ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi

DOCX 35,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1701798034.docx ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi reja: 1. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lish shart – sharoitlari 2. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning tarmoqlari 3. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning arxeologiyada tutgan o’rni yer yuzida muzliklarning chekinishi natijasida iqlim o’zgaradi. bu esa o’z navbatida ibtidoiy odamlarning turmush tarzida o’zgarishlarga olib keldi. olimlar bu davrning o’ziga xos xususiyatlarini e’tiborga olib uni o’rta tosh davri ya’ni mezolit davri deb belgilaganlar. aynan shu davrdan ishlab chiqaruvchi xo’jalikning yuzaga kelishiga ma’lum bir shart-sharoitlar paydo bo’la boshlaydi. mezolit davrida iqlimning o’zgarishi bilan hayvonot dunyosi ham o’zgaradi. paleolit davridagi yirik hayvonlar yo’qolib ular o’rniga tezchopar va mayda hayvonlar paydo bo’ladi. ularni avvalgidek ovlash ibtidoiy odam uchun murakkablik tug’diradi. natijada o’q-yoy ixtiro qilindi. o’q – yoyning kashf etilishi xo’jalikda ovning ahamiyatini oshirdi. endi ibtidoiy ovchilar uzoqdan turib o’z o’ljasini nishonga olish imkoniyatiga ega bo’ldilar va oziq – ovqatga bo’lgan talabni qondira oldilar. daryolarning sersuv bo’lishi baliqchilikning vujudga …

jamoalarining asosiy odatiga, turmush tarziga aylanib boradi. shunday qilib doimiy o’troqlik xo’jaligi paydo bo’ladi. jamiyatda urug’ning ahamiyati ortib, u o’ziga xos munosabatda namoyon bo’ladi. neolit davrida urug’ jamoalarining qarorgohlari ham shakllanadi. o’troq hayot tarzi mehnat qurollarining takomillashuvini tezlashtiradi. neolit davri kishilari qayerda qaysi sharoitda yashamasin, ularning qurollari mezolit davri qurollariga nisbatan rivojlangan. kishilik tarixining neolit davri qurollarni ishlash silliqlash, pardozlash, arralash, parmalash usullarining ixtiro etilishi ibtidoiy ishlab chiqaruvchi kuchlarning oldingi davrlarga nisbatan tezroq rivojlanishiga olib keldi. neolit davrida tosh xomashyosining xususiyatlari yaxshi o’zlashtirilishi natijasida shakl va vazifa doirasi xar hil bo’lgan yangidan yangi mehnat qurollari yaratildi. tosh qurollar orasida tosh boltalar, ponalar, tosh teshalar, iskanalar paydo bo’ladi. neolit davrida tosh boltalar keng tarqalgan. pardozlangan tosh boltalar o’rmon kesishda, uy qurilish ishlarida, ovchilikda o’zining tengi yo’q jangovar qurol ekanligini ko’rsatdi. neolitda barcha og’ir yumushlar ana shu tosh boltalar orqali bajarilar edi. neolitda parrakchalar, qadamalar, nayza va kamon o’qlarining uchlari, pichoq, teshgich, …

h davri moddiy madaniyatini o’rganishda tosh davrining yakunlovchi, so’nggi bosqichi bo’lmish neolit davrining ham o’ziga xos o’rni bor. neolit( yangi tosh asri) davri esa tosh asrining so`nggi, yakunlovchi bosqichi hisoblanib, mil. avv. 6-4 ming yilliklarni o`z ichiga oladi. neolit atamasi fanga ingliz arxeologi d.e. lebbok tomonidan 1865 yilda kiritilgan.[footnoteref:1] neolit davri jamoalarining ijtimoiy tuzumi masalasiga e’tibor qaratadigan bo`lsak, hali ibtidoiy urug`chilik davri bo`lib, jamoaviy ishlab chiqarish, mehnat qilishning umumiyligi, barcha sohalarda urug` mulkchiligining hukumronligi bu davrning asosiy xususiyatlari bo`lgan. shuning uchun ham neolit davri fanda matriarxal urug`chilik tartiblarining gullagan davri hisoblanadi. neolit davrida kemasozlik, tuqimachilik, tikuvchilik, kulolchilik paydo bo’ladi. shu boisdan bo`lsa kerak, ayrim arxeologlar hatto neolit davrini «sopol davri» deb atashni taklif qilib chiqqan edilar. tosh qurollarni yasash va ularga ishlov berish ishlari o’z rivojining chuqqisiga chiqadi. mehnat vositalarni takomillashtirish, xususan tosh, suyak va yog’ochga ishlov berish an’anaviy uslublari yuksak cho’qqiga erishadi. ayniqsa, toshni silliqlash, parmalab teshish singari texnologiyalar …

rollari soni oshgan. bu kabi yirik sotsial o’zgarishlar zamirida 1-yirik ijtimoiy mehnat taqsimoti ro’y bergan dehqonchilikdan chorvachilik ajralib chiqqan. vaqt o’tishi bilan 2-yirik ijtimoiy mehnat taqsimoti dehqonchilikdan hunarmandchilik ajralib chiqishi esa yanada muhim sotsial o’zgarishlarga olib keldi. odamlar o’rtasida kasbiy ixtisoslashish ro’y berdi. to’qimachilik, tikuvchilik, kemasozlik, kulolchilik sohalari tez rivojlandi. chaqmoqtosh ustaxanalari va shaxtalar inson tomonidan yaratilgan innovatsiyalarning tarkibiy qismi hisoblanadi. tog’ va tog’ oldi hududlarida yashovchi qabilalar jamoasida tog’lardan yuqori sifatli xom ashyo konlarini izlab topish va ulardan chaqmoqtosh qazib oluvchi konchilar guruhi paydo bo’ladi. xom ashyo, dastavval tog’ yuzasiga chiqib qolgan tosh xarsanglaridan sindirib olingan, so’ngra qazib chiqarilgan. buning uchun o’ra va lahmlar kavlanib, konlar barpo etilgan. bunday shaxtali neolit davri konlari biri navoiy viloyatining uchtut qishlog’i yaqinida aniqlanib, tadqiq etilgan (mil. av. 5-3-ming yilliklarga mansubdir.). neolit davrida ishlab chiqarish iqtisodiyoti takomillasha borgan. aholining o’troqlashishi jarayoni ro’y berib natijada muqim yashaydigan qishloqlar vujudga keldi. bu qishloqlar qurilishi, ulardagi …

mulkchiligi mustahkamlandi, jamoa a’zolarining, oilalarning maxsus soha bilan ixtisoslashuvi natijasida mahsulotlarni ayriboshlash sodir bo’lib, bu jamoalararo o’zaro iqtisodiy aloqalarini keltirib chiqardi. shu tariqa asta-sekin jamiyatning dastlabki ijtimoiy-siyosiy elementlari shakllana bordi. jamoada ijtimoiy tabaqalanish sodir bo’ldi. sardor, kohinlar, xarbiylar o’zlariga yaxshi xosildor erlar, yaylovlarni tanlab egallay boshladilar, jamoaning boyligi ustidan boshqaruvni va nazoratni qo’lga oldilar. xullas, jamoaning a’nanaviy odatlari buzila boshladi.insonning ma’naviy dunyosida o’zgarishlar sodir bo’ldi. mehnat jarayonida tajriba, ko’nikma va bilim oshib bordi. atrof - muhit, tabiat hodisalarini odamlar kengroq tushuna borib, ular dunyoqarashlari boyidi. rassomlik san’ati, musiqa, raqslar takomillashib bordi. bu voqeiliklar ma’lum ma’noda miflar mazmuni bilan uyg’unlashib ham ketgan. bu esa kishilarning ongli harakatining mahsuli bo’lib hisoblanadi.yuqorida zikr etilgan masalalar neolit inqilobi jarayoni tufayli kelib chiqqan sotsial o’zgarishlar, tom ma’noda inson innovatsiyalari hisoblanadi. jahon xalqlari sivilizatsiyalari shakllanishining tarixiy ildizlari ana shu sotsial voqeiliklar zamirida tomir otgan. [1: aleksev v. p. , asqarov a.a , xodjayev t . k. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi"

1701798034.docx ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi reja: 1. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lish shart – sharoitlari 2. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning tarmoqlari 3. ishlab chiqaruvchi xo’jalikning arxeologiyada tutgan o’rni yer yuzida muzliklarning chekinishi natijasida iqlim o’zgaradi. bu esa o’z navbatida ibtidoiy odamlarning turmush tarzida o’zgarishlarga olib keldi. olimlar bu davrning o’ziga xos xususiyatlarini e’tiborga olib uni o’rta tosh davri ya’ni mezolit davri deb belgilaganlar. aynan shu davrdan ishlab chiqaruvchi xo’jalikning yuzaga kelishiga ma’lum bir shart-sharoitlar paydo bo’la boshlaydi. mezolit davrida iqlimning o’zgarishi bilan hayvonot dunyosi ham o’zgaradi. paleolit davridagi yirik hayvonlar yo’qolib...

Формат DOCX, 35,5 КБ. Чтобы скачать "ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ishlab chiqaruvchi xo’jalikning… DOCX Бесплатная загрузка Telegram