antropologik va etnologik ma'lumotlarning o'lka tarixini o'rganishdagi ahamiyati

DOC 85,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664135559.doc antropologik va etnologik ma`lumotlarning o`lka tarixini o`rganishdagi ahamiyati antropologik va etnologik ma`lumotlarning o`lka tarixini o`rganishdagi ahamiyati reja: 1.antropologiya va etnologiya fanlari va tadqiqot ob`ektlari. 2.o`zbekistonning boshqa odam tarqalgan hudud ekanligi va selung`ur, teshiktosh, samarqand topilmalari. o`zbekiston hududida zamonaviy odamlarning paydo bo`lishi va voha bo`ylab tarqalishi. neolit-eneolit va bronza davrlari dehqonchilik va chorvador qabilalari. 4.o`rta osiyodagi etnik guruhlar to`g`risidagi dastlabki yozma ma`lumotlar. 5.o`rta osiyoning rivojlangan feodalizm davrida etnik tarixi. 6.o`rta osiyo hududida asosiy xalqlarning va etnik guruhlarning tarqalishi va tillari. o`zbek xalqi shakllanishining nihoyasiga yetishi. odamning kelib chiqishi va rivojlanishi masalasi bilan antropologiya fani shug`ullanadi. antropologiya uch asosiy bo`limga bo`lib o`rganiladi: 1) morfologiya; 2) antropogeniya yoki antropogenez; 3) irqshunoslik yoki etnik antropologiya. morfologiya odamning jismoniy tuzilishidagi belgilarning yosh, jins, kasb va tashqi sharoitga qarab o`zgarishini o`rganadi; antropogeniya (antropogenez) odam jismoniy qiyofasining shakllanishi, mehnat faoliyati, tili, shuningdek jamiyatning dastlabki rivojlanishi jarayonini o`rganadi; irqshunoslik irqlarning sinfiy tasnifi, irqlarning geografik jihatdan tarqalganligi, irqlarning …

dimdan, antik davrdan boshlanganligini ko`rish mumkin. aristotel mazkur masalani yechishga harakat qilgan olimlardan biridir. aynan “antropologiya” atamasini ham aristotel ilk marta odamning kelib chiqishini o`rganuvchi fanga nisbatan ishlatgan. xviii asrdan boshlab odamning kelib chiqishi masalalarga qiziqish orta borgan. fransuz tabiatshunos olimi jorj lui leklerk byuffon (1707-1788) inson bilan hayvonot olami o`rtasida qandaydir o`tib bo`lmas to`siq borligini taxmin qilgan. 1735 yilda shved tabiatshunos olimi karl linney (1707-1778) o`simlik va hayvonot olamini sistemasini tuzgan va insonni “birinchi qator” ga qo`ygan. 1758 yilda u o`z sistemasiga o`zgartirish qilib, unga primatlar guruhini – ordo primates (ya`ni birinchi yoki boshlang`ich ma`nosida) kiritib, ularni to`rt qismga bo`ladi: 1) homo – odam; 2) simia – maymun; 3) lemur – lemur (primatlar guruhiga kirivchi chala maymunlar oilasi); 4) vespurtilio – ko`rshapalak. homo guruhini u yana ikki guruhga bo`ladi: 1) sapiens – “kunduzgi odam” o`zining “joyiga nisbatan” madaniyati bilan ajralib turgan. 2) troglodytes (troglodit) – “kechki odam”, “o`rmon odami”, …

asarida esa yanada aniq dalillar bilan vaqt, davrlar o`tishi bilan bosqichma-bosqich odam bugungi ko`rinishga kelganligini ta`kidlaydi. uning fikriga ko`ra, afrika ilk odamzod paydo bo`lgan hudud hisoblanadi. umuman olganda ch.darvin ilgari surgan g`oya bugungi kunda ham o`z ahamiyatini yo`qotgani yo`q. antropologik topilmalar xix asrning 40-yillaridan topila boshlangan. 1848 yilda ispaniyaning gibraltar qoyasidan ishchilar odam bosh chanog`ini topib oladilar. biroq bu topilma haqidagi ilk ma`lumot 1864 yilga kelibgina g.besk tomonidan matbuotda e`lon qilinadi. 1856 yilda germaniyaning dyusseldorf hududiga yaqin neander vodiysidagi (neandertal) g`ordan gibraltardan topilgan suyakka o`xshash bosh chanog`i topiladi va tezda butun jahonga ma`lum bo`ladi. uni paleontolog fulrod o`rganadi. 1868 yilda fransiyaning kro-manon g`oridan so`nggi paleolitga mansub odam suyagi qoldiqlari topiladi (yevropeoid irqiga mansub xususiyatlar mavjud). golland vrachi va anatomi ernest dyubua 1890-1892 yillarda yava orolida antropoid va neandertallar oralig`ida mavjud bo`lgan odam turiga mansub suyak qoldiqlarini topadi. skeletini top`liq topib, qayta tiklashga muyassar bo`lgan olim uni tik ikki oyoqda yurgan …

amga ega yodgorlikda arxantroplar bo`lib, ular pitekantroplarga nisbatan ancha rivojlangan, bir necha mingyillar davomida shu yerda yashashgan va buni ular yasagan ov va mehnat qurollari, ulardagi o`zgaruvchanlik hamda bir necha o`n metrlik kul qatlami ham buni tasdiqlaydi (mongoloid irqiga xos xususiyatlar mavjud). har bir fan tarmog`i mazkur fanning asosiy tadqiqot predmeti to`g`risidagi ma`lumotlarni yig`ish va ularni tizimlashtirish hamda klassifikatsiyalashdan boshlanadi. lekin klassifikatsiyalash barcha uchun umumiy va turli maqsadlarni o`zida qamrab olgan bo`lmog`i hamda o`z tabiatiga klassifikatsiya qilinayotgan ob`ektining tuzilishini to`liq aks ettirgan holda mavjud printsiplar va dasturlarga mos kelmog`i zarur. odatda klassifikatsiyalash natijasida qator yangi qonunlari va qonuniyatlar, nazariyalar va kontseptsiyalari yaratiladi. bu ma`noda etnologiya fani ham mazkur mulohazalardan mustasno emas. dunyo xalqlarini ma`lum bir tarzda etnik tasniflashni talab qilganligi bois yuqorida ta`kidlab o`tilganidek, dunyo xalqlarining geografik joylashuviga, antropologik tuzilishiga, til guruhiga hamda xo`jalik an`analariga ko`ra tasniflanadi. xix asr oxirida nimis olimlari (l. frobenius, f. grebner va boshqalar) va keyinchalik …

ntaqalari bilan bog`liq tarzda yaratiladi. geografik tasniflash natijasida turli xalqlar yashagan shartli geografik regionlar nomi paydo bo`ladi. xuddi shunday tarzda «o`rta osiyo xalqlari», «sharqiy yevropa xalqlari» kabi nomlar paydo bo`lgan. bunday tarzda xalqlarni geografik umumlashtirib tasniflash faqatgina geografik tasniflash uslublari, etnik printsiplar bilan ma`lum ma`noda mos kelgan taqdirdagina bajariladi. xalqlarni bu tarzda tasniflash printsiplari garchi fanda keng qo`llanilishiga qaramay, xalqlarning kelib chiqishi, ularning shakllanishi, xo`jalik yuritish an`analari, ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti muammolariga javob bermaydi. biroq xalqlarni turli xududlar bo`yicha umumlashtirish va etnoslarni turli hududlar bo`yicha taqsimlagan holda tasniflash imkonini beradi. shu bois bunday tasniflash yordamchi xususiyat kasb etadi va xalqlarni guruhlashtirishdagi boshqa me`yorlar bilan mos kelgandagina, ya`ni boshqacha tarzda aytganda katta-katta mintaqalar misolidagina qo`llaniladi. xalqlarni klassifikatsiyalash ichki viloyatlardan voz kechishni talab qiladi. yer sharidagi barcha mamlakatlar tomonidan qabul qilingan yagona geografik tasniflash mavjud emas. bu borada eng sodda bo`linish tarzida avstraliya va okeaniya xalqlari, osiyo xalqlari, amerika xalqlari, afrika xalqlari, yevropa xalqlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "antropologik va etnologik ma'lumotlarning o'lka tarixini o'rganishdagi ahamiyati"

1664135559.doc antropologik va etnologik ma`lumotlarning o`lka tarixini o`rganishdagi ahamiyati antropologik va etnologik ma`lumotlarning o`lka tarixini o`rganishdagi ahamiyati reja: 1.antropologiya va etnologiya fanlari va tadqiqot ob`ektlari. 2.o`zbekistonning boshqa odam tarqalgan hudud ekanligi va selung`ur, teshiktosh, samarqand topilmalari. o`zbekiston hududida zamonaviy odamlarning paydo bo`lishi va voha bo`ylab tarqalishi. neolit-eneolit va bronza davrlari dehqonchilik va chorvador qabilalari. 4.o`rta osiyodagi etnik guruhlar to`g`risidagi dastlabki yozma ma`lumotlar. 5.o`rta osiyoning rivojlangan feodalizm davrida etnik tarixi. 6.o`rta osiyo hududida asosiy xalqlarning va etnik guruhlarning tarqalishi va tillari. o`zbek xalqi shakllanishining nihoyasiga yetishi. odamning kelib chi...

Формат DOC, 85,5 КБ. Чтобы скачать "antropologik va etnologik ma'lumotlarning o'lka tarixini o'rganishdagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: antropologik va etnologik ma'lu… DOC Бесплатная загрузка Telegram