o’rta osiyoda arab xalifaligi davlat boshqaruvi

DOC 88,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1705221429.doc o’rta osiyoda arab xalifaligi davlat boshqaruvi reja: 1. arab xalifaligining tashkil topishi. 2. arablar hukumronligi davrida yer egaligi va soliq tizimi. 3. arablar davrida boshqaruv tizimlari va huquqiy munosabatlar. 4. arablar hukumronligi davrida iqtisodiy- ijtimoiy, va madaniy hayot. vi asrning oxiri va vii asr boshlarida, ya'ni islom dinining vujudga kelishi arafasida somiy qavmiga mansub arab qabilalari o`rtasidagi mavjud ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy taraqqiyot darajasi bir xil emas edi. yamanda savdo-sotiq rivojlanib ilk davlatchilik belgilari shakllanayotgan bir paytda, yarim orolning shimoliy qismida joylashgan shaharlarda hali ham ibtidoiy turmush tarzi saqlanib qolgan edi, sahrolarda ko’chmanchi chorvachilik bilan hayot kechirayotgan arab qabilalari esa hatto patriarxal urug’chilik tuzumining ilk bora yemirilish bosqichida turadilar. aytmoqchimizki, arabiston yarim orolida yashagan qabilalarning asosiy ko`pchiligi ularga qo’shni yashagan misr, vizantiya, eron, mesopotamiya kabi qadimiy madaniyat markazlariga qaraganda tarixi taraqqiyotning ancha quyi bosqichida bo’lib, orqada qolgan edi. arabiston yarim orolining g’arbiy qismida qizil dengiz sohillarida geografik qulay bir hududda …

engayib ahamiyati oshib bordi va vi asrlarga kelib gavjum savdo markazlariga aylandilar. albatta bu davrda makka shahri bilan biror-bir sohada bo`lsin raqobatlashadigan savdo markazi hali yo’q edi. makka shahri arab qabilalarini birlashtirishda markaziy o’rinni tuta bordi. chunki v-vi asrlarda arab qabilalari ittifoqi mustahkam emas edi. ular goh birlashar, goh tarqalib parchalanib ketar, qabilalar o`rtasida tez-tez nizolar kelib chiqardi va shu asnoda urushlar bo’lib turardi. negaki, har bir urug` qabila turli dinlarga xristianlik, otashparastlik kabilarga sig’inar, ularning har qaysi birining o`z xudosi, o`z payg’ambari bo’lardi. ko`p xudolilik va ko`p payg’ambarlilik negizida tez-tez kelib chiqadigan va sodir bo`ladigan urug’lar va qabilalar o`rtasidagi urushlar xalq ommasining noroziligini kuchaytirib borar, arab qabilalari o`rtasida borgan sayin birlashishga intilish ishtiyoqi kuchayardi. kuchli urug` jamoalar ibodatxonasi va ular sig’anadigan, topinadigan qadamjolarning ahamiyati osha borardi. ojiz urug`-qabilalar topinishi va xudolari haqidagi ta`limotlar tobora o`rtadan surib chiqarila boradi. muhammad g’oyaviy ta'limotining asosini tashkil etgan yakkaxudolilik islom diniga qadar ham …

rlarni o`z ichiga olar edi. mudammad nasroniy yil hisobida 632-yil (hijriy yil hisobida 10-yili) 25-mayda o`z uylarida vafot etadilar. payg’ambarimiz vafotidan so`ng u kishining ishonchli noiblari yoki o’rinbosarlari davlatni boshqarganlar. ana shu tariqa tarixda “arab xalifaligi” paydo bo`lgan. islom musulmonlarida asosan ilk to’rt xalifa alohida ahamiyatga ega. bular - abu bakr. (632-634), umar (634-644), usmon (644- 656) va hazrat ali (656-661). so`ng xalifalik 661-750-yillarda ummaviylar sulolasiga o’tgan. bu sulolaga muoviya bin abu sufyon (661-680) asos solgan. ummaviylardan so’ng xalifalik taxti abbosiylar (750-1258) sulolasi qo’liga o’tgan. bu sulolaning asoschisi muhammad alayhissalomning amakilari avlodlaridan abul abbos as-saffoq (749-754) edi. xalifalar ham dunyoviy, ham diniy hokimiyat boshlig`i edi. qonun chiqarish, ijro etish, sud hokimiyati ham ularga tegishli edi. ushbu to`rt xalifalar islomda “xulafo ar-roshidin” (“to`g`ri yo`ldan borgan xalifalar”), dindorlar o`rtasida choryorlar deb atalgan. arablar o`rta osiyoni bosib olgach bu hududdagi hamma shahar va aholi joylarida o`z qo`shinlarini joylashtirdilar. bu harbiy kuchlar o`z vaqtida …

ga safarbar qilishar edi. yirik yer egalari o`rtasidagi ziddiyat va qarama-qarshilik arablarning aralashuviga sabab bo`lar yoki mulkning bir shaxsdan ikkinchisiga o`tishini ta’minlar edi. o`rta asr mualliflari ma’lumotlariga ko`ra, dehqonlar qo`li ostida qishloq jamoalari bo`lib, bu jamoadan yer olgan kishilar xiroj to`laganlar. dehqonlar mustaqil qo`rg`onlarda hayot kechirib, ularning yaxshi qurollangan harbiy bo`linmalari bo`lgan. bunday bo`linmalarning askarlari chokarlar deb atalgan. dehqonlar xalifa noibining mahalliy aholi orasidan bo`lgan vakiliga bo’ysunadilar. mehnatkash aholi, asosan kadivarlar, kashovarzlar hamda qullar dehqonlarda mavjud bo`lgan yer-mulklarning ma’lum ulushini ijaraga olib ishlashgan va buning evaziga soliq to`laganlar. dehqonlar orasida yer-mulk, shaxsiy uy-joy va qo`rg`onlar masalasida nizo va janjallar chiqib qolsa, muammoni xalifa hal qilgan. har bir huquqiy muammo islom qonun-qoidalariga binoan ko`rib chiqilgan. viii asr o`rtalariga kelib movaraunnahr hududida siyosiy boshqaruv arab xalifaligi siyosiy tizimiga moslashtirilgan edi. viloyatlardagi hokimlar va boshqa hukmdorlarning qo`li ostidagi ma’muriy-idora usuli o`z shaklini saqlab qolgan bo’lishiga qaramay, hokimlarning xalifa noibiga itoat etishlari shart edi. …

or berilmagan. bu soliq tizimiga yer solig`i - xiroj (hosilning o’ndan bir yoki o’ndan ikki qismi miqdorida), chorva, hunarmandchilik, savdo-sotiqdan zakot (qirqdan bir miqdorda) hamda islomni qabul qilmagan shaxslardan olinadigan - jizya solig`i ham qo’shilgan. zamonaviy ilmiy adabiyotlarda ta’kidlanishicha, arablarning o`rta osiyoni bosib olingan hududlarini boshqarish markazi marv shahri bo`lib, bu yerdan turib xalifaning noibi movaraunnahr hamda xurosonni idora qilgan. yuqorida ta’kidlaganimizdek, viii asrning o`rtalari va oxirlariga kelib movaraunnahr va xuroson hududlarida siyosiy boshqaruv arab xalifaligi siyosiy tizimiga moslashtirib bo`lingan edi. bu davrda movaraunnahrda sug`d, shosh, farg`ona, xorazm, ustrushona, toxariston kabilardagi mahalliy hokimlar zimmasiga aholidan belgilangan soliqlarni yig`ish, ma’muriy boshqaruvni amalga oshirish asosida islom dini g`oyalarini aholi o`rtasida yoyish asosiy vazifa qilib belgilangan edi. mahalliy hokimlar faoliyati xalifa tomonidan tayinlanadigan maxsus amirlar tomonidan katta nazorat ostiga olingan bo`lib, bundan tashqari ular xalifaning xurosondagi noibiga itoat etishi shart bo`lgan. arablar istilosidan keyin movaraunnahrda musulmon qonunchilik tizimi ham joriy etildi. islom huquqshunosligining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rta osiyoda arab xalifaligi davlat boshqaruvi"

1705221429.doc o’rta osiyoda arab xalifaligi davlat boshqaruvi reja: 1. arab xalifaligining tashkil topishi. 2. arablar hukumronligi davrida yer egaligi va soliq tizimi. 3. arablar davrida boshqaruv tizimlari va huquqiy munosabatlar. 4. arablar hukumronligi davrida iqtisodiy- ijtimoiy, va madaniy hayot. vi asrning oxiri va vii asr boshlarida, ya'ni islom dinining vujudga kelishi arafasida somiy qavmiga mansub arab qabilalari o`rtasidagi mavjud ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy taraqqiyot darajasi bir xil emas edi. yamanda savdo-sotiq rivojlanib ilk davlatchilik belgilari shakllanayotgan bir paytda, yarim orolning shimoliy qismida joylashgan shaharlarda hali ham ibtidoiy turmush tarzi saqlanib qolgan edi, sahrolarda ko’chmanchi chorvachilik bilan hayot kechirayotgan arab qabilalari esa hatto pa...

Формат DOC, 88,0 КБ. Чтобы скачать "o’rta osiyoda arab xalifaligi davlat boshqaruvi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rta osiyoda arab xalifaligi d… DOC Бесплатная загрузка Telegram