ma`naviy madaniyatning vujudga kelishi (ibtidoiy jamiyat tarixi)

DOCX 5 pages 19.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1662368060.docx [bookmark: _goback]ma`naviy madaniyatning vujudga kelishi reja: 1. arxeologik va etnografik yondashish. 2. neandertal odamni oârganishda anatomik yondashish. 3. dafn etish marosimlari. 4. sigâinish e`tiqodining vujudga kelishi. eski dunyodagi odamlar-paleantroplar ya`ni tar neandertallar ularning biologik xususiyatlari va moddiy madaniyati. darvin va boshqa olimlar aytganidek, eng qadimgi odamlar odamsimon maymunlardan kelib chiqdilar. lekin xozirgi zamon odamining bevosita ajdodi eng qadimga qazilma odamlar emas. eng qadimgi odamlar orasida yana bir odamzod tipi mavjudki, biz uni neandertal odamlar deb ataymiz. kromaneon odamlari, yaâni zamonaviy tipdagi qazilma odamlarining ajdodi xuddi shu neantertal odamlari hisoblanadilar. u odamning shakllanishida navbatdagi bosqichlaridan biri boâlib, bu tur odamining bosh suyagi 1848 yili flint tomonidan shimoliy gibroltar qoyalari orasidan topilgan. ammo gibralngtardan topilgan bu bosh suyak oddiy, sodda boâlishiga qaramay dastlab hech kimda qiziqish uygâotmadi. bu er yuzida topilgan eng dastlabki neandertal odamning bosh suyaga edi. 1856 yil esa germaniya foderativ respublikasining neandertal vodiysidagi dyussdorf shahri yaqinida joylashgan filnggafer …

2 / 5

maydonga chiqdi. lekin 1864 yili yana ispaniyaning gibralngtar boâgâozi rayonida yana neadertalning tipidagi qazilma odam suyaklarining qoldigâi topildi. keyinchalik er yuzining turli joylaridan neandertalning tipidagi qazilma odamning suyaklari koâplab topildi. bular orolida 1887 yili belgiyaning spi degan joyi yaqinidagi bek-o-rosh gâoridan topilgan neandertalning odamining suyak qoldiqlari alohida ahamiyatga ega boâldi. bu esa oâsha vaqtdagi virxov kabi reaktsion burjua olimlarining reaktsion faniga qarshi fikr muloxazalarini notoâgâri ekanligini isbotlab berdi. keyingi vaqtda, ayniqsa soângi oân yilliklar ichida angliya va belgiya, germaniya va frantsiya, ispaniya va italiya, shveytsariya va yugoslaviya, chexoslavakiya va vengriya, sssr va eron, turkiya va afgâoniston, palastin va iroq, xitoy va indoneziya, afrika va er yuzining juda koâp joylaridan katta-kichik yoshdagi neaidertal odamlarining bosh suyaklari, butun-butun skletlari va boshqa aâzolarining qoldiqlari koâplab topildi. mazkur joylarning deyarlik hammasidan neandertal tiidagi odamlarga aloqador boâlgan koâplab tutsar joylarning qoldiqlari, ularning mehnat faoliyatiga oid juda koâp ashyolar topildi va topilmoqda. afrikada ular â«rodeziya odamiâ», …

3 / 5

00 ortiq boâlib, ularnning aksariyatini kavkaz, krim, azov dengizi boâylari, dnepr, shimoliy donets, dnestr, soj, desna, don, oka, volga daryolarining bhylarida, janubiy qozogâiston, oâzbeiston, tojikiston, turkmanistndadir. shu narsa diqqatga sazovarki, neandetalâ tipidagi qazilma odam qoldiqlarining aksariyati gâoyalardan topilgan boâlib, ularda madaniy qatlamlar birmuncha yaxshi saqlangan. nsandertallar, arxantrop ya`ni pitekantrop, sinantrop va geydelâberg qazilma odamlari bilan nendertalgâkromanâolik qazilma odamlari oârtasidagi oraliq davrda yashaganlar. ular fond qadimgi odamlar deb ataladilaryu er yuzining turli burchaklaridan topilgan neandertalâ odamlarning kalla suyagi, skleti va boshqa a`zolarining suyak qoldiqlarini har tomonlama chuqur oârganilishi. ularning tashqi qiyofasini imkoniyatini berdi. neandertallarning tashqi koârinishi koâp jihatdan hozirgi zamon odamlariga yaqin boâlgan. bu hol miya qutisining sigâimi hozirgi odamnikiga barobar ekanligini koârsatadi. lekin ularning bosh miyasi, xususan miyasining peshona qismi birmuncha sustroq rivojlangan va oddiyroq tuzilgandir. nendertalâ odamlari miya qutisining sigâimi 900-1800 sm3 gacha boâlib, oârtacha 1380-1400 sm3 ga teng ekanligini hisobga olsak, ularning kallasi katta ekanligiga qanoat hosil qilamiz. …

4 / 5

ularning boâyi 155-160 sm boâlgan. lekin ularning skleti hozirgi zamon odami skletiga qaraganda baquvvatroq boâlib, tashqi tuzilish koâproq rivojlangan. bu hol ular muskulining kuchli boâlganligidan darak beradi. neandertallarning umurtqa pogâonasi zamonaviy odamlarniki singari boâlmay biroz bukilgan boâlib, oyogâining boldir suyaklari son suyaklariga nisbatan kaltadir. bu hol ularning yurish va yugurishda u qadar epchil, chaqqon boâlmaganliklarini koârsatadi. xullas neandertalâ odamlarning tashqi koârinishida maymunga xos boâlgan ba`zi ibtidoiy belgilar mavjud boâlib, ular hali hozirgi zamon odami darajasiga etib kelmagan edi. ular jismoniy jihatdan hozirgi zamon kishisiga bevosita shart-sharoit tugâdirgan taraqqiyotning pitekantrop va sinantropidan soâng bosqichda turardi. lekin ular arxantroplarga nisbatan juda ham ilgarilab ketgan edilar. bu ularning mehnat qurollarining xili vazifasida ham koâga tashlanadi. shuni ham aytib oâtish kerakki, neandertallar evropa, osiyo, afrikada keng tarqalib, ular xilma-xil jismoniy tishi tashkil qilganlar. evropa nendertallari past boâyli, kaltabaqay, kuchli muskulli, biroz son bukchayogan, katta boshli, iyaklari sezilarsiz boâlib, burunlari olinga choâchchayib chiqib turgan. lekin …

5 / 5

ar paydo boâlgan davrda kelib chiqqan. eng dastlabki âishbilarmon odamâning asta-sekin rivojlana borishi oqibatda neandertalâ tipidagi kishilar vujudga kela boshladi. odam biologik jihatidan rivojlanayotgan ekan, asta-sekin kamolot sari qadam tashlayotgan ekan, ularning yashash tarzi ham oâzgaraborgan. mazkur oâzgarishlar oâsha davr kishilarining mehnat qurollaridan hammadan avval koâzga tashlanadi. neandertalâ tipidagi odamlar yashagan davr arxeologik davrlashtirishning ashelâning ikkinchi yarmi va must`e bosqichlarini oâz ichiga oladi. yuqorida ta`qidlab oâtilgandek, neandertallar zamonasiga har xil toshdan qurol ishlash, texnikasi silliqlash natijasida yadro ham toâgâri shaklga kirib diskka aylanib qoldi. ulardan sindirib olingan parchalar yupqalashib, uchburchak koârinishiga ega boâldi. u davrning eng muhim qurollaridan biri sixcha va qirgâichdir, sixchaning bir uchi oâtkirlangan boâlib, uchburchakka oâxshab ketar edi. u goâsht, teri va yogâochni kesish va boâlaklarga ajratish uchun ishlatilgan. odamlar uni yogâoch kechish va (gavron, kaltak) uchiga bogâlab. nayza sifatida ishlatilgan boâlsalar kerak. toshdan qirgâich yasab, uning ikki tomonidan oâtkirlab qiruvchi va kesuvchi qurol sifatida foydalanilgan. uning …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma`naviy madaniyatning vujudga kelishi (ibtidoiy jamiyat tarixi)"

1662368060.docx [bookmark: _goback]ma`naviy madaniyatning vujudga kelishi reja: 1. arxeologik va etnografik yondashish. 2. neandertal odamni oârganishda anatomik yondashish. 3. dafn etish marosimlari. 4. sigâinish e`tiqodining vujudga kelishi. eski dunyodagi odamlar-paleantroplar ya`ni tar neandertallar ularning biologik xususiyatlari va moddiy madaniyati. darvin va boshqa olimlar aytganidek, eng qadimgi odamlar odamsimon maymunlardan kelib chiqdilar. lekin xozirgi zamon odamining bevosita ajdodi eng qadimga qazilma odamlar emas. eng qadimgi odamlar orasida yana bir odamzod tipi mavjudki, biz uni neandertal odamlar deb ataymiz. kromaneon odamlari, yaâni zamonaviy tipdagi qazilma odamlarining ajdodi xuddi shu neantertal odamlari hisoblanadilar. u odamning shakllanishida navbatdagi bos...

This file contains 5 pages in DOCX format (19.7 KB). To download "ma`naviy madaniyatning vujudga kelishi (ibtidoiy jamiyat tarixi)", click the Telegram button on the left.

Tags: ma`naviy madaniyatning vujudga … DOCX 5 pages Free download Telegram