dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi

PPTX 5 pages 933.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 933.9 KB

File type PPTX

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1701327731.pptx mavzu. dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi reja: dunyo aholisining geografik va antropologik (irqiy) klassifikatsiyasi. lingvistik va etnolingvistik tasniflash. xoâjalik madaniy, tarixiy madaniy viloyatlarga ajratib klassifikatsiya qilish usuli etnik chegaralar juda ham qattiq, oâtib boâlmaydigan darajada boâlmagan. xalqlar oâzlarining butun tarixi davomidð° bir-biri bilan doimiy ravishda aloqada boâlib oâzlarining madaniyatdagi yutuqlarini almashib, oâzaro aralashib turgan. bularning barchasi yer yuzidagi barcha odamlarning yagona biologik turga mansubligi va bir-biriga oâxshash qirralari koâpligi bilan izohlanadi. geografik (yoki areal) tasniflashda xalqlarning geografik jihatdan oâxshash xududda joylashganligi, ularning maâlum bir hududda birgalikda yashashidagi oâxshashlik inobatga olinadi va bu koâp holatlarda juda katta hududni qamrab oladi. geografik tasniflashda xalqlar tarixiy-etnografik yoki ananviy madaniy viloyatlar deb nomlangan yirik hududlarga boâlinadi va bu hudud chegarasida uzoq tarixiy rivojlanish davomida maâlum bir madaniy jamoa shakllangan boâladi. geografik tasniflash dunyoning turli xalqlari yashaydigan maâlum bir geografik hududni shartli ravishda ajratib olish uchun ishlatiladi. shu asosda âkavkaz xalqlariâ, âshimol xalqlariâ, …

2 / 5

iyatlari bilan bir-biriga mos kelganda yaâni yirik hududlar doirasidagina ishlatiladi. jahondagi etnik jarayon nihoyatda murakkab bo'lib, fanda qabul qilingan an'anaviy qabila, elat xalq millat kabi tarixiy birliklar doirasida cheklanib qolmaydi. hozirgi davrda bir necha elat yoki xalqning yaqinlashishi va uyushishi natijasida paydo bo'lgan yirik etnik birliklar (amerika xalqi kabi), makroetnoslar bilan bir qatorda mahalliy xalq yoki millat ichida ba'zi xususiyatlari (shevasi, moddiy va ma'naviy madaniyati, diniy tasavvurlari) bilan ajralib turgan mayda etnografik guruhlar â mikroetnoslar ham mavjuddir. ba'zi xalqlar diniy e'tiqod asosida o'ziga xos mikroetnoslar va makroetnoslar birligi bilan ham farqlanadilar. masalan, butun janubiy osiyo xalqlari feodalizm davrida paydo bo'lgan induizm tevaragida turli tildagi xalqlarni biriktirgan makroetnoslar bo`lsa, filippin xalqining bir qismi islom dini e'tiqodi asosidagi maro nomli elatlardir. erondagi gebrlar (zorastrizm tarafdorlari) yoki xitoydagi musulmon (dungan)lar mikroetnos sifatida maxsus etnografik guruhlarni tashkil qilganlar. makroetnoslarga sotsial-iqtisodiy formatsiyalar yoki siyosiy birlik asosida paydo bo'lgan yirik guruhlar ham kiradi. masalan, mustamlakatfbilikda ozod …

3 / 5

qabul qilingan. undan tashqari tarixiylik prinsipiga asoslangan etnologiya xalqlarni madaniy yaqinligiga qarab â«xo'jalik-madaniy tiplarâ» yoki â«tarixiy-madaniy viloyatlarâ»ga bo'lib o'rganadi. ba'zan etnoslarni geografik prinsipga, dinga, tarixiy darajasiga qarab ham farqlaydilar. irq soâzining kelib chiqishi aniq emas. ehtimol u arabcha ârasâ (bosh, ilk, ildiz) soâzining oâzgargan shakli boâlishi mumkin. shuningdek bu bu atama italyancha rassa yani âqabilaâ soâzi bilan bogâliq boâlishi mumkin. irq soâzi bugungi maânosida 1684 yilda fransuz olimi fransua bernening odamzotni irqiy sinflarga ajratgan asarida tilga olingan. irq borasidagi konsepsiyalar xviii asr oxirida paydo boâldi. u mustamlaka siyosati tufayli xayotga keldi va yevropa davlatlari tomonidan begona hududlarni bosib olinishi va afrika, osiyo, amerika, avstraliya va okeaniyada millionlar insonlarni boâysundirilishi, qulga aylantirilishi va talanishining gâoyaviy asosi boâlib xizmat qildi. bu konsepsiya xalqlarning irqiy mansubligi ularni madaniyatini belgilashini oâzida aks ettirgan edi. irqchilarga koâra irqlarning farqi va bu irq vakillari oâz qobiliyatiga koâra âyetukâ va âyetuk boâlmaganâ irq va millatlarga boâlinadi. bu …

4 / 5

(osiyo-amerika) va avstraloid (okeaniya) katta irqlari; negroidlarning soni o'tgan asr so'ngida butun dunyoda 250 milliondan ortiq (negrlar, negrilli, bushmen va gottenotlar); negroid va evropoid aralashishidan paydo bo'lgan 352,6 millionli irqlar efiop tipi, sudanliklar, mulatlar) ham shularga kiradi; eng katta evropoid (evroosiyo) irqi 1 milliard 793,3 million kishidan iborat bo'lib, unga aralash tiplar (metislar, mulatlar) ham kiradi; mongoloid (osiyo-amerika) katta irqiga oid aholi soni 704 milliondan ortiq; aralash tiplar 672,2 million, tinch okean mongoloidlari 664 million kishi, janubiy osiyo guruhi 542,4million va yaponlar tipi 11 million kishidan iborat; avstraloid (okeaniya) katta irqi (veddoidlar, avstraliyaliklar, aynlar, melaneziyaliklar va papuaslar) soni 9,4 million kishini tashkil qiladi. irqiy tafovut faqat tashqi jismoniy belgilari bilan aniqlanadi. har bir katta irq ichida mayda guruh va tiplar ham mayjud. etnoslarning shakllanishida va ularni farqlashda til asosiy rol o'ynaydi. til birligiga qarab ayrim xalq va elatlar aniqlanibgina qolmay, ko'pincha til asosida nom ham beriladi. lingvistik xarakteristika tarixiy-qiyosiy o'rganish …

5 / 5

iya etnologiya fani uchun muhim ahamiyatga ega, chunki xalqlarning kelib chiqishi (etnogenezi)ni o'rganishda katta yordam beradi. evropada yashovchi deyarli yarim milliard aholining ko'pchiligi (o'ndan to'qqiz qismi) hind-evropa til oilasining uchta yirik til turkumi â roman, german va slavyanlardan iborat. qolgan katta qismi grek, kelt va alban til turkumlariga oid va qisman ural til oilasiga kirgan finno-ugor til turkumining vakillaridir. roman til turkumiga janub va g'arbda yashovchi italyanlar, fransuzlar, vallonlar, ispanlar, portugallar, ruminlar kiradi. jahon aholisining yarmiga yaqini osiyoda joylashgan bo'lib, mingdan ortiq etnik tuzilishi, tili, madaniy-iqtisotliy darajasi va maishiy turmushi bilan bir-biridan farq qiladigan turli elat va xalqlar yashaydi. osiyoning ko'p qismi otlamning vatani (ya'ni antropogenez)dir. bu yerda juda ko'p dastlabki qadimiy tillar, asosiy irqlar shakllangan, qadimgi madaniyat markazlari, jahon dinlari (nasroniylik, buddizm va islom) paydo bo'lgan. yuz milliondan ortiq aholiga ega bo'lgan xitoylar, hindistonliklar, yaponlar, bengalliklar, 26 ta o'n milliondan ortiq aholi xalqlar bilan bir qatorda bir necha ming …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi"

1701327731.pptx mavzu. dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi reja: dunyo aholisining geografik va antropologik (irqiy) klassifikatsiyasi. lingvistik va etnolingvistik tasniflash. xoâjalik madaniy, tarixiy madaniy viloyatlarga ajratib klassifikatsiya qilish usuli etnik chegaralar juda ham qattiq, oâtib boâlmaydigan darajada boâlmagan. xalqlar oâzlarining butun tarixi davomidð° bir-biri bilan doimiy ravishda aloqada boâlib oâzlarining madaniyatdagi yutuqlarini almashib, oâzaro aralashib turgan. bularning barchasi yer yuzidagi barcha odamlarning yagona biologik turga mansubligi va bir-biriga oâxshash qirralari koâpligi bilan izohlanadi. geografik (yoki areal) tasniflashda xalqlarning geografik jihatdan oâxshash xududda joylashganligi, ularning maâlum bir hud...

This file contains 5 pages in PPTX format (933.9 KB). To download "dunyo xalqlarining irqiy va til klassifikasiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: dunyo xalqlarining irqiy va til… PPTX 5 pages Free download Telegram