ijtimoiylashuv va madaniy sikl

DOC 95.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483550723_67213.doc ijtimoiylashuv va madaniy sikl reja: 1. bolalar rivoji haqidagi asosiy nazariyalar 2. kognitik taraqqiyot bosqichlari. 3. ijtimoiylashuv agentlari. 4. ijtimoiylashuv va individual erk. boulbi tadqiqotida bola rivojining faqat ba’zi jihatlariga, xususan, bolaning u haqsa g’amxo’rlik qilayotganlar bilan hissiy aloqalarining muhimligiga urg’u beriladi. bola shakllanishining boshqa jihatlari, ayniqsa, bola o’zini shaxs sifatida idrok qilishining shakllanishi, individ boshqalardan alohida mohiyat ekani haqidagi bilimning shakllanishini qanday tushunish lozim, degan savol tug’ilishi tabiiy. hayotining dastlabki oylarida chaqaloq atrofidagi odamlarni farqlay olmaydi va o’zini anglamaydi. taxminan ikki yoshgacha, ba’zan esa undan kechroq ham bola «men» («i»), «menga» («me») va «sen» tushunchalarini ishlatmaydilar. keyinchalik ular asta-sekin boshqalar o’ziga xos belgilarga, ularniki bilan bir xil bo’lmagan ong va ehtiyojlarga ega ekanini tushuna boradilar. o’z-o’zini anglashning kelib chiqish masalasi favqulodda munozarali bo’lib, u bir-biriga mutlaqo zid bo’lgan nazariy istiqbollar nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. bu hol muayyan darajada bola rivoji haqidagi turli nazariyalarda ijtimoiylashuvning turli jihatlari ta’kidlanishi bilan …

xx asrning eng yirik mutafakkirlaridan biri edi. uning g’oyalari san’at, adabiyot, falsafa, ijtimoiy va gumanitar fanlarning rivojiga ham ta’sir o’tkazdi. u inson xulq-atvorining akademik tadqiqotchisigina bo’lib qolmay, nevrozlarni davolash amaliyoti bilan hdm shug’ullanar edi. psixoanaliz deb ataladigan u kashf etgan terapiya usulining mohiyati bemorning o’z hayoti, ayniqsa, eng ilk davrlar haqida erkin so’zlab berishida freyd, bizning xulq-atvorimizni ongsizlik boshqarishi, katta odam xulq-atvori ko’p jihatdan uning bolaligida paydo bo’lgan istaklar ta’sirida shakllanadi, degan xulosaga keladi. ilk bolalikdagi tajribaning ko’p qismi ongli murakkab harakatlargacha tadrijiy yo’lni bosib o’tadi. buni mid boshqalar rolini qabul qilish, ya’ni boshqalarga o’xshashga o’rganish, deb atadi. xuddi mana shu bosqichda bolalarda o’z shaxsi to’g’risida rivojlangan tuyg’u paydo bo’ladi. ular o’zlarini alohida subyekt, «me» sifatida, boshqalar ko’zi bilan ko’rib anglay boshlaydilar. mid fikriga ko’ra, o’zimizni anglashimiz «me»ni «1»9dan ajrata boshlaganimizda shakllanadi «i» — bu hali ijtimoiy-lashmagan bola, u faqat istak va mayllardan iborat xolos. mid tushunishicha, «me» —, ijtimoiylashgan …

adolat goyasi va teng ishtirok qoidalarini tushunish kerak. mana shu bosqichda bola, mid, umumlashtirilgan o’zga, deb atagan, bolaning rivojlanishi kechayotgan madaniyatda qabul qilingan umumiy qadriyatlar va ustanovkalarni anglashga o’rga-nadi. axloqni anglashni mid freydga qaraganda kechroq davrga mansub, deydi, lekin ularning shu masaladagi qarashlarida ochiq o’xshashliklar mavjud. mid qarashlari freydnikiga qaraganda kamroq ziddiyatli. unda kishini hayratga soladigan g’oyalar uncha ko’p emas ular shaxsning ongsiz asosi haqidagi nazariyaga bog’liq emas. o’zini anglash haqidagi mid nazariyasi ijtimoiylashuv jarayonini tushunishga katta ta’sir o’tkazdi. biroq uning qarashlari yaxlit holda nashr etilmagan bo’lib, ular bola rivojining umumiy talqini sifatida emas, qiziq farazlar sifatida ko’proq foydalidir. piaje: kognitiv tarakkiyot jan piaje asarlarining ta’siri freydnikidan biroz kamroq edi 189b yidda shveysariyada tug’ilgan piaje hayotining va «me» — individning ijtimoiy meni tizimidagi kichik tizimlar. «me» mazkur individga xos bulgan «boshqalar» ustanovkalarining, ya’ni guruh faoliyati inter-nallashgan tuzilmasining yig’indisi. «i», aksincha individning ijtimoiy timsollarga uziga xos reaksiyasini aks etgirib, oldindan aytib …

arlari ko’p ishlarni tahlil qilish asosida emas, individlarni batafsil kuzatish asosiga qurilgan. shunga qaramay, u o’zining kashfiyotlarini barcha madaniyatlardagi bolalarni o’rganishga tadbiq qilish mumkinligini bayon qilgan edi. kognitiv taraqqiyot bosqichlari boladagi dunyoning ma’nosini faol izlash qobiliyatini piaje alohida ta’kidlagan edi. bolalar axborotni, o’zlari eshitayotgan, sezayotgan narsalarini faol saralab talqin qiladilar. bolalarni quzatar ekan, o’zining nazariyasi asosida o’tkazgan ko’plab tajribalar asosida piaje odam kognitiv taraqqiyot, ya’ni, o’zi va atrofdagilar haqida o’ylashning bir necha bos-qichini bosib o’tishi haqidagi xulosaga keldi. har bir bosqichda yangi malakalar o’zlashtiriladi, ular esa, o’z navbatida, oldingi boskichning muvaffaqiyatli yakunlanishiga bog’liq bo’ladi. birinchi — sensomotor bosqich, tug’ilishdan ikki yoshgacha davom etadi. taxminan to’rt oygacha chaqaloq o’zini atrofdagi-lardan ajrata olmaydilar. masalan, u karovatchasining devorlari o’zi silkiyottani uchun silkinayotganini tushunmaydi. u predmetlar va odamlarni ham ajrata olmaydi, o’zi ko’rayotgan makondan tashqarida ham narsalar borligini u mutlaqo bilmaydi. biz yuqorida ko’rib chiqqan tadqiqotlar guvohlik berishicha, bolalar asta-sekin predmetlar va odamlarni bir-biridan …

reyd, mid va piaje pozisiyalari o’rtasida jiddiy ta-fovutlar mavjud; shunga qaramay, mazkur nazariyalarning bar-chasini xisobga olib yangi nazariya tuzish ham mumkin. uchala muallif ham, hayotining birinchi oylarida chaqaloq atrofidagi predmetlarning tabiatini tushunmaydi va yaxlit butunlik ekanini anglamaydi, degan fikr bildiradi. ikki yoshgacha, rivojlangan til ko’nikmalari shakllanguncha bolaning o’rganishi ongsiz tarzda yuz beradi, chunki uning o’zini anglashi hali shakllanmagan. freyd, dastlabki davrda shakllanadigan va, xusuyean ota va onaga munosabat bilan bog’liq bo’lgan mayllarni boshqarish usullari shaxs rivojining eng so’shti davrlarida ham o’z ahamiyatini yo’qotmaydi, deganda haq bo’lgan ko’rinadi. bolaning o’zini anglashi mid g’oyalariga ko’ra «1» va «me» ni farqlashdan boshlanishi ehtimoldan xoli emas. biroq, piaje qayd etganidek, «men» tuyg’usi rivojlangan bolalarda egoistik tafakkur hali saqlanib turadi. bola avtonomligi rivoji mid va piaje o’ylaganlaridan ko’ra ko’proq emosional knyinchiliklar bilan bog’liq bo’lib, bu yerda freydning g’oyalari o’rinlidir. ilk mayllarni tiyish qobiliyati keyinroq kognitiv rivojlanish bosqichlaridan muvaffaqiyatli o’tishga ta’sir ko’rsatishi ehtimoldan holi emas. bu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiylashuv va madaniy sikl"

1483550723_67213.doc ijtimoiylashuv va madaniy sikl reja: 1. bolalar rivoji haqidagi asosiy nazariyalar 2. kognitik taraqqiyot bosqichlari. 3. ijtimoiylashuv agentlari. 4. ijtimoiylashuv va individual erk. boulbi tadqiqotida bola rivojining faqat ba’zi jihatlariga, xususan, bolaning u haqsa g’amxo’rlik qilayotganlar bilan hissiy aloqalarining muhimligiga urg’u beriladi. bola shakllanishining boshqa jihatlari, ayniqsa, bola o’zini shaxs sifatida idrok qilishining shakllanishi, individ boshqalardan alohida mohiyat ekani haqidagi bilimning shakllanishini qanday tushunish lozim, degan savol tug’ilishi tabiiy. hayotining dastlabki oylarida chaqaloq atrofidagi odamlarni farqlay olmaydi va o’zini anglamaydi. taxminan ikki yoshgacha, ba’zan esa undan kechroq ham bola «men» («i»), «menga» («me») va...

DOC format, 95.0 KB. To download "ijtimoiylashuv va madaniy sikl", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiylashuv va madaniy sikl DOC Free download Telegram