o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi

PPTX 3,3 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1724151270.pptx o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi reja: 1. o‘rta o‘siyo temir davrining o'rganilishi 2. afrosiyob temir davri me'morchiligi 3. xorazm temir davri me'morchiligi so’nggi bronza davri oxirlarida o’rta osiyoning janubiy o’lkalari (baqtriya, marg’iyoni) o’zgacha ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy o’zgarishlar sodir bo’ladi. yuksak darajada rivojlangan protoshahar turidagi madaniyat markazlari inqiroz jarayoni, ya’ni protoshahar turidagi manzilgohlar tashlab ketilishi kulolchilikda qo’lda yasalib, sirtiga geometrik naqshlar berish an’anasining qayta jonlanishi, haykaltaroshlik, torevtika san’tining yo’qolishi kabilar sodir bo’ladi. bu jarayon o’tgan asr davr tadqiqotlarda o’rta osiyodan shimolda so’nggi bronza davrida hayot kechirgan oriy qabilalariga tegishli andronova madaniyati sohiblarining janubga siljigani natijasi ekanligi arxeolog olimlar tomonidan ma’qullanmoqda. bronza davri yakunlanishi davomida keyingi davr o’rta osiyo hududidan topilgan dastalbki temir buyumlar mil. av. i ming yillikning boshlari (anov-ix-viii asr, daratepa-mil. av. vii-vi asr, quyisoy-mil. av. vii-vi asr, dalvarzintepa - mil. av. viii-vii asr) bilan sanaladi. lekin ularning keng tarqalishi mil. av. vi-v asrlarga to’g’ri keladi. shuning uchun ham …
2
ar sodir bo’ladi. manzilgohlarning soni ortib, ularning maydoni kengayadi, hamda ichki tuzilishi murakkablashib, yirik shaharlar qaror topadi. shahar va qishloqlarda me’morchilik va hunarmandchilik takomillashadi. bu esa ikkinchi ijtimoiy mehnat taqsimoti-dehqonchilikdan hunarmandchilikning ajralib chiqish jarayonini ta’minlaydi. yirik davlat birlashmalari paydo bo’ladi. o’rta osiyoning janubiy hududlari, xususan, janubiy turkmaniston (kopetdog’ yonbag’irlari, seraxs va murg’ob vohalari) surxon, janubiy tojikiston, qashqadaryo, zarafshon vohalari hamda farg’ona vodiysi hududlarida muhim o’zgarishlar: dehqonchilikning rivojlanishi va yangi dehqonchilik vohalarining o’zlashtirilishi hamda sug’orish tizimining takomillashishi kuzatiladi. qadimgi choch va ustrushona hududlarida ham o’zgarishlar bo’ladi. bu yerda aholining o’troqlashuvi va dehqonchilik xo’jaligi shaklining vujudga kelish kuzatiladi. dehqonchilik vohalari atrofida, hamda shimoliy va sharqiy mintaqalarida xo’jalikning muhim shakli-ko’chmanchi chorvachilik paydo bo’ldi. ko’chmanchi-chorvador qabilalarining moddiy madaniyatiga oid topilmalar orolbo’yi, sirdaryoning quyi oqimi janubiy tojikiston hududlaridan topib tekshirilgan. mil. av. i ming yillikning boshlarida o’rta osiyoning barcha hududlarida yashovchi xalqlar ijtimoiy hayotida sodir bo’lgan o’zgarishlarning eng muhimi temirdan yasalgan mehnat qurollari, qurol-yarog’lar va …
3
hegarasiga tutashgan keng boê»sh tepaliklar boê»lib, uning maydoni 219 ga. tepalikning shim. siyob arigê»i bilan chegaralangan. jan. tomondan „eski shahar“ deb atalgan samarqandga qoê»shilib ketgan. afrosiyobda topilgan arxeologik materiallar samarqand miloddan avvalgi 8—5-alarda sugê»diyonaning markaziy shahri sifatida vujudga kelganligini koê»rsatadi. mil. av. 329 yilda shahar aleksandr maqduniy qoê»shinlari tomonidan vayron etilgan, uning izlari hozirgacha shahar mudofaa inshootlarida yaxshi saqlangan. mil. av. 3 — 1-asrlarda, kushonlar saltanati davrida shahar hayotida yuksalishlar yuz bergan. mil. av. 3-asrda shahar qoê»shaloq mudofaa devori bilan oê»rab olingan. u davrlarning qalin ma-daniy qatlami afrosiyobning shim.da, uning arki aê¼losi joylashgan qismida yaxshi saqlangan. arxeologik materiallar va yozma manbalarda taê¼kidlanishicha, bu zamonda samarqand orqali buyuk ipak yoê»li oê»tgan, ichki va tashqi savdo, hunarmandchilik rivoj topgan. ilk oê»rta asrlarda samarqand sugê»diyonaning bosh shaxri sifatida nufuzli mavqega ega boê»lib, shahar ijtimoiy va iqtisodiy hayotida tub oê»zgarishlar yuz berdi. badavlat dehqon xoê»jaliklari kuchaydi, xuddi shu kezlarda ularning qasrlari joylashgan afrosiyobning shim. …
4
a samarqandda oê»zbekiston fanlar akademiyasi arxeologiya instituti tashkil topgach, keng koê»lamda kuchaydi. ya. gê». gê»ulomovdan soê»ng afrosiyobdagi arxeologik qazishmalarga g. v. shishkina, sh. toshxoê»jaevlar rahbarlik qildi. keyingi yillarda (1989 yildan) afrosiyobni arxeologik jihatdan tadqiq etish ishiga fransuz arxeologlari — pol bernar, frans grene va b. jalb etilgan. fransuz arxeologik missiyasi oê»zbekiston arxeologlari bilan (m. isomiddinov va b.) hamkorlikda afrosiyobni oê»rganishda qatnashmoqsa. oê»zbek va fransuz olimlarining hamkorlikda olib borgan tadqiqot natijalari qadimgi samarqand tarixiga oid qator masalalarga aniqlik kiritdi, yaê¼ni miloddan avvalgi 6—5-asrlarga taalluqli shahar mudofaa devorlari ostidan guvalaqdan qurilgan yanada qadimgi devor qoldiqlari ochilib, samarqandning yoshi miloddan avvalgi 8-asr oê»rtalariga oid ekanligi isbotlaydi; shaharning arki aê¼lo qismidan milodiy 8-asrga oid murabba (70x70) shaklidagi samarqand ixshidlarining mahobatli saroyi qoldiqlari ochildi. afrosiyobda arxeologik tadqiqot ishlari davom etmoqda. afrosiyobda ganch o‘ymakorligi bilan bezalgan â saroylar, zodagon dehqonlar va yer egalarining uylari, â masjid va madrasalar, hammom va suv inshootlari, somoniylar davrida qurilgan ko‘chalar …
5
a osiyoning boshqa shaharlari kabi vohaning mustahkamlangan harbiy-siyosiy va ma’muriy markazi hisoblanib, rivojlangan sug’orma dehqonchilik bilan ta’minlangan edi. ko’zaliqir haqida yanada batafsilroq to’xtaladigan bo’lsak, ushbu yodgorlikda o’tgan asrning o’rtalaridan boshlab s.p.tolstov rahbarligidagi xorazm ekspedisiyasi ko’plab tadqiqot ishlari olib borgan. orolbo’yi vohasidagi qadimgi yirik kanallardan birining yaqinida joylashgan ushbu yodgorlik topilmalari mil. avv. vi asrdan v-iv asrlargacha sanalangan. qadimgi xorazm tadqiqotchilari â«ko’hna shaharâ» va â«qal’aâ» deb ta’riflagan ushbu yodgorlikdagi turar joylar asosan paxsa va xom g’ishtdan qad ko’targan. tadqiqotlar natijalariga ko’ra, qal’a ikkita qurilish davrini boshdan o’tkazgan. mil. avv. vi-v asrlarga oid pastki qatlamlardagi g’ishtlarning o’lchamlari mil. avv. v-iv asrlarga oid yuqori qatlam g’ishtlaridan farqlanadi ko’zaliqir tadqiqotchilar tomonidan ahamoniylargacha bo’lgan davr bilan sanalanishiga qaraganda orolbo’yi hududlarida paydo bo’lgan birinchi shahar bo’lishi mumkin. o’rta osiyo o’troq aholi vohalarining ahamoniylar davlati tarkibiga kiritilishi bilan hududlarning ichki siyosati satrapliklar markazlarida jamlangan edi. satrapliklar markazlari mustamlakachilik va boshqaruvning asosi bo’lib, bu o’rinda urbanistik markazlarning mudofaasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi"

1724151270.pptx o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi reja: 1. o‘rta o‘siyo temir davrining o'rganilishi 2. afrosiyob temir davri me'morchiligi 3. xorazm temir davri me'morchiligi so’nggi bronza davri oxirlarida o’rta osiyoning janubiy o’lkalari (baqtriya, marg’iyoni) o’zgacha ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy o’zgarishlar sodir bo’ladi. yuksak darajada rivojlangan protoshahar turidagi madaniyat markazlari inqiroz jarayoni, ya’ni protoshahar turidagi manzilgohlar tashlab ketilishi kulolchilikda qo’lda yasalib, sirtiga geometrik naqshlar berish an’anasining qayta jonlanishi, haykaltaroshlik, torevtika san’tining yo’qolishi kabilar sodir bo’ladi. bu jarayon o’tgan asr davr tadqiqotlarda o’rta osiyodan shimolda so’nggi bronza davrida hayot kechirgan ori...

Формат PPTX, 3,3 МБ. Чтобы скачать "o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rta osiyoning temir davri me’… PPTX Бесплатная загрузка Telegram