dunyo xalqlari klassifikatsiyasi

DOCX 5 pages 24.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

dunyo xalqlari klassifikatsiyasi reja: 1. etnologiyada lingvistik klassifikatsiya 2. xо‘jalik madaniy tiplar til klassifikatsiyasi xalqlarni kelib chiqishini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. u yoki bu xalqlar tillarini til oilalariga bo‘lishda ularning qardoshligini qiyoslash orqali aniqlanib guruhlashtiriladi. tillarni o‘xshashligi ushbu xalqlarni yaqin qardoshligi yoki uzoq madaniy aloqada bo‘lganligidan dalolat beradi. eng yirik til oilasi – hind-yevropaga bir-biridan ancha farqlanadigan ingliz, rus, eron, arman va boshqa tillar kiradi. hind-yevropa tillarida yer yuzining 45% aholisi so‘zlashib, u yirik 5 ta guruhga bo‘linadi. german, roman, slavyan, eron, hindoriy. ulardan tashqari letto-litiv, kartvel, arman, yunon tillari ham ushbu til oilasiga kiritiladi. ayni paytda hyech qanday til oilasiga kirmaydigan: qadimgi shumer, nivx yoki bask tillari turli sabablarga ko‘ra izolyat (boshqa tillardan ajralgan) tillar hisoblanadi. ayrim tillarda bitta emas, bir necha o‘nlab xalqlar so‘zlashishi mumkin. aksari bunday vaziyat mustamlakachilik siyosati tufayli vujudga kelgan. ispan, ingliz, fransuz tillari keng yoyilishi aynan shu jarayon natijasidir. yer yuzida qancha til …

2 / 5

oslar bugungi kunga qadar yozuvsiz qolib kelishmoqda. ular qatorida janubiy amerikaning ko‘plab hindu qabilalari, afrikaning bushmen, pigmey va gottentot qabilalari va hokazolar. tarixiy-etnografik (tarixiy-madaniy) oblastlar. tillardagi qardoshlikdan tashqari xalqlar orasida tarixiy-etnografik yoki tarixiy-madaniy yaqinlik ham kuzatiladi. bu xildagi jarayon ma'lum hududda qo‘shni xalqlarda, uzoq davom etgan xo‘jalik, madaniy, iqtisodiy, siyosiy va boshqa sohalardagi o‘zaro aloqalar tufayli qator umumiy xususiyatlarni shakllantirgan. odatda bunday hududlarni tarixiy-etnografik, yoki tarixiy-madaniy oblastlar va hatto regional sivilizatsiyalar deb nomlashadi. bunga misol tariqasida old (g‘arbiy) osiyo, kavkazoldi, o‘rta osiyo hamda qozog‘istonni va hokazolarni ko‘rsatish mumkin. bu xildagi viloyatlar va regional sivilizatsiyalarni yer yuzasining oykumenasining (inson yashaydigan hududlarida) barchasida ko‘rsatish mumkin. xo‘jalik klassifikatsiyasi. turli tillarda so‘zlashuvchi va bir-biridan uzoqda yashovchi ko‘pchilik xalqlar madaniyatida qator umumiylikka ega bo‘lishi mumkin. etnologiyada bunday etnoslarni madaniyat tiplari yoki xo‘jalik-madaniy tiplarga bo‘lish, o‘xshash tabiiy iqlim sharoitlarda bir xil xo‘jalik faoliyati bilan shug‘ullanganlik asosida vujudga keladi. xo‘jalik - madaniy tiplar ilk taraqqiyot davridagi etnoslarni …

3 / 5

dga kelgan. hozirda ovchi va termchilar safida shri-lanka – veddalari, malakka oroli-semanglari, filippindagi-aetalar, kongodagi-pigmeylar va boshqa qabilalar kiradi. 2. ishlab chiqarish xo‘jaligiga o‘tgan xalqlar va etnik guruhlar. ularga qo‘l dehqonchiligi va chorvachilik xosdir. bu xildagi xo‘jalikda hayot manbai madaniy o‘simliklarni yetishtirish va uy hayvonlarini boqish bilan xususiyatlanadi. ushbu xo‘jalik - madaniy tiplarning shakllanishi neolitdan boshlangan. bizning kunlarimizda qo‘l dehqonchiligi hindiston, janubiy xitoy, indoneziya, tropik afrika, amazonka havzasi va janubiy amerikadagi kam sonli xalqlarda mavjud. 3. rivojlangan ishlab chiqarish xo‘jaligiga - plug (omoch) dehqonchiligi buyuk daryolar – dajla, frot, nil, hind, gang, amudaryo, xuanxe vohalarida jez va temir asridan boshlangan. amerika, avstraliya, okeaniya, afrika (sahrodan janubda) bu xo‘jalik - madaniy tiplar bo‘lmagan va aksincha o‘rta yer, old va o‘rta osiyo, shimoliy hindiston, shimoliy xitoyda deyarli barcha xalqlarda ustunlik qilgan. dunyo xalqlari dinlari. xalqlarni etnologik tavsiflashda ushbu etnoslarning e'tiqod qiluvchi qismini qanday dinga mansubligi muhim ahamiyat kasb etadi. din o‘tgan tarixiy bosqichlarda …

4 / 5

tishizm” – jonsiy buyumlarni g‘ayritabiiy xususiyatlariga ishonish, jumladan daraxtlar, g‘orlar, mehnat qurollari (masalan cho‘ponning tayog‘i) va maxsus tayyorlangan kult buyumlari (niqoblar, but va sanamlar). • “afsungarlik” – odamni sehrgarlik xususiyatlariga ishonch, (g‘ayritabiiy usulda boshqa kishilarga, hayvonlarga) tabiatga ta'siriga e'tiqod ko‘plab dinlarga singib ketgan. urug‘chilik jamiyatidan davlatga o‘tish bosqichida dinlarning nisbatan murakkab ko‘p tarmoqli turlari vujudga kela boshlaydi. ulardan uchtasi – buddaviylik, xristianlik va islom – keng tarqalib, keyinchalik dunyo dinlari deb atala boshlandi. eng erta m. av. vi-v asrlarda vujudga kelgan buddaviylik, hindistonda paydo bo‘lib, janubiy sharqiy osiyo va markaziy osiyo, qisman sibirda tarqalgan. dunyoda 350 million buddaviylik diniga e'tiqod qiluvchilar mavjud. xristianlik – milodiy i asrda falastinda vujudga kelib, iv asrdan rim imperiyasida hukmron dinga aylandi. xi asrdan xristianlik rasman katolik va pravoslav mazhablariga bo‘lingan. xvi asrdan katolik mazhabidan protestanizm cherkovi ajralib chiqqan. xristianlik dunyo dinlari ichida eng keng tarqalgani bo‘lib, hozirda 2 milliard kishi yevropa, amerika, avstraliya va …

5 / 5

ud. masalan konfutsianlik va daosizm asosan xitoyda tarqalgan.sintoizm- sof yapon dini, iudaizm – yahudiylar dini va hokazolar. afrikada va okeaniyaning ayrim orollarida qabilaviy e'tiqodlar, kam sonli xalqlar orasida kichik hududlarda saqlanib kelmoqda. etnologiyada qator boshqa klassifikatsiyalar: uy-joylar, kiyimlar, taomlar, mehnat qurollari va hokazolarda ham mavjud.

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dunyo xalqlari klassifikatsiyasi"

dunyo xalqlari klassifikatsiyasi reja: 1. etnologiyada lingvistik klassifikatsiya 2. xо‘jalik madaniy tiplar til klassifikatsiyasi xalqlarni kelib chiqishini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. u yoki bu xalqlar tillarini til oilalariga bo‘lishda ularning qardoshligini qiyoslash orqali aniqlanib guruhlashtiriladi. tillarni o‘xshashligi ushbu xalqlarni yaqin qardoshligi yoki uzoq madaniy aloqada bo‘lganligidan dalolat beradi. eng yirik til oilasi – hind-yevropaga bir-biridan ancha farqlanadigan ingliz, rus, eron, arman va boshqa tillar kiradi. hind-yevropa tillarida yer yuzining 45% aholisi so‘zlashib, u yirik 5 ta guruhga bo‘linadi. german, roman, slavyan, eron, hindoriy. ulardan tashqari letto-litiv, kartvel, arman, yunon tillari ham ushbu til oilasiga kiritiladi. ayni paytda hyech qand...

This file contains 5 pages in DOCX format (24.0 KB). To download "dunyo xalqlari klassifikatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: dunyo xalqlari klassifikatsiyasi DOCX 5 pages Free download Telegram