o'zbekistonning geografik holati va tabiiy iqlim sharoitlari

DOC 56.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664135469.doc o’zbekistonning geografik holati va tabiiy iqlim sharoitlari o`zbekistonning geografik holati va tabiiy iqlim sharoitlari reja: 1. o`zbekiston respublikasi hududiy joylashuvi va rel`efi. 2. o`zbekistonning iqlim sharoitlari vasuv resurslari. 3. o`zbekistonda tabiiy o`simliklar qatlami va hayvonot olamining o`ziga xosligi 4.tabiiy iqlim sharoitlari va landshaftlari tipi, ma`muriy-hududiy tuzilishi. o`zbekiston tabiatining xususiyatlaridan biri uning materik markazida joylashgani va okeanlardan uzoqligidir. o`zbekiston hududi relefiga ko`ra, tekislik va adir-tog` qismlarga bo`li-nadi. tekisliklar, asosan, shimoliy-g`arbida bo`lib, turon tekisligining bir qismidan iborat. tog`lar mamlakatning sharqida joylashgan. turon tekisligining o`zbekistonga qarashli qismida bir qancha elementlar bor. shimoliy-g`arbiy chekkasida ustyurt platosi, orol dengizidan janubida amudaryo deltasining allyuvial tekisligi, undan janubiy-g`arbda qizilqum cho`li joylashgan. ustyurt platosining o`zbekiston hududida joylashgan qismining o`rtacha balandligi 120 — 180 m, eng baland joyi 290 m (qorabovur qirlari). platoning janubida bir qancha berk (oqmas) havzalar: borsaqelmas, asaqa-ovdon (balandligi 30 — 60 m) botiqlari, sariqamish soyligi bor. sariqamish soyligining o`zbekistonga qarashli shimoliy-g`arbiy qismi tubi dengiz …

an va hisor-oloy tog` tizmalarining dengiz sathidan 300—400 metrdan 600—1000 m gacha bo`lgan balandliklarini, tog` zonasi dengiz sathi-dan 600—1000 m dan yuqori bo`lgan hududlarni o`z ichiga oladi. iqlim 3 asosiy omil: quyosh radiatsiyasi miqdori, atmosfera tsirkulyatsiyasi xususiyati va to`shama sirt (relef) bilan belgilanadi. mamlakat hududidagi mavjud iqlimning muhim omili - yer yuzasiga kelayotgan va ayniqsa, yoz oylarida kuchayadigan quyosh radiatsiyasidir. o`zbekistonda quyosh yil davomida qariyb balandda bo`ladi. quyosh iyunda ufqdan toshkentda 72°, termizda 76° gacha ko`tariladi. yozda kunduz 15 soat davom etadi, qishda esa 9 soatdan kam bo`lmaydi. quyosh baland ko`tarilganligi, bulut kam bo`lganligidan uzoq vaqtgacha nur sochib turadi. o`zbekiston shimolida quyosh yog`dusi davomiyligi yil davomida o`rtacha 2800 soatni tashkil etadi. janubga qarab uning qiymati ortib (termizda 3050 soat) boradi. bir kunda quyosh 8— 10 soat nur sochib turadi. tekisliklarda quyosh nuri davomiyligining taqsimlanishi kenglikka, tog` oddi va tog`lik hududlarda quyosh nurining tushishi, bundan tashqari ufqning to`silganligiga va joyning ekspozitsiyasiga …

eladi, yoz esa issiq va uzoq davom etadi. eng sovuq oy — yanvarning o`rtacha temperaturasi ustyurtda —9°, qizilqum cho`lining janubi qismida 0°, o`zbekistonning chekka janubida esa —2°, —3° ni tashkil qiladi. tog`larda havo temperaturasi, asosan, joyning dengiz sathidan balandligiga bog`liq. yoz oylarida tekisliklarda havo temperaturasi kam o`zgaradi: iyul oyining (eng issiq oy) o`rtacha temperaturasi ustyurtda 26— 27° dan termizda 30° gacha o`zgaradi. tog` oldi zonalarida havo yoz oylarida uncha qattiq isib ketmaydi. tog`larda esa har 100 m yuqoriga ko`tarilgan sari temperatura o`rta hisobda 0,65 — 0,70° ga kamayib boradi. yozda qish fasliga nisbatan havo temperaturasi kam o`zgaradi, ya`ni ob-havo ancha barqaror holatda bo`ladi. respublika hududida iliq davrning o`rtacha davomiyligi ustyurtda 160 kun bo`lsa, sherobod va termizda 280 kungacha. mamlakatning tekislik qismida eng past o`rtacha ko`p yillik maksimal temperatura (35—36°) orol dengizi bo`ylarida kuzatiladi. ammo dengizning ta`siri faqat sohilning dengizga yaqin qismida seziladi. undan uzoqlashgan sayin o`sha kenglikdagi eng yuqori temperatura …

g katta maydonlarda ochilib qolishi va iqlimning keng qamrovli isishi 100—150 km.li sohil zonasida haroratning yozda qo`shimcha (1,5° gacha) oshishi va nisbiy namlikning 5 - 10% kamayishiga sabab bo`ldi. so`ngti 20 - 30 y. davomida iqlimga bo`lgan antropogen ta`sir global tus olmoqda. insonning xo`jalik faoliyati ta`sirida atmosferada «bug`lattich» gazlar (so2 va b.) miqdori ortib, atmosfera harorati ko`tarilib bormoqda. subtropik va tropik kengliklarda bunday ta`sir hali unchalik sezilarli darajada bo`lmasada, o`zbekistonda, ayniqsa, uning shimoliy hududlarida so`nggi yillarda kuzatilayotgan haroratning ko`tarili-shi faqat tabiiy tebranishlar natijasi bo`lmay, balki global ko`lamdagi antropogen omillar ta`siri natijasidir. o`zbekistondagi va o`zbekiston hududini kesib o`tuvchi daryolar, aso-san, tog`lardagi qor, muzliklardan va qisman yomg`ir suvlaridan to`yinadi. iqlim issiq va quruq bo`lganligidan daryolar suvi, ayniqsa, ularning o`rta va quyi oqimida sug`orishga, bug`lanishga sarf bo`ladi. tekisliklardagi daryolar suvi esa qor va ahyon-ahyonda yog`adigan jalalardan hosil bo`ladi. mamlakatning chekka tog` oldi hududlarida yozda qurib qoluvchi soylar va vaqtinchalik suv oqadigan o`zanlar juda …

ng km2. afg`o-nistonda hinduqush tog`larining shimoliy yon bag`ridan 4950 m balandlikdagi muzliklardan boshlanadi. daryoga eng yirik va sersuv irmog`i — vaxsh qo`shilgandan so`ng amudaryo nomiii oladi. surxondaryo quyilgandan keyin amudaryoga to orol dengiziga yetguncha 1200 km dan znyod masofada boshqa irmoq qo`shilmaydi. daryolar tog`lardan tog` oldi hududlari va asosan, tekislikka chiqqach, suvi sug`orishga olinishi, ekinzorlardan qaytadan daryoga kelib quyilishi va suv omborlari orqali tartibga solib turilishi natijasida ularning tabiiy suv rejimi keskin o`zgargan. o`rta osiyodagi eng uzun va amudaryodan keyingi eng sersuv daryo. turli davrlarda yaksart, tanais, danu, yaosha, xashart, sayxun va boshqa nomlar bilan yuritilgan. norin daryosi bilan qoradaryo qo`shilgach, sirdaryo nomini oladi. orol dengiziga quyiladi. uzunligi 2212 m, havzasining maydoni 219 ming km2. sirdaryo va uning irmoqlarida qurilgan gidrotexnik inshootlar ayniqsa, yirik to`g`onlar, suv omborlari, katta kanal va kollektorlar ta`siri natijasida sirdaryoning oqim miqdori va gidrologik rejimi ancha o`zgardi. ko`pchilik daryolar suvining loyqaligi o`rtacha 200 - 500 g/m3. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekistonning geografik holati va tabiiy iqlim sharoitlari"

1664135469.doc o’zbekistonning geografik holati va tabiiy iqlim sharoitlari o`zbekistonning geografik holati va tabiiy iqlim sharoitlari reja: 1. o`zbekiston respublikasi hududiy joylashuvi va rel`efi. 2. o`zbekistonning iqlim sharoitlari vasuv resurslari. 3. o`zbekistonda tabiiy o`simliklar qatlami va hayvonot olamining o`ziga xosligi 4.tabiiy iqlim sharoitlari va landshaftlari tipi, ma`muriy-hududiy tuzilishi. o`zbekiston tabiatining xususiyatlaridan biri uning materik markazida joylashgani va okeanlardan uzoqligidir. o`zbekiston hududi relefiga ko`ra, tekislik va adir-tog` qismlarga bo`li-nadi. tekisliklar, asosan, shimoliy-g`arbida bo`lib, turon tekisligining bir qismidan iborat. tog`lar mamlakatning sharqida joylashgan. turon tekisligining o`zbekistonga qarashli qismida bir qancha ele...

DOC format, 56.0 KB. To download "o'zbekistonning geografik holati va tabiiy iqlim sharoitlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekistonning geografik holat… DOC Free download Telegram