махтумқули ижоди (2)

DOC 77,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662839708.doc махтумқули ижоди режа: 1. махтумқули ҳаёти ва ижоди. 2. шоир шеъриятининг ғоявий-эстетик хусусиятлари. 3. шоир шеърларининг ўрганилиш тарихи. 4. махтумқули мероси. махтумқули ҳаёти ва ижоди. улуг туркман шоири ва мутафаккири махтумкули 1733 йили атрек дарёси буйидаги хожиговшан овулида тугилган. унинг илк устози озодий тахаллуси билан шеърлар ёзган отаси давлатмамад эди. оилада хат-саводини чикарган булажак шоир тахминан олти ёшидан овул мактабида - ниёзсолих мулла кулида укий бошлайди. уткир зехни ва тиришкоклиги билан укувчилар орасида алохида ажралиб турган махтумкули кейин кизилоёк (хозирги чоржуй вилояти, халач тумани) даги идрис бобо мадрасасида тахсилини давом эттиради. сунг хиванинг шергозихон мадрасасида илмини камолга етказади. шунингдек бир муддат бухородаги кукалдош мадрасасида хам укигани хакида ривоятлар мавжуд. махтумкули бадиий сузни юксак кадрлаган ва ижодий кобилиятга эга маърифатли оилага мансуб. атрек жанубидаги вилоятда тугилган бобоси (вокеан, унинг исми хам махтумкули булган - шоирга бобосининг отини беришган) тирикчилик важидан туркманларнинг гуркуз кабиласига иш излаб келади ва уруг бошликларидан бирининг …
2
» («озод вазъи») номли достони сакланиб колган. бу асарлар озодийнннг форсий (вокеан, у яхшигина шохномахон булган) ва туркий адабиётдан, хусусан, алишер навоий ижодидан етарли даражада хабардорлигини курсатади. давлатмамаднииг оиласи катта булиб, махтумкули унинг учинчи угли хисобланади. буш вактларида пода бокиб, отасига кумаклашган махтумкули 9 ёшидан шеър машк кила бошлайди. туркман халки тарихининг энг нотинч ва огир даврида яшаб утган махтумкули оилавий хаётда хам халоват топмади. човдурхон бошчилигида афгонистонга вакил килиб жунатилган акалари абдулла ва мухаммадсафо душманлар томонидан шафкатсиз улдирилади. катта хонадоннинг бутун огирлиги махтумкули елкасига тушади. у мударрислик килиш, ота-бобосидан мерос ёначилик касбини давом эттириш би​лан бирга, темирчилик ва заргарлик хунарларини хам эгаллайди. «гузал шергози» шеъридан маълум булишича, у хивада тахсил олаётган даврида бирин-кетин отаси ва онасидан жудо булган: комил булиб, саранжомлик килибман, машаккат-ла ул падардан колибман, каъбамдан айрилиб, жудо булибман, кетар булдим, хуш кол, гузал шергози! махтумкули холасининг кизи менгли билан болаликдан бирга уйнаб усган, икки ёш бир-бирига кунгил …
3
кал куяди. баъзи тадкикотчиларнинг таъкидлашларича, шоирнинг узига фирогий тахаллусини танлаши айни шу жудоликлар билан боглик. махтумкули шеърларида жуда куплаб жой номларига дуч келамиз. бу унинг куп саёхат килганлигидан далолат беради. сафарга ок фотиха сураб, отаси билан савол-жавоб йусинида ёзган бир шеъри хам шоирнинг саёхатга, дунёни куришга хаваси кучли булганлигини курсатади («ота-угил дардлашуви»). шеърда «кунглим истар, сафар килсак…», «сайрон этсак неча тенгу туш билан, магар шунда гамгин кунглим хуш булар» каби мисраларни укиймиз. «маълум булишича, махтумкули ёшлигидаи саёхатларда юриб, каспий буйидан то амударёгача келган. бухорода таълим олган, сунгра афгонистонга утган, хиндистонда бир йилу уч ой турган, кайтиб фаргона (андижон, маргилон)ни курган, козогистоннинг туркистон шахрига борган. хоразмга - хивадаги шергози мадрасасига келиб укиган, сунг яна уз элига — атрек дарёси водийсига, дехистонга кайтган. шундан сунг озарбайжон, эрон, туркиянинг шаркий кисми, ирокни айланиб келган. махтумкулининг астраханда булганлиги хам, у ерда руслар хаёти билан танишганлиги хам ажаб эмас. хатто эрон билан хиндистон орасидаги уммон …
4
да накшбандия намояндаси ниёзкули халифага мурид тушишни орзу килган булса, отаниёз охунга хам шогирдлик талабида булган. шуро давридаёк баъзи тадкикотчилар махтумкулининг тасаввуфга муносабати юзасидан айрим мулохазаларни билдирган эдилар. жумладан, г.карпов хаётининг муайян даврларида махтумкулининг тасаввуф тарикатлари билан алокаси булгани, бинобарин, ижодида суфиёна оханглар мавжудлигига эътиборни каратган. п.скосирев махтумкулининг фалсафий шеърларида шоир якин алокада булган тасаввуф илмининг таъсири шундоккина сезилиб туришини таъкидлаган. а.мулкаманов эса махтумкулининг тасаввуфдан нихоятда таъсирлангани, шеърларида «фано тупроги», «ахли хол», «факр мулки». «ёр», «сохибжамол», «дуст», «зулф» каби суфиёна истилох-тушунчалар куп учраши, «саташдим», «курдингми?», «ёр сендан», «намасан?», «эй дуст», «ошик булмишам» шеърларида суфиёна рух кучлилигини кайд этган. албатта, диний-тасаввуфий мавзудаги шеърлар махтумкули ижодида етакчи урин тутади. афсуски, шуро мафкураси шоирнинг исломий маърифат ва тасаввуф хакикатлари уфуриб турган асарлари мутолаасидан бизни бебахра килган эди. шунинг учун унинг асосан шу мавзудаги шеьрларини танлаб таржима килган таникли шоир ва захматкаш мутаржим мирзо кенжабск уз таржималарига ёзган суз бошисида: «махтумкули фирогий xviii аср …
5
синииг умумий микдори тахминан 16—18 минг мисрага етади. а.бобоев шоирнинг 700 га якин лирик асарлари бизгача етиб келганлиги хакида маълумот беради. узбек олимаси с.шукруллаева эса собик кулёзмалар институти (хозирги узбекистон республикаси фанлар академияси абу райхон беруний номидаги шаркшунослик институти хамид сулаймон фонди)даги 1997-ракамли кулёзмада шоирнинг 900 дан ортик шеъру газаллари мавжудлиги тугрисида хабар берган эди. махтумкули ижоди куплаб чашмалардан сув ичган: улар - куръони карим ва унга ёзилган тафсирлар. хадиси шариф ва диний адабиётлар, тасаввуф фалсафаси ва адабиёти, шарк мумтоз суз санъати ва халк огзаки ижоди. шунинг учун шоир ижодида исломий мавзуларни хам, суфиёна рухни хам, халкона охангларни хам, мумтоз адабиёт таъсирини хам курамиз — улар узаро омухта булиб, махтумкули асарларининг юксак бадиияти, таъсирчанлиги ва умрбокийлигини таъминлаган. шоир шеърларида пайгамбарлар, авлиёлар, сахобалар, тасаввуф пирлари, халк кахрамонларининг номига куп дуч келамиз. туркман халкининг тарихи, бугуни ва эртаси, урф-одатлари, анъаналари, даврининг мухим сиёсий-ижтимоий ходисалари, шоирнинг дарду хасратлари бу шеърларнинг асосий мавзуи хисобланади. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"махтумқули ижоди (2)" haqida

1662839708.doc махтумқули ижоди режа: 1. махтумқули ҳаёти ва ижоди. 2. шоир шеъриятининг ғоявий-эстетик хусусиятлари. 3. шоир шеърларининг ўрганилиш тарихи. 4. махтумқули мероси. махтумқули ҳаёти ва ижоди. улуг туркман шоири ва мутафаккири махтумкули 1733 йили атрек дарёси буйидаги хожиговшан овулида тугилган. унинг илк устози озодий тахаллуси билан шеърлар ёзган отаси давлатмамад эди. оилада хат-саводини чикарган булажак шоир тахминан олти ёшидан овул мактабида - ниёзсолих мулла кулида укий бошлайди. уткир зехни ва тиришкоклиги билан укувчилар орасида алохида ажралиб турган махтумкули кейин кизилоёк (хозирги чоржуй вилояти, халач тумани) даги идрис бобо мадрасасида тахсилини давом эттиради. сунг хиванинг шергозихон мадрасасида илмини камолга етказади. шунингдек бир муддат бухородаги кукал...

DOC format, 77,0 KB. "махтумқули ижоди (2)"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: махтумқули ижоди (2) DOC Bepul yuklash Telegram