xx asr-ilmiy texnika taraqqiyoti va ilmiy-texnika inqilobi asri

DOC 79,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664042854.doc xx asr-ilmiy texnika taraqqiyoti va ilmiy-texnika inqilobi asri reja: 1. fan taraqqiyotida jadidlarning qo`shgan hissasi. 2. ulug` vatan urushi yillarida fan va texnika. 3. ilmiy texnika inqilobining jamiyat rivojiga ta`siri. 4. o`zbekistonda ilk universitetlarning ochilishi. 1. â«jadidâ» arabcha bo`lib, yangi degan ma`noni anglatadi. yangilik va islohotchilikka intiluvchi yangilik yaratuvchi faoliyat bilan mashg`ul bo`lgan taraqqiyparvar ilg`or ruhdagi ziyolilar tarixda jadid deb nomlandilar. jadidchilik xarakatining paydo bo`lishi bevosita o`sha davrdagi ichki ham tashqi xalqaro maydondagi ijtimoiy siyosiy muhit va vaziyat bilan bog`liq bo`ldi. jadidchilik harakati o`z maqsad va mohiyatiga ko`ra dastlabki kundan boshlab, madaniy-ma`rifiy siyosiy islohotchilik harakati bo`lgan. ammo vatanni ozod va obod qilish millat va xalqni hurriyatga olib chiqish, to`q va farovon va madaniyatli qilish uchun jadidlar dastlab e`tiborni madaniy-ma`rifiy ishlarga qaratdilar. jadidchilik harakatining paydo bo`lib rivojlanishida qrimlik i.gasprinskiy (1851-1914) hissasi behad katta bo`ldi. u qrimdagi xix asrning 80-yillaridayoq rossiya bosib olgan musulmon xalqlari orasida 1- bo`lib jadidchilikka asos soldi. …

maktabini ochishga ko`ndiradi va maktabga â«muzaffariyaâ» degan nomni beradi. jadidchilik g`oyasi turkistonda 19 asrning 80 â yillarining 2- yarmidan tarqaladi. shu asrning 90- yillari 20 asrning boshlarida jadidchilik muntazam madaniy ma`rifiy harakati sifatida paydo bo`ldi. jadidchilik harakati shu vaqtgacha islom dunyosida sira ham ko`rinmagan ilg`or va tezkor o`qitish â«savtiyaâ» (tovush) usuliga asoslangan jadidlar maktablari tashkil topishidan boshlandi. bu maktablarda bolalar 1-2 yilda to`la savod chiqarib, mukammal o`qish va yozishni o`zlashtiradi. buning uchun esa qadim an`anaviy musulmon maktablarida besh olti yil o`qish kerak edi. aytish mumkinki, â«savtiyaâ» usulidagi jadid maktabi vatanimiz tarixidagi buyuk kashfiyotlar silsilasinin boyitdi. jadid maktabi faqat o`qitish usuli jihatidan emas, balki, unda diniy (iloxiy) va dunyoviy ta`lim-tarbiya va o`uzaro mutadillik asosida joriy etilishi, bolalar esa qulay partalarda o`tirishi, darslarda xarita va rasmlardan foydalanishi bilan ham butunlay yangi maktab edi. u keyinchalik hozirgi zamonaviy milliy maktab uchun asos bo`ldi. bu maktablarda shariat ilmlari bilan birga mat, geog, ona tili, …

ni rivojlantirishga imkon bermadi. o`zbekistonning milliy davlat sifatida rivojlanish yo`liga o`tishi tarixiy xotirani tiklashga, milliy o`zlikni anglashga mezon yaratdi. shu bois, o`zbek xalqining uzoq muddatli ozodlik va mustaqillik kurashi, milliy-ozodlik harakati mafkurasining shakllanish tarixi juda kuchli ijgimoiy qiziqish uyg`atmoqda. ma`lumki, 70 yillik sho`rolar istibdodi davrida o`zbek xalqining va umuman, markaziy osiyo xalqlarining ozodlik kurashi sahifalari kommunistik mafkura tazyiqi ostida ongli ravishda soxtalashtirildi. endi tarixiy haqiqatni tiklash vaqti kelmoqda. xix-xx asrlardagi sharoitda milliy ozodlik harakatining, shu jumladan, uning alohida ijtimoiy-siyosiy oqimlarinint tarixiy jarayondagi o`rni va rolini xolisona o`rganish, dolzarb masala sifatida ilmiy doiraga chiqdi. tarixiy tajribaning ko`rsatishicha, milliy o`zlikni anglashning o`sishiga muhim turtki bo`lgan va milliy ozodlik g`oyasini shakllantirib, o`z faoliyati bilan uni amalga oshirishga o`ringan kuchli progressiv harakat - jadidchilik bo`lgan. u jahondagi umuminsoniy va milliy qadriyatlarga asoslanib, jamiyatning pishib yetilgan rivojlanish talablari va o`lka tub yerli aholisining zarur manfaatlariga javob berardi. jadidchilik, ma`rifatparvarlikdan qudratli siyosiy harakatga qadar bo`lgan murakkab …

lar xorijga chiqib, turli mamlakatlardagi madaniyat va ta`lim taraqqiyoti darajasini ko`ra oldilar, ularni solishtirdilar va bu zehnli yoshlarda jahon taraqqiyoti yutuqâlarini turkistonga keltirish istagi paydo bo`ldi. natijada, jadidlarning diqqat markaziga birinchi bosqichda ta`limni isloh etish vazifasi qo`yildi. ular bunday islohotlarni o`tkazish zaruratini nafaqat, nazariy jihatdan isbotlab berdilar, balki yangi usuldagi maktablar, kutubxonalar, o`quv zallari ochib, darsliklar yozib, o`z g`oyalarini amalga oshirshiga katta kuch sarfladilar. so`nggi ma`lumotlarga qaraganda, dastlabki jadid maktablari 1898 yilda qo`qonda salohiddin domla, 1899 yilda toshkentda mannon qori va shu yili andijonda shamsiddin domlalar tomonidan ochilgan. xx asr boshlarida bu harakat tezlik bilan rivojlanib ketdi. milliy ziyolilarning o`zagini tashkil etuvchi jadidchilikning ko`zga ko`ringan vakillari - munavvarqori abdurashidxon o`g`li, ubaydulla asadullaxo`ja o`g`li, abdulla avloniy, toshpo`lat norbo`taev (toshkent), maxmudxo`ja behbudiy, xoji muin shukrullo, abdulqodir shakuriy (samarqand), sadriddin ayniy, fayzulla xo`jaev, abdurauf fitrat, ubaydulla xo`jaev (buxoro), ashurali zoxiriy, po`lat soliev, obidjon maxmudov (qo`qon), nosirxonto`ra komolxonto`raev, ishoqxon ibrat (namangan) kabilar harakatning yetakchilari …

dlar mafkurasida hozirgi kunda jamiyatni tashvishga solayotgan - dinning inson ma`naviy kamolotidagi o`rnini to`g`ri tushunish, bozorni shakllantirish jarayonlarini faollashtirish, tarakkiyparvar demokratik institutlarni vujudga keltirish, o`lkada o`ziga xos milliy rivojlanishni shakllantirish kabi tarixiy vazifalar jamlangan edi. bu vazifalarni amalga oshirish uchun muxim shartlar bulib, islom tushunchasini yangilash, uni mutaassiblikdan tozalash, fan yutuqlari va ilg`or texnologiyani egallash muammolarini hal etish lozim edi. biâroq bu g`oyalar, jadidlar islomning butun ta`limotini qayta yozishga intilganlar, degan xulosaga olib kelmasligi kerak. sababi ular o`z faoliyatlarida qur`onni ham, va umuman, butun islom ta`limotini ham to`g`ri izohlab berishga intilganlar. ular o`z asarlarida (a.fitratning â«xind sayyohi qissasiâ», m.bexbudiyning â«muxtasari tarixi islomâ» (â«islomning qisqacha tarixiâ») kabilar) ayrim ruxoniylarning o`z manfaatlari yulida islom mohiyatini buzib ko`rsatganliklarini tanqid qiladilar va dindan foydalanilgan siyosiy tadbirlar qanchalar og`ir oqibatlarga olib kelishini ko`rsatib beradilar. jadidlar islomning tarakkiyparvar rolini tushuntirish bilan ta`lim, iqtisod, madaniyat va umuman, jamiyat hayotining barcha sohalarini isloh etish zaruratini tushuntirishga intilganlar. qur`on …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xx asr-ilmiy texnika taraqqiyoti va ilmiy-texnika inqilobi asri"

1664042854.doc xx asr-ilmiy texnika taraqqiyoti va ilmiy-texnika inqilobi asri reja: 1. fan taraqqiyotida jadidlarning qo`shgan hissasi. 2. ulug` vatan urushi yillarida fan va texnika. 3. ilmiy texnika inqilobining jamiyat rivojiga ta`siri. 4. o`zbekistonda ilk universitetlarning ochilishi. 1. â«jadidâ» arabcha bo`lib, yangi degan ma`noni anglatadi. yangilik va islohotchilikka intiluvchi yangilik yaratuvchi faoliyat bilan mashg`ul bo`lgan taraqqiyparvar ilg`or ruhdagi ziyolilar tarixda jadid deb nomlandilar. jadidchilik xarakatining paydo bo`lishi bevosita o`sha davrdagi ichki ham tashqi xalqaro maydondagi ijtimoiy siyosiy muhit va vaziyat bilan bog`liq bo`ldi. jadidchilik harakati o`z maqsad va mohiyatiga ko`ra dastlabki kundan boshlab, madaniy-ma`rifiy siyosiy islohotchilik harakati bo`l...

Формат DOC, 79,0 КБ. Чтобы скачать "xx asr-ilmiy texnika taraqqiyoti va ilmiy-texnika inqilobi asri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xx asr-ilmiy texnika taraqqiyot… DOC Бесплатная загрузка Telegram