o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi

PPTX 3,3 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1724151270.pptx o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi reja: 1. o‘rta o‘siyo temir davrining o'rganilishi 2. afrosiyob temir davri me'morchiligi 3. xorazm temir davri me'morchiligi so’nggi bronza davri oxirlarida o’rta osiyoning janubiy o’lkalari (baqtriya, marg’iyoni) o’zgacha ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy o’zgarishlar sodir bo’ladi. yuksak darajada rivojlangan protoshahar turidagi madaniyat markazlari inqiroz jarayoni, ya’ni protoshahar turidagi manzilgohlar tashlab ketilishi kulolchilikda qo’lda yasalib, sirtiga geometrik naqshlar berish an’anasining qayta jonlanishi, haykaltaroshlik, torevtika san’tining yo’qolishi kabilar sodir bo’ladi. bu jarayon o’tgan asr davr tadqiqotlarda o’rta osiyodan shimolda so’nggi bronza davrida hayot kechirgan oriy qabilalariga tegishli andronova madaniyati sohiblarining janubga siljigani natijasi ekanligi arxeolog olimlar tomonidan ma’qullanmoqda. bronza davri yakunlanishi davomida keyingi davr o’rta osiyo hududidan topilgan dastalbki temir buyumlar mil. av. i ming yillikning boshlari (anov-ix-viii asr, daratepa-mil. av. vii-vi asr, quyisoy-mil. av. vii-vi asr, dalvarzintepa - mil. av. viii-vii asr) bilan sanaladi. lekin ularning keng tarqalishi mil. av. vi-v asrlarga …

hlarning soni ortib, ularning maydoni kengayadi, hamda ichki tuzilishi murakkablashib, yirik shaharlar qaror topadi. shahar va qishloqlarda me’morchilik va hunarmandchilik takomillashadi. bu esa ikkinchi ijtimoiy mehnat taqsimoti-dehqonchilikdan hunarmandchilikning ajralib chiqish jarayonini ta’minlaydi. yirik davlat birlashmalari paydo bo’ladi. o’rta osiyoning janubiy hududlari, xususan, janubiy turkmaniston (kopetdog’ yonbag’irlari, seraxs va murg’ob vohalari) surxon, janubiy tojikiston, qashqadaryo, zarafshon vohalari hamda farg’ona vodiysi hududlarida muhim o’zgarishlar: dehqonchilikning rivojlanishi va yangi dehqonchilik vohalarining o’zlashtirilishi hamda sug’orish tizimining takomillashishi kuzatiladi. qadimgi choch va ustrushona hududlarida ham o’zgarishlar bo’ladi. bu yerda aholining o’troqlashuvi va dehqonchilik xo’jaligi shaklining vujudga kelish kuzatiladi. dehqonchilik vohalari atrofida, hamda shimoliy va sharqiy mintaqalarida xo’jalikning muhim shakli-ko’chmanchi chorvachilik paydo bo’ldi. ko’chmanchi-chorvador qabilalarining moddiy madaniyatiga oid topilmalar orolbo’yi, sirdaryoning quyi oqimi janubiy tojikiston hududlaridan topib tekshirilgan. mil. av. i ming yillikning boshlarida o’rta osiyoning barcha hududlarida yashovchi xalqlar ijtimoiy hayotida sodir bo’lgan o’zgarishlarning eng muhimi temirdan yasalgan mehnat qurollari, qurol-yarog’lar va zeb-ziynat buyumlarining tarqalishidir. …

siyob arigʻi bilan chegaralangan. jan. tomondan „eski shahar“ deb atalgan samarqandga qoʻshilib ketgan. afrosiyobda topilgan arxeologik materiallar samarqand miloddan avvalgi 8—5-alarda sugʻdiyonaning markaziy shahri sifatida vujudga kelganligini koʻrsatadi. mil. av. 329 yilda shahar aleksandr maqduniy qoʻshinlari tomonidan vayron etilgan, uning izlari hozirgacha shahar mudofaa inshootlarida yaxshi saqlangan. mil. av. 3 — 1-asrlarda, kushonlar saltanati davrida shahar hayotida yuksalishlar yuz bergan. mil. av. 3-asrda shahar qoʻshaloq mudofaa devori bilan oʻrab olingan. u davrlarning qalin ma-daniy qatlami afrosiyobning shim.da, uning arki aʼlosi joylashgan qismida yaxshi saqlangan. arxeologik materiallar va yozma manbalarda taʼkidlanishicha, bu zamonda samarqand orqali buyuk ipak yoʻli oʻtgan, ichki va tashqi savdo, hunarmandchilik rivoj topgan. ilk oʻrta asrlarda samarqand sugʻdiyonaning bosh shaxri sifatida nufuzli mavqega ega boʻlib, shahar ijtimoiy va iqtisodiy hayotida tub oʻzgarishlar yuz berdi. badavlat dehqon xoʻjaliklari kuchaydi, xuddi shu kezlarda ularning qasrlari joylashgan afrosiyobning shim. qismi mudofaa devori bilan oʻrab olindi. bu holat movarounnaxr va unga qoʻshni …

rosiyobdagi arxeologik qazishmalarga g. v. shishkina, sh. toshxoʻjaevlar rahbarlik qildi. keyingi yillarda (1989 yildan) afrosiyobni arxeologik jihatdan tadqiq etish ishiga fransuz arxeologlari — pol bernar, frans grene va b. jalb etilgan. fransuz arxeologik missiyasi oʻzbekiston arxeologlari bilan (m. isomiddinov va b.) hamkorlikda afrosiyobni oʻrganishda qatnashmoqsa. oʻzbek va fransuz olimlarining hamkorlikda olib borgan tadqiqot natijalari qadimgi samarqand tarixiga oid qator masalalarga aniqlik kiritdi, yaʼni miloddan avvalgi 6—5-asrlarga taalluqli shahar mudofaa devorlari ostidan guvalaqdan qurilgan yanada qadimgi devor qoldiqlari ochilib, samarqandning yoshi miloddan avvalgi 8-asr oʻrtalariga oid ekanligi isbotlaydi; shaharning arki aʼlo qismidan milodiy 8-asrga oid murabba (70x70) shaklidagi samarqand ixshidlarining mahobatli saroyi qoldiqlari ochildi. afrosiyobda arxeologik tadqiqot ishlari davom etmoqda. afrosiyobda ganch o‘ymakorligi bilan bezalgan saroylar, zodagon dehqonlar va yer egalarining uylari, masjid va madrasalar, hammom va suv inshootlari, somoniylar davrida qurilgan ko‘chalar topilgan. qadimgi samarqand dastlab “hisori ko‘hna” (qadimgi hisor), “qal’ayi hisor” (hisor qal’asi), keyin xvii asrdan boshlab “afrosiyob qal’asi” …

gan bo’lsak, ushbu yodgorlikda o’tgan asrning o’rtalaridan boshlab s.p.tolstov rahbarligidagi xorazm ekspedisiyasi ko’plab tadqiqot ishlari olib borgan. orolbo’yi vohasidagi qadimgi yirik kanallardan birining yaqinida joylashgan ushbu yodgorlik topilmalari mil. avv. vi asrdan v-iv asrlargacha sanalangan. qadimgi xorazm tadqiqotchilari «ko’hna shahar» va «qal’a» deb ta’riflagan ushbu yodgorlikdagi turar joylar asosan paxsa va xom g’ishtdan qad ko’targan. tadqiqotlar natijalariga ko’ra, qal’a ikkita qurilish davrini boshdan o’tkazgan. mil. avv. vi-v asrlarga oid pastki qatlamlardagi g’ishtlarning o’lchamlari mil. avv. v-iv asrlarga oid yuqori qatlam g’ishtlaridan farqlanadi ko’zaliqir tadqiqotchilar tomonidan ahamoniylargacha bo’lgan davr bilan sanalanishiga qaraganda orolbo’yi hududlarida paydo bo’lgan birinchi shahar bo’lishi mumkin. o’rta osiyo o’troq aholi vohalarining ahamoniylar davlati tarkibiga kiritilishi bilan hududlarning ichki siyosati satrapliklar markazlarida jamlangan edi. satrapliklar markazlari mustamlakachilik va boshqaruvning asosi bo’lib, bu o’rinda urbanistik markazlarning mudofaasi alohida ahamiyatga ega bo’lib boradi. eskilari ta’mirlanib, yangilari shakllanagan. ushbu mil. avv. vi-iv asrlarga oid shaharlar mudofaasiga alohida e’tibor qaratiladi butun qadimgi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi"

1724151270.pptx o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi reja: 1. o‘rta o‘siyo temir davrining o'rganilishi 2. afrosiyob temir davri me'morchiligi 3. xorazm temir davri me'morchiligi so’nggi bronza davri oxirlarida o’rta osiyoning janubiy o’lkalari (baqtriya, marg’iyoni) o’zgacha ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy o’zgarishlar sodir bo’ladi. yuksak darajada rivojlangan protoshahar turidagi madaniyat markazlari inqiroz jarayoni, ya’ni protoshahar turidagi manzilgohlar tashlab ketilishi kulolchilikda qo’lda yasalib, sirtiga geometrik naqshlar berish an’anasining qayta jonlanishi, haykaltaroshlik, torevtika san’tining yo’qolishi kabilar sodir bo’ladi. bu jarayon o’tgan asr davr tadqiqotlarda o’rta osiyodan shimolda so’nggi bronza davrida hayot kechirgan o...

Формат PPTX, 3,3 МБ. Чтобы скачать "o’rta osiyoning temir davri me’morchiligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rta osiyoning temir davri me’… PPTX Бесплатная загрузка Telegram