temir davri arxeologiyasi

DOC 77,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664043346.doc temir davri arxeologiyasi temir davri arxeologiyasi reja: 1. . temir davriga umumiy tavsif. 2. . urartu davlati madaniyati. 3. . ckif va sarmat qabilalari madaniyati. 4. . rossiya hududida ilk temir davri 5. . turkmaniston hududida so`nggi bronza va ilk temir davri madaniyatlarining rivojlanishi (dahiston, kopetdog`, yoztepa va murg`ob vohalari). 6. . shimoliy baqtriyaning ilk temir davri yodgorliklari. 7. . so`g`d ilk temir davrida. 8. . o`rta osiyoning shimoliy viloyatlarida jamiyat taraqqiyotining o`ziga xosligi (choch va ustrushona). tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imkonini beradi. jahonda ibtidoiy odamlar tarqalishi jarayonidan boshlab, xalqlarning tarixida …

iyatlarini ochib beradilar. ushbu kursning asosiy maqsadi - tariximizning muhim voqealarini o`rganishda arxeologik manbalarni ahamiyatini ko`satish, jahon, jumladan o`rta osiyo, shuningdek o`zbekiston hududida yashab o`tgan ibtidoiy odamlar, qadimgi qabilalar va xalqlarning tarixini va madaniy taraqqiyotidagi o`ziga xos tomonlari va xususiyatlarini ko`rsatib berishdir. tayanch so`zlar temir metalli, ikkinchi mehnat taqsimoti, ayirboshlash va savdo aloqalari, ko`chmanchi chorvachilik, xett podsholigi, urartu podsholigi, skiflar, sarmatlar, mozor-qo`rg`onlar, temir davri yodgorliklari metall bilan qadimgi odamlar neolit davridayoq tanish edi. ammo metallurgiyaning kashf etilishi va murakkab metallurgiya ko`nikmasining o`zlashtirilishi keyingi davrlarda amalga oshdi. temir o`ziga xos metall. uning xususiyatlari boshqa metallarga nisbatan afzalligini belgilaydi. temir metali tabiatda ko`p uchraydi. albatta, u tayyor shaklda emas, balki ma`dan shaklida keng tarqalgan edi. temir ma`danidan ajratib quyuq holatda olingan va sandonlarda toblangan. bizga ma`lumki bronza buyumlar suyuq holatda qoliplarga quyilar edi. temirning erish temperaturasi 1534°s bo`lib, undan yasalgan jang va mehnat qurollari o`zining qattiqligi, o`tkirligi bilan avval mavjud bo`lgan qurollarga …

miyati bo`lmagan. gap shundaki, dastlabki tabiatdagi sof temir faqat meteoritlarda uchragan, nihoyatda kamyob bo`lganligi tufayli u ayrim mamlakatlarda ilohiylashtirilgan. temirdan yasalgan qurollar mo`jiza sifatida qabul qilingan. meteorit – temirdan ishlangan qurollar munchoqlar sifatida tarqalgan va eneolit, bronza, temir davrlariga mansub qabrlardan topilgan. temir haqidagi yozma ma`lumotlar misr fir`avni bilan va xett podshosining yozishmalarida berilgan. fir`avnlar amenoxotep iii va exnaton davrida temir haqidagi ilk yozma ma`lumotlar uchraydi. fir`avn tutanxamon qabrida temirdan yasalgan buyumlar uchraydi. bularning deyarli barchasi g`oyat qimmatli zargarlik buyumlari bo`lgan. dastlabki temir misr, ikkidaryo oralig`i, egey dengizi bo`yi dunyosida zeb-ziynatlar sifatida kashf qilingan. temir o`zidan oldingi metallarga nisbatan qattiqroq va o`tkirroq xususiyatga ega bo`lgan va yer yuzida ko`p tarqalgan. lekin odamlar uni boshqa metallardan keyin o`zlashtirgan. yozma manbalar va arxeologik ma`lumotlarga ko`ra temir metallurgiyasi kichik osiyo hududidagi xett podsholigi territoriyasida mil. avv. xiv-xiii asrlarda vujudga kelgan. mil. avv. x-ix asrlarda temir metali hindiston va eronda kashf etilgan. mil. avv. …

o`proq qurol-yarog`lar sifatida ishlatilgan. amerika, avstraliya, tinch okeani orollari, mdhning ayrim hududlari (uzoq shimol rayonlari) da temir mil. avv. xvi-xvii asrlarda ma`lum bo`lgan. «temir davri» degan tushuncha arxeologiya faniga fransuz olimi k.tomsen tomonidan xix asrda kiritilgan. temir metalidan yasalgan qurollarning keng tarqalishi iqtisodiy geografiyani mislsiz ravishda o`zgarishiga olib keladi. chunki yer yuzining deyarli barcha nuqtasida temir ma`dani (rudasi) keng tarqalgan edi. uni qazib olish va ma`dan (ruda) dan temirni ajratish ko`nikmasini rivojlanishi o`ziga xos ishlab chiqarish tarmog`ini shakllantiradi. ilk temir davrida ishlab chiqarish 2 tarmoqqa bo`linadi: dehqonchilik – ilk temir davrida ishlab chiqarishning vujudga kelgan birinchi tarmog`i bo`lib, temir metalini ishlatilishi unda alohida o`rin tutgan. daraxtlarni kesish, yangi yerlarni ochish va boshqa ishlarda temir qurollarning o`rni katta edi. yer haydash qurollari - so`qa, omoch tishlarining temirdan yasalishi ham mehnat unumdorligini bir necha marta oshishiga xizmat qilgan. ishlab chiqarishning ikkinchi tarmog`i hunarmandchilik bo`lib, ilk temir davrida u dehqonchilikdan ajralib, alohida ixtisoslikka …

yangi bosqichga ko`tarilishiga sabab bo`ldi. iqtisodiy hayotda hunarmandchilik asosiy o`ringa chiqib, ayriboshlash uchun keng imkoniyatlar yaratdi. dastavall, unumdor xo`jalik va hunarmandchilik ishlab chiqaruvchi kuchlarni rivojlantirdi. hunarmandchilik mahsulotlari - kulolchilik va temirchilik buyumlari ayirboshlash uchun ishlab chiqariladigan mahsulotlarga aylandi va tovar xarakterini ola boshladi. chunki, bu davrda ishlab chiqarish imkoniyatlari shu darajaga yetdiki, bir kishining mehnatidan unadigan daromad uning bir o`zini boqishgagina emas, balki bir necha kishini ta`minlashga kifoya qila boshladi. alohida hunarmandchilik markazlarining paydo bo`la boshlashi va ularning shahar hayotining iqtisodiy asosga aylanishi tufayli savdo munosabatlarini yo`lga qo`yish imkoniyati yaratildi. ko`plab mahsulotlar ishlab chiqarish savdo aloqalarini rivojlanishiga xizmat qildi. ilk temir davrida jamiyat taraqqiyotining yangi bosqichga ko`tarilishi va mehnatning o`zgartiruvchilik mohiyati – dehqonchilik va hunarmandchilik ishlab chiqarishi bilan bog`liq bo`ldi. temir qurollarning ishlatilishi va undan mehnat qurollari sifatida keng foydalanish ko`plab moddiy boyliklarni yaratilishiga olib keldi. natijada ijtimoiy hayotda katta o`zgarishlar ro`y bera boshladi. erkin jamoa xo`jaliklarida jamoa a`zolari orasida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "temir davri arxeologiyasi"

1664043346.doc temir davri arxeologiyasi temir davri arxeologiyasi reja: 1. . temir davriga umumiy tavsif. 2. . urartu davlati madaniyati. 3. . ckif va sarmat qabilalari madaniyati. 4. . rossiya hududida ilk temir davri 5. . turkmaniston hududida so`nggi bronza va ilk temir davri madaniyatlarining rivojlanishi (dahiston, kopetdog`, yoztepa va murg`ob vohalari). 6. . shimoliy baqtriyaning ilk temir davri yodgorliklari. 7. . so`g`d ilk temir davrida. 8. . o`rta osiyoning shimoliy viloyatlarida jamiyat taraqqiyotining o`ziga xosligi (choch va ustrushona). tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to...

Формат DOC, 77,5 КБ. Чтобы скачать "temir davri arxeologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: temir davri arxeologiyasi DOC Бесплатная загрузка Telegram