiga ð¾`xshash bugun ham tun kun bilan, kun esa tun bilan albatta almashuviga, ertaga ham, indinga ham va doim shunday bð¾`lishiga ishonch xosil qilganlar. vaqt ð¾`lchovining birinchi va asosiy birligi â kun shu tariqa odamlar ongida tabiiy holda paydo bð¾`lgan. bu tabiiy ð¾`lchov birligi quyoshning chiqishhidan botishigacha bð¾`lgan vaqtni ð¾`z ichiga olmay, balki u kun va tundan iborat bð¾`ladi. yer ð¾`z ð¾`qi atrofida g`arbdan sharqqa qarab tinimsiz aylanib turadi. bu aylanish davomida quyosh nuri shar shaklidagi yerning yarminigina yorita oladi, ya`ni yerning qaragan tomonigagina nur tushadi. demak, yer sharining quyosh yoritib turgan tomonida ð¾`sha paytda kunduzi va qarama-qarshi, quyosh yoritmayotgan tomonida esa kechasi, tun bð¾`ladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz kunduzi bilan kechasi birgalikda haqiqiy quyosh kunini (sutkani) tashkil etadi. quyosh kuni - ikkita bir xil quyosh kulminatsiyasi ð¾`rtasidagi vaqtdir. kun 24 soatdan iboratdir. kunni bunday 24 soatga bð¾`lish dajla va frot daryolari …

4 / 5

erning ð¾`z ð¾`qi atrofida bir marta tð¾`lik aylanishi natijasida xosil bð¾`ladigan vaqtning tabiiy ð¾`lchov birligidir. yerning ð¾`z ð¾`qi atrofida bir kunlik aylanishi esa bizga ma`lum bð¾`lgan barcha harakatlar ichida eng tð¾`g`ri, bab-baravar, bir meyordagi harakat hisoblanadi. astronomik kuzatishlarning isbotlashiga kð¾`ra, kunning uzunligi, ya`ni yerning ð¾`z ð¾`qi atrofida bir kunlik yoki bir marta aylanish vaqti keyingi ikki ming yil davomida hatto sekundning yuzdan bir qismiga ham ð¾`zgarmagan. demak, mazkur vaqtni ð¾`lchash birligimiz yetarli darajada ishonchli va tð¾`g`ri birlikdir. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz yer ð¾`z ð¾`qi atrofida qancha soatda bir marta aylanadi? 24 soat ichida desak tð¾`gri bð¾`lmaydi. astronomlar odatda:yer ð¾`z ð¾`qi atrofida bir yulduzlar kuni (sutkasi) davomida bir marta tð¾`liq aylanadi,- deb javob berishadi. yulduzlar kunining nimaligini tð¾`liqroq tushunish uchun quyidagi misolni kð¾`rib chiqing. baland bino tepasidan turib eng ravshan porlab turgan yulduzni kuzating. sizning kð¾`z oldingizdagi yulduz bino orqasiga yashirinadi. shu paytda soatingiz qaysi vaqtni (aytaylik 23 soat 20 daqiqani) …

5 / 5

babli bu aylanishni mutlaqo sezmaymiz. yerning ð¾`z ð¾`qi atrofida bir marta aylanish vaqti 23 soat 56 daqiqa 4 soniyadan iboratdir. bu vaqt yulduzlar kuni (sutkasi) deb ataladi. yulduzlar kuni vaqtning eng asosiy birligi hisoblanadi. chunki yulduzlar kunining uzun-qisqaligi doimo bir xil, ð¾`zgarmasdir (23 soat 56 daqiqa 4 soniya). www.arxiv.uz www.arxiv.uz yulduzlar kunini astronomlar 24 yulduz soatiga, har bir saotni 60 yulduz daqiqasiga, har bir daqiqani 60 yulduz soniyasiga bð¾`lishadi. bu âyulduzâ soatlari âquyoshâ vaqt birligidan bir oz (10 soniya) qisqaroqdir. astronomiya rasadxonalarida yulduzlar vaqti bilan yuruvchi, ya`ni bizning odatdagi soatlarimizga nisbatan kuniga 3 daqiqa 56 soniya oldinga ð¾`tib ketadigan soatlar bordir. kunning uzun qisqaligi ana shu soatlar yordamida tekshiriladi. bunday soatlar astronomiya uchun nixoyatda zarurdir. yulduz soatiga qarab, qaysi yulduzning qachon va kayerda bð¾`lishini darxol aniqlay oladilar. yulduzlar vaqti kishilar hayoti uchun noqulaydir. chunki yulduzlar kunining boshlanishi butun yil davomida kun va tunning turli vaqtlariga tð¾`gri kelaveradi. insonning hayoti quyoshga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vaqtning о`lchov birliklari.kalendarning tabiat xodisalari bilan bog`liqligi"

1425263905_60295.ppt vaqtning ð¾`lchov birliklari.kalendarning tabiat xodisalari bilan bog`liqligi reja: 1.kalendarning tabiat xodisalari bilan bog`liqligi.vaqt hisobining ilk shakllari. 2.yetti kunlik hafta va uning nomlanishi tarixi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz soniyalar, daqiqalar, soatlar, kunlar, oylar, yillar, asrlar...- vaqtning bunday betð¾`xtov oqimi hammaga tanish. kð¾`pgina boshqa hayotiy-falsafiy masalalar qatorida vaqt muammosi ham inson aqlini ming-ming yillar davomida band etib kelmoqda. insoniyat ð¾`zining butun hayoti davomida vaqt tð¾`grisida qanchadan-qancha falsafiy karashlar, astronomik xulosalar, fizik taxminlar, matematik hisoblar, geografik ð¾`lchovlar yaratmagan deysiz. bu tabiiydir, albatta. chunki inson ð¾`zining dunyodagi ð¾`rnini aniqlas...

Этот файл содержит 5 стр. в формате PPT (6,8 МБ). Чтобы скачать "vaqtning о`lchov birliklari.kalendarning tabiat xodisalari bilan bog`liqligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vaqtning о`lchov birliklari.kal… PPT 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram