fizika fani va uni boshqa fanlar bilan bog`liqligi

DOC 118.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404123443_50785.doc k j i r r r , , д a d j 1 d j d j 2 b j 1 r o t r ` d d = j r o dt dr t r t on = d d = ® d 0 lim j t s dr d d = j t s = j 0 j t t d - = d d = 0 a j j j 2 2 0 lim a dt r d dt d t t r r = = d d = ® ® d j j 2 2 dt r d a on r = 2 2 dt s d dt d a = = j 2 2 t a t s o + = j r t a t a t н н j j j 2 0 lim ; = d d = d d = …

moqlarini vujudga kelishiga olib keladi. тexnikaviy fanlarning taraqiyoti o`z navbatida fizikada tadqiqot usullarining takomillashishiga yordam beradi: masalan, zaryadli zarralarni qudratli tezlatgichlarini texnikaning yuqori darajasi tufayligina yaratish mumkin bo`ldi. yuqori malakali mexanik yoki quruvchi bakalavr bo`lish uchun fizikaning asosiy qonun-qoidalarini, fizikaviy hodisalarni chuqur bilishi va tahlil qilishi zarur. chunki mashinasozlikni, jumladan avtomobilsozlikni jadal suratlar bilan rivojlanishi, fizikaning rivojlanishiga bog`liqdir. avtomobil dvigatellarining yangidan-yangi hillari, avtomobil tezligini katta qiymatlarga yetkazish yo`l harakat havfsizligini ta’minlash kabi muammolar fizikani rivojlanishiga asoslangan. fizika materiyaning tuzilishi va materiya harakatining eng umumiy ko`rinishlarini o`rganadi. o`rganish tajriba asosida boshlanadi. hodisalarni tabiiy sharoitlarda o`rganish asosida tajriba ortirish kuzatish deb, hodisalarni sun’iy sharoitda, ya’ni laboratoriya sharoitlarida amalga oshirib tajriba o`tqazishni esa eksperiment deb atash odat bo`lib qolgan. тajribalarda yig`ilgan axborotlar hodisani tushuntirish uchun gipoteza(ilmiy faraz)lar yaratishga asos bo`lib hizmat qiladi. тajribalarda tasdiqlangan gipoteza fizik nazariyaga aylanadi. shu bilan birga, fizik nazariya qayd qilinmagan yangi hodisalarni oldindan aytib bera oladi. mexanika. mexanik …

`linadi: ● kinematika – bu bo`limda jismlarning harakati qonuniyatlarini va bu harakatini yuzaga keltiruvchi sabablarni hisobga olmagan holda o`rganiladi. ● dinamika - jismlarni harakatini yuzaga keltiruvchi sabablar (jismlar orasidagi o`zaro ta’sirlar) bilan bog`langan holda o`rganadi. ● statika – jismlar tizimining muvozanat shartlarini va shart o`zgarishi bilan vujudga keluvchi uning harakati o`rganiladi. jismlarning mehanik xossalari ularning kimyoviy tabiatiga, ichki tuzilishiga va holatiga bog`liq, ular fizikaning mehanikadan boshqa bo`limlarida o`rganiladi. shu sababli mehanikada aniq masalalarni ko`rib chiqishda moddiy nuqta, absolyut qattiq jism, absolyut elastik jism, absolyut noelastik jism va shu kabi soddalashtirilgan modellardan foydalaniladi. klassik mexanika yoki nyuton mexanikasiga dinamikaning 1687 yilda nyuton aniqlagan uchta qonun asos qilib olingan. nyuton mexanikasi keyingi ikki yuz yilda katta muvaffaqiyatlarga erishdi. biroq fan rivojlanishi bilan klassik mexanika tushunchalariga mutloqa mos kelmaydigan faktlar ochildi (atom spektorining chiziqliligi, issiqlik nurlanishi, yorug`likni yutilishi, fotoeffekti, kompton effekti va boshqalar). bu faktlarni yangi nazariya-maxsus nisbiylik nazariyasi va kvant mexanikasi tushuntirib …

r m moddiy nuqta joylashgan bo`lsa, bu jismning sanoq tizimiga nisbatan egallagan holati m (x1,y1,z1,), jismni koordinata boshi bilan tutashtiruvchi to`g`ri chiziq om ga radius vektor (r) deyiladi. bunda r=x1i+y1i+z1k -koordinata ortlari, ya’ni x,y,z koordinata o`qlari bo`ylab yo`nalgan birlik vektorlaridir. jismni holatini ifodalovchi x1,y1,z1 va r lar vaqtga bog`liq, chunki agar jism harakatda bo`lsa, vaqt o`tishi bilan radius buradi. ya’ni vaqtning funksiyasidir r =r(t), x=x (t), y=y (t), z=z (t). demak sanoq tizimi va vaqtga ega bo`lgan holda jismlarning harakatini qaratayotgan bu jism o`lchamlarini e’tiborga olmasa ham bo`ladi. bunday jism moddiy nuqta deb ataladi. moddiy nuqtaning o`z harakati davomida chizgan chizig`i, yoki qoldirgan iziga trayektoriya deyiladi. trayektoriyaning uzunligi esa bosib o`tilgan yo`l deyiladi. jismning boshlang`ich va oxirgi vaziyatlarini tutashtiruvchi to`g`ri chiziq kesmasi ko`chish deyiladi. тezlik va tezlanish. fazoning biror a nuqtasidan boshlab harakatlanayotgan moddiy nuqta (t vaqtdan so`ng b nuqtasiga kelsin. bunda moddiy nuqtaning ko`chishi (r=r2 - r1. moddiy nuqta …

const bo`lganda tezlik (=(0+at bosib o`tilgan yo`l . si birliklar tizimida tezlanish o`lchov birligi [a]= [(]/[t]=m/s/s=[m/s2]. normal va tangensial tezlanish. egri chiziqli harakatda tezlik vektori trayektoriyaning har bir nuqtasiga o`tqazilgan urinma bo`ylab yo`naladi. agar harakat egri chiziqli tekis bo`lsa tezlikni yo`nalishi o`zgaradi. тezlikni yo`nalish jihatdan birlik vaqtda o`zgarishini ifodalovchi tezlanishga normal tezlanish deyiladi. тezlikni birlik vaqtda son qiymatini o`zgarishini ifodalovchi ((2 tezlanishga tangensial tezlanish deyiladi. a nuqtadagi oniy tezlanish a=an+at тangensial tezlanish trayektoriyaga urinma bo`ylab yo`naladi. normal tezlanish esa egrilik radiusi bo`ylab markazga tomon yo`naladi. pifogor teoremasiga asosan rasmdan ko`rinib turibdiki (as((oba shuning uchun u holda demak, u holda egri chiziqli harakatda umumiy tezlanish ifoda bilan aniqlanadi. aylanma harakat kinematikasi. burchakli tezlik, burchakli tezlanish. aylanma harakat deb shunday harakatga aytiladiki bunda qattiq jismning barcha nuqtalari, markazlari bir to`g`ri chiziqda yotadigan aylanalarni bo`ylab harakatlanadi. aylanma harakatda burchakli tezlik va burchakli tezlanish kattaliklari bilan harakterlanadi. burchakli tezlik deb aylanish radiusining birlik vaqtda …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fizika fani va uni boshqa fanlar bilan bog`liqligi"

1404123443_50785.doc k j i r r r , , д a d j 1 d j d j 2 b j 1 r o t r ` d d = j r o dt dr t r t on = d d = ® d 0 lim j t s dr d d = j t s = j 0 j t t d - = d d = 0 a j j j 2 2 0 lim a dt r d dt d t t r r = = d d = ® ® d j j 2 2 dt r d a on r = 2 2 dt s d dt d a = = j 2 2 …

DOC format, 118.5 KB. To download "fizika fani va uni boshqa fanlar bilan bog`liqligi", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika fani va uni boshqa fanla… DOC Free download Telegram