Back

ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi

DOCX 35.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1701798034.docx [bookmark: _goback]ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi reja: 1. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lish shart – sharoitlari 2. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning tarmoqlari 3. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning arxeologiyada tutgan o’rni yer yuzida muzliklarning chekinishi natijasida iqlim o’zgaradi. bu esa o’z navbatida ibtidoiy odamlarning turmush tarzida o’zgarishlarga olib keldi. olimlar bu davrning o’ziga xos xususiyatlarini e’tiborga olib uni o’rta tosh davri ya’ni mezolit davri deb belgilaganlar. aynan shu davrdan ishlab chiqaruvchi xo’jalikning yuzaga kelishiga ma’lum bir shart-sharoitlar paydo bo’la boshlaydi. mezolit davrida iqlimning o’zgarishi bilan hayvonot dunyosi ham o’zgaradi. paleolit davridagi yirik hayvonlar yo’qolib ular o’rniga tezchopar va mayda hayvonlar paydo bo’ladi. ularni avvalgidek ovlash ibtidoiy odam uchun murakkablik tug’diradi. natijada o’q-yoy ixtiro qilindi. o’q – yoyning kashf etilishi xo’jalikda ovning ahamiyatini oshirdi. endi ibtidoiy ovchilar uzoqdan turib o’z o’ljasini nishonga olish imkoniyatiga ega bo’ldilar va oziq – ovqatga bo’lgan talabni qondira oldilar. daryolarning sersuv bo’lishi baliqchilikning vujudga kelishiga va dastlabki qayiqlarning …
2
o’lalar, kulbalar yasash, loydan, guvaladan uy qurish, neolit davri jamoalarining asosiy odatiga, turmush tarziga aylanib boradi. shunday qilib doimiy o’troqlik xo’jaligi paydo bo’ladi. jamiyatda urug’ning ahamiyati ortib, u o’ziga xos munosabatda namoyon bo’ladi. neolit davrida urug’ jamoalarining qarorgohlari ham shakllanadi. o’troq hayot tarzi mehnat qurollarining takomillashuvini tezlashtiradi. neolit davri kishilari qayerda qaysi sharoitda yashamasin, ularning qurollari mezolit davri qurollariga nisbatan rivojlangan. kishilik tarixining neolit davri qurollarni ishlash silliqlash, pardozlash, arralash, parmalash usullarining ixtiro etilishi ibtidoiy ishlab chiqaruvchi kuchlarning oldingi davrlarga nisbatan tezroq rivojlanishiga olib keldi. neolit davrida tosh xomashyosining xususiyatlari yaxshi o’zlashtirilishi natijasida shakl va vazifa doirasi xar hil bo’lgan yangidan yangi mehnat qurollari yaratildi. tosh qurollar orasida tosh boltalar, ponalar, tosh teshalar, iskanalar paydo bo’ladi. neolit davrida tosh boltalar keng tarqalgan. pardozlangan tosh boltalar o’rmon kesishda, uy qurilish ishlarida, ovchilikda o’zining tengi yo’q jangovar qurol ekanligini ko’rsatdi. neolitda barcha og’ir yumushlar ana shu tosh boltalar orqali bajarilar edi. neolitda …
3
ada erkakning hukmronligiga olib keladi. urug’ ichida ayollarning hukmron mavqeyiga barham beriladi. kishilik tarixi taraqqiyoti tosh davri moddiy madaniyatini o’rganishda tosh davrining yakunlovchi, so’nggi bosqichi bo’lmish neolit davrining ham o’ziga xos o’rni bor. neolit( yangi tosh asri) davri esa tosh asrining so`nggi, yakunlovchi bosqichi hisoblanib, mil. avv. 6-4 ming yilliklarni o`z ichiga oladi. neolit atamasi fanga ingliz arxeologi d.e. lebbok tomonidan 1865 yilda kiritilgan.[footnoteref:1] neolit davri jamoalarining ijtimoiy tuzumi masalasiga e’tibor qaratadigan bo`lsak, hali ibtidoiy urug`chilik davri bo`lib, jamoaviy ishlab chiqarish, mehnat qilishning umumiyligi, barcha sohalarda urug` mulkchiligining hukumronligi bu davrning asosiy xususiyatlari bo`lgan. shuning uchun ham neolit davri fanda matriarxal urug`chilik tartiblarining gullagan davri hisoblanadi. neolit davrida kemasozlik, tuqimachilik, tikuvchilik, kulolchilik paydo bo’ladi. shu boisdan bo`lsa kerak, ayrim arxeologlar hatto neolit davrini â«sopol davriâ» deb atashni taklif qilib chiqqan edilar. tosh qurollarni yasash va ularga ishlov berish ishlari o’z rivojining chuqqisiga chiqadi. mehnat vositalarni takomillashtirish, xususan tosh, suyak va …
4
ilik jamoasi takomillashdi, oila mustahkamlandi va ular barqarorroq faoliyat ko’rsata boshladi. odamzod iste’mol qiladigan tabiat maxsulotlari xili ko’paygan, mehnat qurollari soni oshgan. bu kabi yirik sotsial o’zgarishlar zamirida 1-yirik ijtimoiy mehnat taqsimoti ro’y bergan dehqonchilikdan chorvachilik ajralib chiqqan. vaqt o’tishi bilan 2-yirik ijtimoiy mehnat taqsimoti dehqonchilikdan hunarmandchilik ajralib chiqishi esa yanada muhim sotsial o’zgarishlarga olib keldi. odamlar o’rtasida kasbiy ixtisoslashish ro’y berdi. to’qimachilik, tikuvchilik, kemasozlik, kulolchilik sohalari tez rivojlandi. chaqmoqtosh ustaxanalari va shaxtalar inson tomonidan yaratilgan innovatsiyalarning tarkibiy qismi hisoblanadi. tog’ va tog’ oldi hududlarida yashovchi qabilalar jamoasida tog’lardan yuqori sifatli xom ashyo konlarini izlab topish va ulardan chaqmoqtosh qazib oluvchi konchilar guruhi paydo bo’ladi. xom ashyo, dastavval tog’ yuzasiga chiqib qolgan tosh xarsanglaridan sindirib olingan, so’ngra qazib chiqarilgan. buning uchun o’ra va lahmlar kavlanib, konlar barpo etilgan. bunday shaxtali neolit davri konlari biri navoiy viloyatining uchtut qishlog’i yaqinida aniqlanib, tadqiq etilgan (mil. av. 5-3-ming yilliklarga mansubdir.). neolit davrida ishlab …
5
mlarini boshqarib boradigan malakali, bilimdon, qobiliyatli kishilar jamoadan ajralib chiqa boshlaydi. bular kohinlar, sardorlar, harbiy kishilar bo’ldi.iqtisodiy munosabatlarda ham muxim o’zgarishlar sodir bo’ldi. umumjamoa mulkchiligi mustahkamlandi, jamoa a’zolarining, oilalarning maxsus soha bilan ixtisoslashuvi natijasida mahsulotlarni ayriboshlash sodir bo’lib, bu jamoalararo o’zaro iqtisodiy aloqalarini keltirib chiqardi. shu tariqa asta-sekin jamiyatning dastlabki ijtimoiy-siyosiy elementlari shakllana bordi. jamoada ijtimoiy tabaqalanish sodir bo’ldi. sardor, kohinlar, xarbiylar o’zlariga yaxshi xosildor erlar, yaylovlarni tanlab egallay boshladilar, jamoaning boyligi ustidan boshqaruvni va nazoratni qo’lga oldilar. xullas, jamoaning a’nanaviy odatlari buzila boshladi.insonning ma’naviy dunyosida o’zgarishlar sodir bo’ldi. mehnat jarayonida tajriba, ko’nikma va bilim oshib bordi. atrof - muhit, tabiat hodisalarini odamlar kengroq tushuna borib, ular dunyoqarashlari boyidi. rassomlik san’ati, musiqa, raqslar takomillashib bordi. bu voqeiliklar ma’lum ma’noda miflar mazmuni bilan uyg’unlashib ham ketgan. bu esa kishilarning ongli harakatining mahsuli bo’lib hisoblanadi.yuqorida zikr etilgan masalalar neolit inqilobi jarayoni tufayli kelib chiqqan sotsial o’zgarishlar, tom ma’noda inson innovatsiyalari hisoblanadi. jahon …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi"

1701798034.docx [bookmark: _goback]ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi reja: 1. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lish shart – sharoitlari 2. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning tarmoqlari 3. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning arxeologiyada tutgan o’rni yer yuzida muzliklarning chekinishi natijasida iqlim o’zgaradi. bu esa o’z navbatida ibtidoiy odamlarning turmush tarzida o’zgarishlarga olib keldi. olimlar bu davrning o’ziga xos xususiyatlarini e’tiborga olib uni o’rta tosh davri ya’ni mezolit davri deb belgilaganlar. aynan shu davrdan ishlab chiqaruvchi xo’jalikning yuzaga kelishiga ma’lum bir shart-sharoitlar paydo bo’la boshlaydi. mezolit davrida iqlimning o’zgarishi bilan hayvonot dunyosi ham o’zgaradi. paleolit davridagi yirik hayvon...

DOCX format, 35.5 KB. To download "ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqaruvchi xo’jalikning… DOCX Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
ishlab chiqarish tehnikasining paydo bo’lishi — PPTX PPTX
ishlab chiqarish tehnikasining paydo bo’lishi
10 pages 305.8 KB
tilning paydo bo’lishi — PPTX PPTX
tilning paydo bo’lishi
9 pages 1.7 MB
jurnalistikaning paydo bo’lishi — PPTX PPTX
jurnalistikaning paydo bo’lishi
10 pages 2.7 MB
insonning paydo bo’lishi — DOC DOC
insonning paydo bo’lishi
— 73.5 KB
evolutsion g’oyalarni paydo bo’lishi — PPTX PPTX
evolutsion g’oyalarni paydo bo’lishi
19 pages 723.7 KB
yozuvning paydo bo’lishi tarixi — PPTX PPTX
yozuvning paydo bo’lishi tarixi
11 pages 886.9 KB
yevropa sivilizatsiyalarining paydo bo’lishi — PPTX PPTX
yevropa sivilizatsiyalarining paydo bo’lishi
— 3.7 MB
kimyoviy elementlarning paydo bo’lishi. metallar — PPTX PPTX
kimyoviy elementlarning paydo bo’lishi. metallar
19 pages 1.8 MB
yulduzlarning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi — DOCX DOCX
yulduzlarning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi
— 112.9 KB
auditning paydo bo’lishi va rivojlanishi — PDF PDF
auditning paydo bo’lishi va rivojlanishi
34 pages 820.2 KB
hujjatlarning paydo bo’lishi va tarixi — DOCX DOCX
hujjatlarning paydo bo’lishi va tarixi
1 page 1.0 MB
tilning paydo bo’lishi haqidagi nazariyalar — DOCX DOCX
tilning paydo bo’lishi haqidagi nazariyalar
15 pages 29.2 KB