kriminal viktimologiya asoslari

DOC 80,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1548924047_73931.doc kriminal viktimologiya asoslari reja: 1. «kriminal viktimologiya» tushunchasi va uning ahamiyati 2. viktimlik va uning turlari 3. viktimlikning oldini olish «kriminal viktimologiya» tushunchasi va uning ahamiyati «viktimologiya» iborasi lotincha victima – «jabrlanuvchi» va yunoncha logos – «ta’limot» so‘zlari birikishidan tashkil topgan bo‘lib, jabrlanuvchi haqidagi ta’limot degan ma’noni anglatadi. viktimologiya o‘z ichiga jabrlanuvchilar haqidagi umumiy ta’limotni, ya’ni nafaqat jinoyatlardan jabrlanganlar haqidagi, balki har xil salbiy holatlar, baxtsiz hodisalar, tabiiy ofatlar, urushlar va hokazolardan jabrlanganlar haqidagi ta’limotni ham qamrab oladi. kriminal viktimologiya jinoyat qurbonlari to‘g‘risidagi ta’limotdir. jabrlanuvchisiz jinoyat bo‘lishi mumkin emas. hech shubha yo‘qki, har qanday jinoyat jabrlanuvchiga moddiy, jismoniy yoki ma’naviy zarar yetkazadi. muayyan shaxs, kishilar jamoasi, jamiyat, davlat va hatto xalqaro huquq-tartibot organlari ham jinoyat qurboni bo‘lishi mumkin. jinoyat qurbonlarining jinoyat sodir etilishiga aloqadorligi xususidagi fikrlar hozirgi kunda yangilik emas. ushbu g‘oya ko‘p sonli adabiy manbalarda va huquq ijodkorligi yodgorliklarida o‘z aksini topgan. insonparvarlik, kechirimlilik, bag‘rikenglik xalqimizga xos bo‘lgan …

iz huquqshunosi iyeremiya bentam (1748–1832) jinoyat qonunchiligiga jabrlanuvchilarga yetkazilgan zararni qoplashni nazarda tutuvchi normalarni kiritish jinoyatchini yanada og‘irroq jazolash va qo‘rqitish (muayyan jinoiy maqsadlarini amalga oshirishidan tiyish) imkonini beradi, deb hisoblagan. italiyalik kriminolog raffael garofalo (1852–1934) ham jabrlanuvchilarga yetkazilgan zararni qoplashga aholini jinoyatchilardan himoya qilishni yanada kuchaytirish vositasi sifatida qaragan. nemis kriminologi sara mardjori fray (1894–1958) tadqiqotlarida jinoyatchini jabrlanuvchi bilan yarashtirish – jamiyatda tartib va totuvlikni barqarorlashtirishning omili sifatida bayon etilgan. jinoyatchilikning muhim omili va kriminologiyaning tarkibiy qismi sifatida jabrlanuvchi faqat xx asrning birinchi yarmida tizimli ravishda tadqiq qilina boshlandi. bu adabiyotlarda nemis kriminologi gans fon genting (1888–1974)ning 1948-yilda nashr etilgan «jinoyatchi va uning qurboni» asari bilan bog‘lanadi. u o‘z tadqiqotida jabrlanuvchiga jinoyat yuzaga kelishining omili sifatida qaragan. shuningdek, u jinoyatchilikning jinoyatchi va uning qurboni o‘rtasidagi o‘ziga xos munosabat ekanligini ta’kidlagan. gans fon genting jabrlanuvchilar to‘g‘risida to‘plangan ma’lumotlar asosida jinoyatchi va jabrlanuvchilar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni tiplarga ajratishni va bu holat …

timologiyani o‘rganishdan ko‘zlangan asosiy maqsad – jinoyat qurbonining ayrim jinoyatlarning yuzaga kelishida tutgan o‘rni (roli) va ahamiyatini, jinoiy vaziyatning yuzaga kelishi va rivojlanishiga qo‘shgan «hissasi»ni aniqlash va tadqiq etishdir. buning uchun esa, jabrlanuvchining shaxsi haqida, shuningdek uning jinoyat sodir etilishidan oldingi xulq-atvori to‘g‘risida umumiy axborot olish zarur. shuning uchun, birinchi navbatda, uning shaxsi to‘g‘risidagi zarur ma’lumotlar, ayniqsa, jinoyatning yuzaga kelishiga sabab bo‘luvchi xulq-atvori atroflicha o‘rganilishi lozim. shu bilan bir qatorda, jabrlanuvchining shaxsi va xatti-harakatlari jinoiy qilmishni amalga oshirishga tayyorlanishdan oldin, jinoyatni amalga oshirish vaqtida va jinoyatchilarning qayta jinoyat sodir etishlarida ham alohida o‘rin tutadi. bundan tashqari, jinoyat qurbonlarini o‘rganish ularga nisbatan sodir etilgan jinoyatlarning latent bo‘lib qolishining sabablarini ham aniqlashga yordam beradi. bayon etilganlarga ko‘ra, kriminologiyada jinoyat qurbonlarining shaxsi va xulq-atvoriga doir quyidagi masalalar o‘rganiladi: · jinoyat qurboni va jinoyatchi o‘rtasidagi munosabat hamda ularning o‘zaro aloqasi; · jabrlanuvchi shaxsi va xulq-atvorining jinoyatning sabab va shart-sharoitlari bilan bog‘liqligi; · muayyan hayotiy …

ing bir qancha turlari ajratib ko‘rsatilgan: 1) individual viktimlik – muayyan shaxsning ijtimoiy, biofiziologik yoki ruhiy xususiyatlariga ko‘ra, ma’lum bir hayotiy vaziyatlarda jinoyat sodir etishi va o‘ziga ma’lum miqdorda zarar yetkazilishi; 2) turdosh viktimlik – ayrim shaxslarning bir qancha holatlar ta’sirida ma’lum jinoyat turlaridan (masalan, talonchilik, nomusga tegish va h.k.) jabrlanishga «moyilligi»; 3) guruhiy viktimlik – o‘xshash ijtimoiy, demografik, psixologik, biofizik va boshqa xislatlarga ega bo‘lgan odamlarning muayyan toifalariga (inkassatorlar, qorovullar, taksichilar va h.k.) xos bo‘lgan jinoyatlardan jabrlanish qobiliyati; 4) ommaviy viktimlik – aholining ma’lum bir qismi o‘zlarining subyektiv xususiyatlari tufayli obyektiv tarzda jinoyatlardan jabrlanishi. sanab o‘tilgan viktimlik holatlarida asosiy omillardan biri bo‘lib, jabrlanuvchining muayyan xususiyatlari ko‘rsatilgan. ta’kidlash joizki, shaxsning viktimlik holatiga tushib qolishiga nafaqat uning subyektiv xususiyatlari, balki boshqa omillar ham ta’sir etadi. ya’ni kishi o‘z shaxsiy xususiyatlariga ko‘ra emas, balki ularning boshqa omillar bilan uyg‘unlashuvi yoki bog‘lanishi natijasida jinoyatdan jabrlanishi mumkin. adabiyotlarda viktimlikning quyidagi asosiy ikki turi ham …

sh hamda shular orqali jinoyatlar profilaktikasining chora-tadbirlarini ishlab chiqishga imkon yaratadi. shu sababli ayrim jinoyat turlarini o‘rganish hozirgi vaqtda ancha keng va faol o‘tkazilmoqda. shu nuqtai nazardan ikki asosiy masala ko‘ndalang bo‘ladi. birinchisi, kim jinoyatdan jabrlanadi, degan savolga javob topish hisoblanadi. bu masalani nafaqat bilimga bo‘lgan ehtiyojni qondirish uchun, balki asosan eng «viktimogen» ijtimoiy guruhlarni aniqlash maqsadida o‘rganish lozim. tegishli tadqiqotlar ayollar firibgarlik, qiynash kabi jinoyatlarni sodir etish bilan bog‘liq holatlarda, erkaklar – odam o‘ldirish va badanga og‘ir shikast yetkazish kabi jinoyatlarni sodir etishda oshiqcha viktimlik bilan tavsiflanishini ko‘rsatadi. ushbu holat formal va noformal sohalarda erkaklar va ayollar bajaradigan ijtimoiy vazifalarning xususiyati, ularning kundalik turmush tarzi bilan bog‘liq. zo‘ravonlik jinoyatlarining qariyb yarmida jinoyatchining qarindoshlari yoki tanishlari jabrlanadi. bu, ayniqsa, bezorilik, odam o‘ldirish, badanga og‘ir shikast yetkazish kabi jinoyatlarga xosdir. nomusga tegish jinoyati aksariyat hollarda yaxshi tanish bo‘lmagan odamlarga (tasodifiy tanishlarga) nisbatan sodir etiladi. ikkinchisi, shaxsning jabrlanuvchi sifatida shakllanishiga nimalar imkoniyat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kriminal viktimologiya asoslari"

1548924047_73931.doc kriminal viktimologiya asoslari reja: 1. «kriminal viktimologiya» tushunchasi va uning ahamiyati 2. viktimlik va uning turlari 3. viktimlikning oldini olish «kriminal viktimologiya» tushunchasi va uning ahamiyati «viktimologiya» iborasi lotincha victima – «jabrlanuvchi» va yunoncha logos – «ta’limot» so‘zlari birikishidan tashkil topgan bo‘lib, jabrlanuvchi haqidagi ta’limot degan ma’noni anglatadi. viktimologiya o‘z ichiga jabrlanuvchilar haqidagi umumiy ta’limotni, ya’ni nafaqat jinoyatlardan jabrlanganlar haqidagi, balki har xil salbiy holatlar, baxtsiz hodisalar, tabiiy ofatlar, urushlar va hokazolardan jabrlanganlar haqidagi ta’limotni ham qamrab oladi. kriminal viktimologiya jinoyat qurbonlari to‘g‘risidagi ta’limotdir. jabrlanuvchisiz jinoyat bo‘lishi mumkin ema...

Формат DOC, 80,0 КБ. Чтобы скачать "kriminal viktimologiya asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kriminal viktimologiya asoslari DOC Бесплатная загрузка Telegram