oila va nikoh (ibtidoiy jamiyat tarixi)

DOCX 17,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662368072.docx oila va nikoh oila va nikoh reja: 1. jamiyatning jins va yoshlar asosida tuzilishi. 2. oila mulki. 3. ma`naviy madaniyat. ibtidoiy jamoa tuzumi buzilishining shart-sharoitlari. ibtidoiy jamoa tuzumi insoniyat jamiyati tarixining eng dastlabkisidir. bu jamiyat bir joyda qotib qolgan narsa bo’lmay jamiyatning rivojlanishi natijasida mazkur jamiyat qator o’zgarishlar uchrab va inqirozga yuz tutdi, emirilib bordi. ibtidoiy jamoa tuzumi buzilishi sababi oziq-ovqat va turli mahsulotlarni ortiqcha ishlab chiqarish bilan bog’liqdir. bu hol odamni odam tomonidan zo’rlab ishlatish uchun zamin hozirladi. qo’shimcha mahsulot ishlab chiqarish esa ishlabchiqarish kuchlari rivojlanishining oqibati bo’lib, ayniqsa xo’jalikning-dehqonchilik, chorvachilik, baliqchilik va boshqa asosiy tarmoqlarni o’saborishi bilan bevosita bog’liqdir. etnografiyaga shu narsa aniqki, baliqchilik yuksak darajada rivoj topgan xo’jaliklardan ham ibtidoiy jamoa tuzumi emirila boshlagan. balqchilik-oqchilik yuksak darajada rivoj topgan xo’jaliklarda ham ibtidoiy jamoa tuzumining buzilaboshlashi etnograflar tomonidan kuzatilgan. qo’shimcha maxsulot ishlab chiqarish va ibtidoiy jamoa tuzumining emirila borishi dehqonchilik va chorvachilik bilan shug’ullanuvchi qabilalarda yaqqolroq ko’zga …

sodir bo’ldi. eng muhimi ishlab chiqarish kuchlarning ajralmas qismini tashkil etuvchi mehnat qurollari takomillashdi. qo’shimcha maxsulot ishlab chiqarishning eng muhim shart-sharoitlaridan yana biri foydali ma`danlarini topish va undan foydalanishdir. engdi tsh asri o’rnini metall asri olib, metalldan xo’jalikda keng foydalanish madaniyatning bundan keyingi rivojlanishicha juda katta ta`sir ko’rsatadi. odam dastlab qanday metalladan foydalangan degan masala ham olimlar orasida tortishuvga sabab bo’lib kelmoqda. ko’pgina mutahassislarning fikricha odam tomonidan foydalanilgan birinchi ma`dan oltindir. misrda er.avv. vi ming yillikka mansub neolit davri yodgorliklaridan oltindan yasalgan mayda buyumlar topilgan. janubiy amerikaga birinchi bo’lib bostirib kirgan portugaliyaliklar mahalliy aholi qo’lidagi qarmoqlar oltindan ekanligini ko’rganlar. sof holda topiladigan misdan ham ancha erta foydalanilgan. ibtidoiy kishilar tabiatda sof holda uchraydigan misdan oltin va kumushga nisbatana keng foydalanganlar. o’rta osiyo, old osiyo, sinoy ural, shimoliy amerikaning yuqori ko’l rayonlarida boy mis konlari bo’lgan. old osiyo va o’rta osiyodagi ibtidoiy qabilalar misdan foydalanganliklari ma`lum. misr va mesopotamiyada yashovchi qadimgi …

ar, bolta, bilakuzuk, marjon va boshqa ziynat yuumlari yasalgan. u katta, og’ir va kuchli mehnat qurollari yasash uchun yaroqsiz bo’lgan, shuning uchun ham mis ibtidoiy texnikaning asosini tashkil etgan toshni siqib chiqara olmadi. ibtidoiy kishilar misni qalay bilan rux, bilan qo’rg’oshin va so’rma bilan qo’shib eritishdan bironza hosil qilishni o’rganib olganlar. bronzadan esa jangovor qurol-yarog’lar, mehnat qurollari, idishlar va bezaklar yasalgan. bu metall sifat jihatidan misdan afzal bo’lib undan yasalgan mehnat qurollari xo’jalikda keng qo’llanaboshlagan. shu tariqa bronza asri boshlangan. janubiy eron, mesopotamiyada bronza asri er.avv. iii ming yillikning o’z ichiga olgan. haqiqiy metalla asri bronza (jez) va temir kashf etilgandan so’ng boshlandiki, shuning uchun ham metall asri bronza temir davrlariga bo’linadi. metallani kashf qilishi va undan foydalanish xo’jalikning hamma sohalarini, eng avvalo dehqonchilik va chorvachilik rivojlanishida juda katta rol’ o’ynadi. ibtidoiy jehqonchilikning dastlabki davrlarida o’rmonni kesib tozalash tosh boltalar yordami bilan amalga oshirilb buning uchun juda katta kuch va …

rritoriyasida er xaydov qurollari keng ko’lamda qo’llanilgan. lekin bronza bo’sh bo’lganligi tufayli, undan omoch tishi tayyorlash yaxshi natija bermagan va haydov qurollarining tishi yog’ochigicha qolabergan. lekin temir vujudga kelishi bu sohada katta o’zgarishlar bo’lishiga sabab bo’lgan. dastlabki, omochni tortish odamlar zimmasiga tushgan bo’lsa kerak, lekin keyinchalik esa hayvonlardan tortuvchi kuch sifatida foydalanganlar. bu hol motiga dehqonchiligidan erni haydab ekishga o’tishga olib keldi va haydov dehqonchiligi er yuzining katta qismiga tarqaldi. chunki omoch asosidagi dehqonchilik o’zining ish unumi, xo’jalik natijasi bilan motiga asosidagi dehqonchilikdan juda yuqori turgan. chunki u odamlarni ko’p miqdorda doimiy ovqat bilan ta`minladi. ayniqsa sun`iy sug’orishga asoslangan qadimgi sharq va o’rta osiyoda haydov dehqonchiligi alohida ahamiyat kasb etdi. temir tishli omoch orqasida ... miqyosida dehqonchilik ishi bilan, dalachilik ishi bilan shug’ullanish va shu bilan birga o’sha dvaqtdagi sharoitlar uchun amaliy jihatdan cheksiz ravishda turmush mablag’larini ko’paytirish mumkin bo’ldi. haydov dehqonchiligiga o’tish bilan tortish kuchiga ega bo’lgan hayvonlarga talabning …

ordi. chorva mollari sonning tobora ko’payaborishi natijasida ekin maydonlari payxon qilinib dehqonchilikka zarar keltira boshladi. endilikda xo’jalikning bu ikki buzoq tarmog’i muayyan maydonga sig’ishmay qoldi. butiva emas ular birbirlarining rivojlanishiga to’siqlik qila boshladi. f.etnik ta`biri bilan aytganda oriylarda xindistonda, amudaryo va sirdaryo, don va dnepr tekisliklariga cho’ponlik xayotiga olib keldi. xo’jalikning bu soxasi uchun alohida sharoit eng avvalo, o’t, em-hashakka mo’l tabiiy yaylovlar zarur bo’lib qoldi. dehqonchilik uchun esa avvalo suv va serhosil erlar talab etilar edi. shunday vaziyat vujudga keldiki, qadimgi dunyoning o’rta osiyo, hindiston, xitoy yaqin sharq evropa va o’rta er dengizi atrofidagi ko’p o’lkalarda xo’jalikning bu ikki soxasi bir-birining rivojlanishiga to’sqinlik qila boshladi. oqibat natijada chorvachilik dala dehqonchiligidan ajralib chiqib, xo’jalikning eng muhim, mustaqil sohasini tashkil etdi. chorvachilik dehqonchilikdan ajralib chiqar ekan, chorvador qabilalar chorva uchun qulay bo’lgan keng dasht, tog’ old va tog’lik rayonlarga borib o’rnashaboshladilar, podalarni yaylov o’tloqlarda boqib, yarim ko’chmachilik va ko’chmanchilik hayotiga o’ta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "oila va nikoh (ibtidoiy jamiyat tarixi)"

1662368072.docx oila va nikoh oila va nikoh reja: 1. jamiyatning jins va yoshlar asosida tuzilishi. 2. oila mulki. 3. ma`naviy madaniyat. ibtidoiy jamoa tuzumi buzilishining shart-sharoitlari. ibtidoiy jamoa tuzumi insoniyat jamiyati tarixining eng dastlabkisidir. bu jamiyat bir joyda qotib qolgan narsa bo’lmay jamiyatning rivojlanishi natijasida mazkur jamiyat qator o’zgarishlar uchrab va inqirozga yuz tutdi, emirilib bordi. ibtidoiy jamoa tuzumi buzilishi sababi oziq-ovqat va turli mahsulotlarni ortiqcha ishlab chiqarish bilan bog’liqdir. bu hol odamni odam tomonidan zo’rlab ishlatish uchun zamin hozirladi. qo’shimcha mahsulot ishlab chiqarish esa ishlabchiqarish kuchlari rivojlanishining oqibati bo’lib, ayniqsa xo’jalikning-dehqonchilik, chorvachilik, baliqchilik va boshqa asosiy tarmoq...

Формат DOCX, 17,9 КБ. Чтобы скачать "oila va nikoh (ibtidoiy jamiyat tarixi)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: oila va nikoh (ibtidoiy jamiyat… DOCX Бесплатная загрузка Telegram