кушон даври археологияси

DOC 82.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1664042451.doc кушон даври археологияси режа: 1. кушонларнинг келиб чикиши. 2. кушон даври моддий маданият ёдгорликлари; а) моддий маданият, шахар харобалари. б) хайкалтарошлик. в) маънавий маданият. кушонлар даври урта осиё, афгонистон, покистон, хиндистон халклари тарихидагина эмас, балки бутун дунё маданиятининг тараккиётида алохида урин эгаллайди. кушон давлати этник маданияти, тили ва динлари хар хил халкларни бирлаштирди. маданиятлар кушилиши натижасида узига хос маданият шаклланди ва ривожланди. мазкур маданият урта асрлар маданиятининг ривожланишига асос булиб хизмат килди. кушон даври урта осиё халкларининг кадимги ва олтин давр маданиятига якун ясади, сунг эса шарк ва гарб маданиятларининг янги боскичга кутарди. бугунги кунга кадар кушон давридаги урта осиёнинг юксак ривожланган маданиятига оид куплаб ёдгорликлар урганилди. кушон даври тарихи археологик тадкикотлар натижасида ёритилган. мил.ав 140-130 йилларда кучманчи сак кабилаларининг бактрияга килган хужумлари натижасида юнон-бактрия давлати таназзулга учради. хитой манбаларида "катта юечжи" деб аталган тохар кабилалари урта осиёга шимоли-шаркдан кириб келдилар. юечжилар беш катта уруг хуанми, шуанми, хисе, думи, …
2
ва кашмирни босиб олди. кушон империяси антик дунёнинг рим, хитой, парфия каби давлатлари каби улкан худудни эгаллаган эди. кадфиздан кейин вима кадфиз, канишка, хувиша, васудева i ва бошкалар хукмронлик килади. вима кадфиз мамлакатда пул ислохати утказди. кушон тангаси 8 гр олтинга тенг булган. канишка даврида кушон давлатига банорасдан шаркий туркистонгача булган ерлар кирди. у будда динини давлат дини, бактрия тилини давлат тили деб эълон килди. кушон подшоларининг хукмронлиги масаласидаги бахслар хамон давом этмокда. сабаби янги моддий топилмалар урганилмокда. 1993 йилда афгонистоннинг баглон вилояти хокими саид жафф англиялик фотограф жон кларкка узунлиги 90 см, баландлиги 50 см, калинлиги 25 см булган 23 каторининг хар бирида 50 дан ортик суз булган тош лавхани курсатади. мазкур ёзувларни инглиз мутахассисларидан ж.крибб ва к.симс - вильямс олинган расмдан фойдаланиб ургандилар. унда 12 нафар кушон хукмдорларининг хукмронлик йиллари санаси берилган. кушон даврига оид холчаён, далварзинтепа, зартепа, явон, термиз, коратепа, фаёзтепа, афгонистондан баграм, сурхкотал, дилбаршин, хоразмдан аёзкалъа, …
3
на харобаси булиб бу ердан асосан охактошдан ясалган хайкаллар топилди. хайкалларда соз чалаётган аёллар тасвирланган, будда динига оид хайкаллар хам топилган. кушон даври шимолий бактриянинг энг катта ибодатхонаси термиз якинида булган. мазкур ибодатхонада будда рохиблари хам тайёрланган. ёзма манбаларда термиздан етишиб чиккан дхармамитра ва гхошана каби кохинлар етишиб чиккан дейилади. будда ибодатхоналаридан бири коратепа хисобланади. бу ерда ундан ортик иншоатлар гурухи очиб урганилган. хар бир бундай иншоат туртбурчакли катта ховли, ибодатхона ва йулакдан иборат. хоналардан будда хайкали, буддизмга хос иншоат-ступалар топилган. ступаларнинг асоси туртбурчак булиб, унинг устига цилиндирсимон иншоат солинган, устига эса ёгочдан ясалган туг урнатилган. ер остига курилган коратепа ибодатхонасининг деворларига диний мазмундаги расмлар солинган. 1968 йили юкоридаги ибодатхонадан 2-3 км шимоли-шаркда фаёзтепа ибодатхонаси топилган, хозирда у тула урганиб чикилган. фаёзтепа вихара типидаги ибодатхона булиб, уч мажмуадан иборат. марказий мажмуада диний маросимлар утказилган. иккинчиси монастир, учинчиси эса хужалик ишларига мулжалланган. фаёзтепадан лой ва ганчдан ясалган будда ва унинг сафдошлари …
4
н буюм топилган. ii-iii асрларга оид мазкур хазинадан сирга, билакузук, камарбанд, узук олтин шодаси топилган. далварзинтепадан шунингдек, сопол идишлар, хайкалчалар, такинчоклар, тангалар, шахмат доналари топилган. далварзинтепа атрофида ибодатхоналар булиб уларнинг харобаларидан буддизмга оид турли хайкаллар топилган. далварзинтепадан анча узок булмаган жойда кушон даврига оид кабристон топилди. унда одам суяклари, сопол идишлар, такинчоклар, тангалар топилди. унинг энг пастки катламида мурдалар хумга кумилган. тозаланган суякларнинг борлиги уни зардуштийларга хос эканлигини билдиради. бунга ухшаш кабристонлар тожикистондаги тулхар, куккум, ориктов, туркманистондаги бабашов кабристонларидир. тулхар кабристонидаги 350 гурдан 219 таси урганилган. бу ердаги гурлар лахад ва ёрма шаклида. уликларни ясатиб, бошларини шимолга каратиб кумганлар. кабрларга сопол идиш, такинчок, куроллар хам куйилган. 1972 йилда ангор туманидан 16 гектарни эгаллаган зартепа шахар харобаси топилди. уйларнинг деворлари пахсадан килинган. ахоли яшаш хоналариннг майдони 4-15 м2 ни ташкил килади. бу ердан ибодатхона, будданинг олтин суви юритилган боши ва гавдаси топилган. буддистларнинг сакланиб колган ступасидан битта олтин пластинка кузача ва …
5
имоя килган. аёзкалъа ёдгорликлари ii асрда курилиб, iii-iv асргача мавжуд булган. говуркалъа ii-iii асрларга мансуб мудофаа иншоатидир. сунгги кушон даври ёдгорликларидан бири анкакалъадир. у iii асрга оид булиб, бу ердан 2 та хоразм мис тангаси топилган. калъа деворида шинак ва буржлар булган. iii асрда хоразм кушонлардан ажралиб чикди. мазкур даврга оид ёдгорлик тупроккалъа булиб у 17,5 гектар майдонни (500 х 350) эгаллайди. мудофаа девори билан уралган. 180 х 180 метр улчамдаги сарой харобалари топилган. мазкур ёдгорлик 1945-1950 йилларда урганилган. бу ерда 200 га якин ховли булган. зардуштийларнинг ибодатхонаси хам топилган. ушбу ёдгорликдаги деворларга накшлар солинган, 138 та хайкаллар, созанда аёллар тасвирланган расмлар хам топилди. 1948-1949 йилларда тери ва ёгочга ёзилган 140 та хужжат чикиб, улардан 26 таси сакланиб колган. хоразм худудидан 60 га якин кушон тангалари топилиб, улар кадфиз ii, канишка, хувишка, васудевалар даврид зарб килинган. кушон даври ёдгорликлари фаргона водийсидан кува будда ибодатхонаси, шунингдек, ажинатепадан улкан будда хайкали топилган. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "кушон даври археологияси"

1664042451.doc кушон даври археологияси режа: 1. кушонларнинг келиб чикиши. 2. кушон даври моддий маданият ёдгорликлари; а) моддий маданият, шахар харобалари. б) хайкалтарошлик. в) маънавий маданият. кушонлар даври урта осиё, афгонистон, покистон, хиндистон халклари тарихидагина эмас, балки бутун дунё маданиятининг тараккиётида алохида урин эгаллайди. кушон давлати этник маданияти, тили ва динлари хар хил халкларни бирлаштирди. маданиятлар кушилиши натижасида узига хос маданият шаклланди ва ривожланди. мазкур маданият урта асрлар маданиятининг ривожланишига асос булиб хизмат килди. кушон даври урта осиё халкларининг кадимги ва олтин давр маданиятига якун ясади, сунг эса шарк ва гарб маданиятларининг янги боскичга кутарди. бугунги кунга кадар кушон давридаги урта осиёнинг юксак ривожланган ...

DOC format, 82.0 KB. To download "кушон даври археологияси", click the Telegram button on the left.