sovetlar hukmronligi yillarida o’zbekistonda milliy maktablar tizimi

DOC 384,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

sovetlar hukm.doc sovetlar hukmronligi yillarida o’zbekistonda milliy maktablar tizimi reja kirish 1. eski maktablarning isloh qilinishi 2. milliy maktablarning tugatilishi 3. madrasalarning isloh qilinishi va ularning faoliyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish o’zbekiston respublikasi mustaqilligining e’lon qilinishi respublikada demokratik va insonparvar jamiyat qurishga, bozor iqtisodiyoti tamoyillariga asoslangan jamiyat negizlari-ni yaratishga keng yo’l ochib berdi. mustaqillik sharofati bilan o’zbek xalqining o’tmish tarixi, ma’naviy qadriyatlari, qadimiy madaniyati tiklana boshladi. o’zbekiston respublikasi prezidenti islom karimov o’zbek xalqining istiqlol yillarida qayta uyg’onayotgan milliy ma’-naviyati va ma’rifatiga to’xtalib, jumladan, quyidagilarni ta’kidlab o’tgan edi: "jamiyat taraqqiyotining asosi, uni muqarrar halokatdan qutqarib qoladigan yagona kuch - ma’rifatdir. asrimiz boshida turkistonda kechgan voqealarni bir eslang. nega bu o’lkada o’sha yillari ma’rifatchilik harakati har qachongidan ham kuchayib ketdi? negaki, chor rossiyasi asoratiga tu-shib qolib, butkul tanazzulga yuz tutgan o’lkani uyg’otishga, xalqning ko’zini ochishga faqat ma’rifat orqaligina erishish mumkin edi"1 yuqoridagi mulohazalardan kelib chiqqan holda, haqli tarzda ta’kidlash joizki, aynan …

aoliyatini cheklab, ular ustidan doimiy nazorat yuritish siyosatini olib bordi. o’lkada faoliyat yuritgan barcha general-gubernatorlar mahal-liy aholi ijtimoiy-ma’naviy turmush tarzini ruslashtirish siyosatiga urg’u berdilar. ruslashtirish siyosati ta’lim soha-siga ham taalluqli edi, albatta. biroq fevral inqilobi o’lka ijtimoiy-siyosiy va ma’naviy hayotining barcha sohalarida ma’lum o’zgarishlar boshlanishiga turtki berdi. inqilobdan so’ng madrasa, eski maktablar ham o’zlarining erkin faoliyatini olib bordilar. o’lkadagi madrasa, maktablar soni oshib bordi, biroq oktyabr to’ntarishidan so’ng hokimiyat tepasiga kelgan bol-sheviklar madrasa va maktablar faoliyatini cheklash siyosati-ni yuritdi.1 sovet hokimiyati o’rnatilgach, milliy maktab va madrasalar-ning vaqf mulklarini ekspropriatsuya qilish maqsadida doimiy ravishda kurash olib borildi. jumladan, rsfsr hukumatining "er to’g’risida"gi dekretiga asosan barcha yerlar, xususan, vaqf yerlari ham davlat mulkiga aylantirildi. rsfsr xks tomdni-dan chiqarilgan "cherkovni davlatdan va maktabni cherkovdan ajratish to’g’risida"gi dekretga asosan milliy maorif maskan-larida diniy fanlarning o’qitilishi cheklab qo’yildi. dekret chiqarilgandan keyin maktab, madrasalar va ulardagi o’quvchi-lar soni ham keskin kamaydi. vaqf mulklarining ekspropria-siya qilinishi, maktab …

maktab-larni tezroq tugatish masalasi sovet ma’murlarining doimiy diqqat markazida bo’ldi. 20-yillarning boshlaridan bu mak-tablarni isloh qilish niqobi ostida ularni sovetlashtirishga alohida e’tibor qaratila boshladi. 1922 yil 20 iyunda turkiston miqning "turkiston respub-likasi madrasa va masjidlariga vaqflarni qaytarish haqida"gi dekretiga asosan eski maktablarga tegishli vaqflar qaytarib berildi. biroq turkiston kpning 1922 yil 16-21 oktyabrda bo’lib o’tgan vii konferensiyasi sovet makta-bi oldiga eski maktab-larga nisbatan yuqori mavqega ega bo’lish vazifasini qo’ydi. ushbu vazifani bajarish uchun sovet maktablari har jihatdan qo’llab-quvvatlanib, yaqin yillar ichida eski maktablar har qanday moddiy yordamdan mahrum qilinishi ko’zda tutildi.1 1922 yilning 22 oktyabrida turkiston assr miq "maktab-larga diniy bilimlarni o’qitish huquqini berish haqida" qaror qabul qildi, biroq bu qaror izchillik bilan amalga oshirilma-di. butun ittifoq miq prezidiumining yig’ilishida turkiston respublikasi miqning sovet maktablariga diniy bilimlar o’qitish huquqini beruvchi qarori bekor qilindi. istisno tari-qasida va vaqtinchalik chora sifatida turkistonning o’zbeklar ko’pchilik, jam bo’lib yashaydigan qismidagi eski maktablarda-gina diniy bilimlar …

tushayotgan daromaddan foydalanish tartibini o’zgartirishni, ikkinchidan, vaqflar boshqaruvini o’zgartirish va vaqf organlarini tuzish, uchinchidan, eski maktablarni isloh qilish takliflarini kiritdi. vaqflar, madaniy muassasalardan tushayotgan daromadlar isloh qilingan maktablar hamda sovet maktablariga tushishi kerak edi. turkiston respublikasi miq soveti 1922 yil 28 dekabrda "vaqflar to’g’risida" yangi 173-sonli dekretni qabul qildi. unga ko’ra, oktyabr to’ntarishiga qadar vaqflarga tegishli bo’lgan mulklar, masjidlar, hojixona, qorixona, mozorlar, shuningdek, xyyriya va madaniy-ma’rifiy muassasalar (madrasalar, mak-tablar, yetimxona yoa boshqalar) tegishli muassasalarga foydalanishga beriladi. vaqflarni boshqarish tartibiga tegishli o’zgartirishlar kiritildi. yangi dekretga asosan vaqf tashkilotlari bosh vaqf boshqarmasi tomonidan boshqariladigan bo’ldi. masjid, madrasa va boshqa diniy tashkilotlar vaqf mulklarini mutaval-lilar boshqaradigan bo’ldi. madrasa, maktab va yetimxona hamda boshqa diniy xayriya muassasalari uchun mutavallilar vaqf bo’limi tomonidan saylanar, masjid va boshqa diniy muassasa mutavallilari muassasa joylashgan mahalla fuqarolari tomonidan saylangan. turkiston assr xalq komissarlari sove-ti 1923 yil 4 martda turkiston miqning 1922 yil 28 dekabr-da qabul qilgan dekretini amalga …

am-korlikda yangi dastur talablariga javob beruvchi o’qituvchilarni tayyorlash; g) mulla, xatib, qozi, muftiylarni inqilobiy ruhda kamolotga yetkazish; d) mutaassiblik va boshqa mayda eskilik sarqitlariga asoslangan madaniy qatlamlarga qarshi jurnallar nashr etish; ye) o’quv-tarbiyaviy tavsifga ega bo’lgan va hayotga tatbiq qilinayotgan tadbirlar maorif xalq komissarligi mas’ul bo’limlari bilan kelishilgan holda o’tkaziladi". uyezd-shahar vaqf bo’limlari uchta kichik bo’limlarga ajratilgan: diniy vaqflar, tashkiliy-axborot, moliyaviy-xo’jalik. diniy vaqflar - masjid, mozor, qorixonalar vaqflaridan tushayotgan daromadlarni madrasa va maktablarni isloh qilish, ta’mirlash, yangi usul maktablari qurilishi uchun sarflashga yo’naltiradigan bo’lim edi. "nizom"da: "agar madrasa bosh vaqf boshqarmasi dasturini qabul qilmasa, vaqf manbalaridan foydalanmaydi", - deb ko’rsatilgan edi1. tashkiliy axborot bo’limi o’z oldiga ko’pgina vazifalar bilan bir qatorda "eski maktab, madrasalarni bosh vaqf boshqar-masi ko’rsatmalariga asosan isloh qilish; j) isloh qilingan yangi usul maktab va madrasalarga o’qituvchilar, mudarrislarni tayinlash; z) xalq ta’limi bo’limi bilan hamkorlikda o’qituv-chi, mudarrislar uchun zamonaviy o’quv kurslarini tashkil etish; i) maorif xalq komissarligi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sovetlar hukmronligi yillarida o’zbekistonda milliy maktablar tizimi"

sovetlar hukm.doc sovetlar hukmronligi yillarida o’zbekistonda milliy maktablar tizimi reja kirish 1. eski maktablarning isloh qilinishi 2. milliy maktablarning tugatilishi 3. madrasalarning isloh qilinishi va ularning faoliyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish o’zbekiston respublikasi mustaqilligining e’lon qilinishi respublikada demokratik va insonparvar jamiyat qurishga, bozor iqtisodiyoti tamoyillariga asoslangan jamiyat negizlari-ni yaratishga keng yo’l ochib berdi. mustaqillik sharofati bilan o’zbek xalqining o’tmish tarixi, ma’naviy qadriyatlari, qadimiy madaniyati tiklana boshladi. o’zbekiston respublikasi prezidenti islom karimov o’zbek xalqining istiqlol yillarida qayta uyg’onayotgan milliy ma’-naviyati va ma’rifatiga to’xtalib, jumladan, quyidagilarni ta’kidlab o...

Формат DOC, 384,5 КБ. Чтобы скачать "sovetlar hukmronligi yillarida o’zbekistonda milliy maktablar tizimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sovetlar hukmronligi yillarida … DOC Бесплатная загрузка Telegram