dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi

PPTX 933,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1701327731.pptx /docprops/thumbnail.jpeg dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi mavzu. dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi reja: dunyo aholisining geografik va antropologik (irqiy) klassifikatsiyasi. lingvistik va etnolingvistik tasniflash. xo‘jalik madaniy, tarixiy madaniy viloyatlarga ajratib klassifikatsiya qilish usuli etnik chegaralar juda ham qattiq, o‘tib bo‘lmaydigan darajada bo‘lmagan. xalqlar o‘zlarining butun tarixi davomidа bir-biri bilan doimiy ravishda aloqada bo‘lib o‘zlarining madaniyatdagi yutuqlarini almashib, o‘zaro aralashib turgan. bularning barchasi yer yuzidagi barcha odamlarning yagona biologik turga mansubligi va bir-biriga o‘xshash qirralari ko‘pligi bilan izohlanadi. geografik (yoki areal) tasniflashda xalqlarning geografik jihatdan o‘xshash xududda joylashganligi, ularning ma’lum bir hududda birgalikda yashashidagi o‘xshashlik inobatga olinadi va bu ko‘p holatlarda juda katta hududni qamrab oladi. geografik tasniflashda xalqlar tarixiy-etnografik yoki ananviy madaniy viloyatlar deb nomlangan yirik hududlarga bo‘linadi va bu hudud chegarasida uzoq tarixiy rivojlanish davomida ma’lum bir madaniy jamoa shakllangan bo‘ladi. geografik tasniflash dunyoning turli xalqlari yashaydigan ma’lum bir geografik hududni shartli ravishda ajratib olish uchun …

qlar boshqa xususiyatlari bilan bir-biriga mos kelganda ya’ni yirik hududlar doirasidagina ishlatiladi. jahondagi etnik jarayon nihoyatda murakkab bo'lib, fanda qabul qilingan an'anaviy qabila, elat xalq millat kabi tarixiy birliklar doirasida cheklanib qolmaydi. hozirgi davrda bir necha elat yoki xalqning yaqinlashishi va uyushishi natijasida paydo bo'lgan yirik etnik birliklar (amerika xalqi kabi), makroetnoslar bilan bir qatorda mahalliy xalq yoki millat ichida ba'zi xususiyatlari (shevasi, moddiy va ma'naviy madaniyati, diniy tasavvurlari) bilan ajralib turgan mayda etnografik guruhlar — mikroetnoslar ham mavjuddir. ba'zi xalqlar diniy e'tiqod asosida o'ziga xos mikroetnoslar va makroetnoslar birligi bilan ham farqlanadilar. masalan, butun janubiy osiyo xalqlari feodalizm davrida paydo bo'lgan induizm tevaragida turli tildagi xalqlarni biriktirgan makroetnoslar bo`lsa, filippin xalqining bir qismi islom dini e'tiqodi asosidagi maro nomli elatlardir. erondagi gebrlar (zorastrizm tarafdorlari) yoki xitoydagi musulmon (dungan)lar mikroetnos sifatida maxsus etnografik guruhlarni tashkil qilganlar. makroetnoslarga sotsial-iqtisodiy formatsiyalar yoki siyosiy birlik asosida paydo bo'lgan yirik guruhlar ham kiradi. masalan, …

siya qilish qabul qilingan. undan tashqari tarixiylik prinsipiga asoslangan etnologiya xalqlarni madaniy yaqinligiga qarab «xo'jalik-madaniy tiplar» yoki «tarixiy-madaniy viloyatlar»ga bo'lib o'rganadi. ba'zan etnoslarni geografik prinsipga, dinga, tarixiy darajasiga qarab ham farqlaydilar. irq so‘zining kelib chiqishi aniq emas. ehtimol u arabcha “ras” (bosh, ilk, ildiz) so‘zining o‘zgargan shakli bo‘lishi mumkin. shuningdek bu bu atama italyancha rassa yani “qabila” so‘zi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. irq so‘zi bugungi ma’nosida 1684 yilda fransuz olimi fransua bernening odamzotni irqiy sinflarga ajratgan asarida tilga olingan. irq borasidagi konsepsiyalar xviii asr oxirida paydo bo‘ldi. u mustamlaka siyosati tufayli xayotga keldi va yevropa davlatlari tomonidan begona hududlarni bosib olinishi va afrika, osiyo, amerika, avstraliya va okeaniyada millionlar insonlarni bo‘ysundirilishi, qulga aylantirilishi va talanishining g‘oyaviy asosi bo‘lib xizmat qildi. bu konsepsiya xalqlarning irqiy mansubligi ularni madaniyatini belgilashini o‘zida aks ettirgan edi. irqchilarga ko‘ra irqlarning farqi va bu irq vakillari o‘z qobiliyatiga ko‘ra “yetuk” va “yetuk bo‘lmagan” irq va millatlarga …

dlarning soni o'tgan asr so'ngida butun dunyoda 250 milliondan ortiq (negrlar, negrilli, bushmen va gottenotlar); negroid va evropoid aralashishidan paydo bo'lgan 352,6 millionli irqlar efiop tipi, sudanliklar, mulatlar) ham shularga kiradi; eng katta evropoid (evroosiyo) irqi 1 milliard 793,3 million kishidan iborat bo'lib, unga aralash tiplar (metislar, mulatlar) ham kiradi; mongoloid (osiyo-amerika) katta irqiga oid aholi soni 704 milliondan ortiq; aralash tiplar 672,2 million, tinch okean mongoloidlari 664 million kishi, janubiy osiyo guruhi 542,4million va yaponlar tipi 11 million kishidan iborat; avstraloid (okeaniya) katta irqi (veddoidlar, avstraliyaliklar, aynlar, melaneziyaliklar va papuaslar) soni 9,4 million kishini tashkil qiladi. irqiy tafovut faqat tashqi jismoniy belgilari bilan aniqlanadi. har bir katta irq ichida mayda guruh va tiplar ham mayjud. etnoslarning shakllanishida va ularni farqlashda til asosiy rol o'ynaydi. til birligiga qarab ayrim xalq va elatlar aniqlanibgina qolmay, ko'pincha til asosida nom ham beriladi. lingvistik xarakteristika tarixiy-qiyosiy o'rganish orqali aniqlanadi. odatda kelib chiqishi bir …

kelib chiqishi (etnogenezi)ni o'rganishda katta yordam beradi. evropada yashovchi deyarli yarim milliard aholining ko'pchiligi (o'ndan to'qqiz qismi) hind-evropa til oilasining uchta yirik til turkumi — roman, german va slavyanlardan iborat. qolgan katta qismi grek, kelt va alban til turkumlariga oid va qisman ural til oilasiga kirgan finno-ugor til turkumining vakillaridir. roman til turkumiga janub va g'arbda yashovchi italyanlar, fransuzlar, vallonlar, ispanlar, portugallar, ruminlar kiradi. jahon aholisining yarmiga yaqini osiyoda joylashgan bo'lib, mingdan ortiq etnik tuzilishi, tili, madaniy-iqtisotliy darajasi va maishiy turmushi bilan bir-biridan farq qiladigan turli elat va xalqlar yashaydi. osiyoning ko'p qismi otlamning vatani (ya'ni antropogenez)dir. bu yerda juda ko'p dastlabki qadimiy tillar, asosiy irqlar shakllangan, qadimgi madaniyat markazlari, jahon dinlari (nasroniylik, buddizm va islom) paydo bo'lgan. yuz milliondan ortiq aholiga ega bo'lgan xitoylar, hindistonliklar, yaponlar, bengalliklar, 26 ta o'n milliondan ortiq aholi xalqlar bilan bir qatorda bir necha ming va hatto bir necha yuz ming kishidan iborat juda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi"

1701327731.pptx /docprops/thumbnail.jpeg dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi mavzu. dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi reja: dunyo aholisining geografik va antropologik (irqiy) klassifikatsiyasi. lingvistik va etnolingvistik tasniflash. xo‘jalik madaniy, tarixiy madaniy viloyatlarga ajratib klassifikatsiya qilish usuli etnik chegaralar juda ham qattiq, o‘tib bo‘lmaydigan darajada bo‘lmagan. xalqlar o‘zlarining butun tarixi davomidа bir-biri bilan doimiy ravishda aloqada bo‘lib o‘zlarining madaniyatdagi yutuqlarini almashib, o‘zaro aralashib turgan. bularning barchasi yer yuzidagi barcha odamlarning yagona biologik turga mansubligi va bir-biriga o‘xshash qirralari ko‘pligi bilan izohlanadi. geografik (yoki areal) tasniflashda xalqlarning geografik jihatdan o‘xshas...

Формат PPTX, 933,9 КБ. Чтобы скачать "dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dunyo xalqlarining irqiy va til… PPTX Бесплатная загрузка Telegram