konformlik va deviant xulq-atvor sosiologiyasi

DOC 86,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483550779_67214.doc konformlik va deviant xulq-atvor sosiologiyasi reja: 1. me’yorlar va sanksiyalar haqida tushuncha. 2. qonunlar, jinoyatlar va jazolarning deviant xulq-atvorda ifodalanishi. 3. stigmatizasiya nazariyasi. 4. deviasiya va ijtimoiy ta’sir. bu misol bizning e’tiborimizni konformlik va og’ish muammosining muhim jihatlaridan biriga qaratadi. barcha ijtimoiy me’yorlar nokonformlikdan himoya qiladigan sanksiyalar bilan birga mavjud bo’yaadi. sanksiya boshqalar tomonidan individ yoki guruh xulqiga bildirilgan reaksiya bo’lib, uning maqsadi — mazkur ijtimoiy me’yorning bajarilipshni kafolatlash. sanksiyalar pozitiv (konformlik uchun rag’batlantirish) yoki negativ (nokonform xulq uchun jazo) bo’lishi mumkin. sanksiyalar formal yoki noformal bo’ladi. formal sanksiya normalarga rioya kilishni kafolatlaydigan tashkilot yoki guruh bo’lgan joyda mavjud bo’ladi. noformal sanksiyalar — nokonformlikka nisbatan kamroq uyushgan va ko’pincha o’z-o’zidan kelib chiqadigan reaksiya. rasmiy sanksiyalar tiplarining ko’pchiligi hozirgi jamiyatda sud va qamoqxonalar misolidagi jazo tizimlari bilan bog’liq. polisiya ham jinoyatchilarni sudga tortish, ehtimol keyin qamokxonaga qamash bilan bog’liq tashkilotdir. yo’l qoidalarini buzishning ko’pchiligi jarima yoki haydovchilik huquqidan maxrum qilish …

oki uchun mukofotlar va boshqalar. pozitiv va negativ noformal sanksiyalar ijtimoiy hayotda barcha yeohalarning ajralmas kismi hisoblanadi. poziti» noformal shnksiyalar maqgov, ma’qullash mazmunidagi jilmayish, yelkaga urib qo’yish kabi shakllarda ifodalanishi mumkin. negativ noformal sanksiyalar esa odatda haqorat ohangi, so’kish yoki hayfsan, individni namoyishkorona nazarga ilmaslik ko’rinishlarida ifodalanadi. formal sanksiyalar ancha samarali bo’lsa ham, noformal sanksiyalar konformlik va me’yorlarni saqlashda fundamental ahamiyatga ega. do’stlar, oila, hamkasabalarning yaxshi munosabatini saqpab qolish ehtiyoji, kulgi bo’lish, uyalib qolish, rad etilishdan qochish odamlarning xulqini ko’pincha formal mukofotlar yoki jazolashdan ko’ra ko’proq belgilab beradi. qonunlar, jinoyatlar va jazolar qonunlar — bu hokimiyat tomoyushdn fukarolar amal qilishi uchun belgilab qo’yiladigan tamoyil shaklidagi me’yorlar; konformlik namoyish yetmaydigan odamlarga qarshi qo’llanadigan formal sanksiyalar ham mavjud. qonun bor joyda jinoyat ham topiladi, chunki jinoyatchi qonunni buzuvchi har qanday xulq deb ta’riflash mumkin. so’ngti ikki-uch asr davomida kriminal xulq-atvorning tabiati, turli jinoyatlarning jiddiylik darajasi va davlat hokimiyati tomonidan kriminal xatgi-harakatlarni bartaraf …

i. shakkoklik (xristianlikdan farq qiluvchi diniy doktrinalarni targ’ib qilish), mal’unlik (cherkov mulkini o’g’irlash yoki unta zarar keltirish) yoki hatto ma’budni haqoratlash (ma’bud ismini masxaralab tilga olish, diniy materiyalar haqida salbiy fikrlar aytish) uzoq vaqtgacha bvropa mamlakatlarida o’lim jazosi bilan jazolanar edi. qirol yoki zodagonlarning yerida ovchilik qilish yoki baliq tutish, daraxt kesish yoki shox-shabba to’plash, meva yig’ish ham og’ir jinoyatlar hisoblanardi (garchi ularga nisbatan har doim ham o’lim jazosi qo’llanmasa ham). oddiy fuqaro ikkinchi bir fuqaroni o’ldirishi yuqorida bayon qilingan jinoyatlar kabi jiddiy hisoblanmas edi. jinoyatchi ko’pincha jabrlanganning qarindoshlariga ma’lum miqdorda pul to’lab, gunohini yuvishi mumkin edi. ba’zan esa qurbon bo’lganning oilasi ishni o’zi adolatli hal qilish uchun aybdorni o’ldirar edi. mana shunday usul bilan jazolash, ya’ni qonli qasos yuzaga keltiradigan muammo shunda ediki, birinchi qotilning oilasi ikkinchi qotilga nisbatan xuddi shu tarzda reaksiya qilishi va shu tariqa qatl qilishlarning uzun zanjiri paydo bo’lar edi. janubiy italiyaning ba’zi tumanlarida qonli …

deb o’ylash ham xato bo’ladi. kriminal faoliyatga o’tkazilayotgan bosim, ehgimol merton taklif qilgan og’ishlarning boshqa tiplariga ham bosim o’tkazish, intilish va imkoniyatlar o’rtasidagi tafovut juda katta bo’lganda yuz beradi. mana shunday tafovut to’g’risida, masalan, «oq yoqali»larning jinoyatlarsh kamomadlar, qalloblik va soliq to’lashdan bosh tortish haqida gapirish mumkin. stigmatizasiya nazariyasi jinoyatlar qanday sodir etilishini tushunishda yordam beradigan eng muhim yondoshuvlardan biri - stigmatizasiya (ya’ni yorliq yopishtirish, tamg’a bosish) nazariyasidir, garchi bu atama yagona yondoshuvning emas, o’zaro bog’langan g’oyalar guruhini anglatsa ham. stigmatizasiya nazariyasi tarafdorlari og’ishni individ yoki guruh tavsiflarining majmui, deb emas, og’ayotgan xulkli odamlar va og’ishsiz xulkli odamlar o’rtasidagi o’zaro ta’sir jarayoni, deb talkin qilishadi. bu nuqgai nazarga ko’ra, og’ishning mohiyatini tushunish uchun avvalo, ba’zi odamlarga nima uchun og’ayotganlar yorlig’ini yopishtirishlarini tushunish kerak. qonun kuchi va tartibot vakillari yoki o’zining axlokiy ustanovkalarini boshqalarga o’tkaza oladigan odamlar yorliqning asosiy manbai hisoblanadilar. yorliqlar og’ishning toifasini aniqlash uchun qo’llaniladi va shu tarzda jamiyatdagi …

an hisoblanadi; o’qituvchilar va kelajakdagi ish beruvchilar unga ishonib bo’lmaydigan odam sifatida qaraydilar. individ yana kriminal harakat sodir etadi va ortodoksal ijtimoiy me’yorlar bilan o’rtadagi tafovutni yana ham ko’paytiradi huqukni buzishning dastlabki holatini envin lemert birlamchi og’ish, deb ataydi. ikkilamchi og’ish esa individ o’ziga osilgan tamg’ani qabul kilib, o’zini jinoyatchi sifatida idrok eta boshlaganda yuz beradi. shanba oqshomida do’stlari bilan shahardan tashqarida bo’lib, do’kon vitrinasining oynasini sindirib qo’ygan bola xulqini ko’rib chiqaylik. bu xarakat yoshlar uchun kechirimli bo’lgan to’polonchilikning tasodifiy natijasi, deb baholanishi ehtimoli ko’proq. agar u «respektabelli» oiladan bo’lsa, voqyeaning shunday yakunlanishiga to’la ishonsa bo’ladi. vitrina oynasi tufayli yuz bergan hodisa, agar yosh yigitcha «tuzuk» ko’rinishga ega bo’lsa, o’sha paytda biroz ehtiyotsizlik qilgan, deb baholanishi mumkin. biroq polisiya va sudning reaksiyasi keskinroq, aytaylik, shartli hukm chiqarish va vasiylik kengashiga yuborish to’g’risida bo’lsa, bu hodisa ikkilamchi og’ish jarayoniga qo’ygan birinchi kadam bo’lishi mumkin. «jinoyatchi bo’lishga o’rganish» jarayoni og’ayotgan xulqni tuzatish …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "konformlik va deviant xulq-atvor sosiologiyasi"

1483550779_67214.doc konformlik va deviant xulq-atvor sosiologiyasi reja: 1. me’yorlar va sanksiyalar haqida tushuncha. 2. qonunlar, jinoyatlar va jazolarning deviant xulq-atvorda ifodalanishi. 3. stigmatizasiya nazariyasi. 4. deviasiya va ijtimoiy ta’sir. bu misol bizning e’tiborimizni konformlik va og’ish muammosining muhim jihatlaridan biriga qaratadi. barcha ijtimoiy me’yorlar nokonformlikdan himoya qiladigan sanksiyalar bilan birga mavjud bo’yaadi. sanksiya boshqalar tomonidan individ yoki guruh xulqiga bildirilgan reaksiya bo’lib, uning maqsadi — mazkur ijtimoiy me’yorning bajarilipshni kafolatlash. sanksiyalar pozitiv (konformlik uchun rag’batlantirish) yoki negativ (nokonform xulq uchun jazo) bo’lishi mumkin. sanksiyalar formal yoki noformal bo’ladi. formal sanksiya normalarga rioy...

Формат DOC, 86,5 КБ. Чтобы скачать "konformlik va deviant xulq-atvor sosiologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: konformlik va deviant xulq-atvo… DOC Бесплатная загрузка Telegram