umumiy sotsiologiyada stratifikasiya nazariyasining namoyon bo’lish shakllari

DOC 101.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483550620_67211.doc umumiy sotsiologiyada stratifikasiya nazariyasining namoyon bo’lish shakllari reja: 1. ijtimoiy stratifikasiya tizimlari. 2. zamonaviy jamiyatlarda stratifikasiya nazariyasi. 3. sinfiy tuzilmadagi o’zgarishlar. 4. gender va stratifikasion tasnif sinfiy tizimlar quldorlik va kasta tizimlaridan ko’p jihatlardan farq qiladi. ularning to’rt asosiy xususiyatini ko’rib chiqamiz. 1. boshqa stratalardan farqli o’laroq, sinflar qonun yoki urf-odatlar bilan belgilangan tug’ma xislatlarga aloqador emas. sinfiy tizimlar, boshqa stratifikasiya tizimlariga qaraganda, ancha elastikdir, sinflar o’rtasida hyech qachon aniq belgilangan chegara bo’lmaydi. turli sinflarda insonlar o’rtasig; dagi nikohlarga hyech qanday rasmiy to’siqlar yo’q. 2. sinfga mansublik shaxs tomonidan qozoniladi, boshqa stratifikasiya tizimlaridagi kabi meros bo’lib qolmaydi. ijtimoiy harakatchanlik — sinfiy tuzilma ichida yuqori va pastga siljish bu yerda boshqa tizimlardan ancha avvalroq pay-do bo’lgan (masalan, kastalar tizimida shaxsning bir kastadan boshqasiga o’tishi umuman mumkin emas). 3. boshqa stratifikasiya tizimlarida noiqtisodiy omillar yetakchi rol o’ynasa (masalan, hind kastalar tizimida — din), sinflar insonlarning iqtisodiy ahvolidagi farqlar, moddiy resurslarni boshqarish …

bog’liq. hozirgi zamon g’arb jamiyatida quyidagi sinflar mavjud: yuqori sinf (boy, tadbirkorlar, sanoatchilar va ishlab chiqarish vositalarini bevosita nazorat qiluvchi yuqori tabaqa rahbarlari), o’rta sinf (ko’pchilik xizmatchilar va mutaxassislar) va ishchi sinfi (jismoniy mehnat bilan band odamlar). ba’zi industrial davlatlarda, masalan, fransiya va yaponiyada, to’rtinchi sinf — an’anaviy qishloq xo’jaligi bilan shug’ullanuvchi dehqonlar yaqingacha muhim rrl o’ynab kelgan. uchinchi dunyo mamlakatlarida dehqonlar hozir ham eng ko’p sonli sinfni tashkil etadilar. endi zamonaviy jamiyatlarda yuzaga kelgan holatga alohida e’tibor berib, stratifikasiya haqidagi eng muhim sosiologik nazariyalarni ko’rib chiqamiz. zamonaviy jamiyatlarda stratifikasiya nazariyasi eng mashhur nazariy yondashuvlar maks veber (1864—1920) tomonidan ishlab chiqilgan. ularning g’oyalari keyin ishlab chiqilgan deyarli barcha stratifika-siya nazariyalariga asos bo’ldi. ulardan tashqari, biz erik olin rayt va frenk parxinning yangi nazariyalarini ko’rib chiqamiz. maks va veber goyalari umuman sosiologiya va uning alohida sohalari rivojlanishiga katta hissa qo’shdi. ular ijodining turli jihatlariga biz keyinroq murojaat qilamiz. maks germaniyada tug’ilgan, …

ga zid kelib qolishi tufayli, olimlar doimo maks bu gal nimani nazarda tutayetgedshigi haqida bahs yuritadilar. shunga qara-may, uning konseshshyasidagi asosiy jihatlar aniq va rav-shan. sinf tabiati maks uchun sinf — bu o’z hayotlarini ta’minlash uchun foydalanadigan ishlab chiqarish vositalariga bir xil munosabatda bo’lgan odamlar guruhidir. zamonaviy sanoat paydo bo’lguncha asosiy ishlab chiqarish vositalari — dehqonchilik va chorlari, ilmiy darajalar, unvonlar, dillomlar va professional tayyorgarlik ularga mehnat bozorida bunday dishyumlarga ega bo’lmaganlar oldida katta ustunlik beradi. xuddi shu tarzda, ishchilar orasida ham tajribali va malakalilarga boshqalarga nisbatan ko’proq ish haqi to’lanadi. ikkinchidan, veber sinfdan tashqari stratifikasiyaning yana ikki muhim jihatini ajratadi. biriga u status (mavqye) deb, ikkinchisiga — partiya deb nom berdi. amalda veber o’rta asrlardagi tabaqalarni tahlil qilish natijasida olgan mavqye guruhi tushunchasiny moslashtirdi (nemis tilida har ikki tushuncha ham bir so’z yordamida ifodalanadi). status status tushunchasi turli ijtimoiy guruhlarning jamiyatda turli darajada obro’ga ega bo’lishi bilan bog’liq. muayyan …

janob kambag’allarning» mavjudligi bunga isbot bo’la oladi. buyuk britaniyada aristokrat oilasidan chiqqan odamlar, bor mol-mulkini yo’qotsalar ham, katta hurmat va obro’ga ega bo’lib qolaveradilar. va, aksincha, «yangi boylarga» an’anaviy yuqori sinf mensimay qaraydi. sinfga mansublik obyektiv ko’rsatkich bo’lsa, mavqye, aksincha, subyektiv baholashga bog’liq. sinflar, iktisodiy omillar davlat va daromad bilan bog’liq, mavqye guruhlarning turli hayot tarzi bilan belgilanadi. hozirgi jamiyatlarda, deydi veber, sinf va statusdan qatiy nazar, stratifikasiyaga ta’sir o’tkazuvchi partiyalar hokimiyatlarning muhim vositasi bo’lib qolmoqda. «partiya» — kelib chiqishi, maqsadlari va manfaatlari bir xil bo’lgani sababli birga faoliyat yuritadigan insonlar guruhidir. maks turli status va partiyalar shakllanishini sinf tushunchasidan foydalanib izohlagan. biroq, veberning hisoblashicha, na statusning shakllanishiga, na partiyalar tashkil topishiga fakatgina sinflar nuqgai nazaridan izoh berib bo’lmaydi. o’z navbatida, status va partiyaga mansublik turli insonlar va guruhlarning, ya’ni sinflarning iqtisodiy ahvoliga ta’sir qiladi. partiyalar sinfiy farqlarga zid bo’lgan his-tuyg’ularga, masalan, din yoki millatchilik g’oyalariga asoslangan bo’lishi mumkin. maksistlar …

inf nazariyasi veber g’oyalari zamonaviy sosiologiyada modifi-kasiyalashgan ko’rinishda keng ko’llaniladi. bu nazariyalar ko’p jihatlardan o’xshash bo’lgani va bir-birini to’ldirib turishi sababli, ularni umumlashtiruvchi yangi nazariyalar paydo bo’lmoqsa. ikki zamonaviy nazariy konstruksiyaga murojaat qilib bunga ishonch hosil qilish mumkin. erik olin rayt: sinflar nazariyasi amerikalik sosiolog erik olin raytning nuqtai nazari ko’p jihatdan maks ta’limotiga asoslanadi, biroq veberning ham bir qator g’oyalarini o’z ichiga oladi. rayt konsepsiyasiga ko’ra, zamonaviy kapitalistik ishlab chikarishda iqtisodiy resurslar ustidan nazoratning uch turi mavjud. ularga asoslanib asosiy sinflarni aniqlash mumkin. 1. investisiyalar va moliyaviy kapital ustidan nazorat. 2. ishlab chiqarish vositalari (yer, korxonalar, binolar) ustidan nazorat. 3. ishchi kuchi va hokimiyat ustidan nazorat. aholining kapitalistlar sinfiga mansub bo’lgan qismi ulardan hyech bo’lmaganida birini nazorat qiladi. ishchi sinfi vakillari biror narsani nazorat qilishdan mahrumlar. lekin, bu asosiy sinflardan tashqari, shunday guruhlar borki, ularning holati noaniq. bunday odamlarga, deydi rayt, teskari sinfiy holat xosdir, chunki ular ishlab chikariishing …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy sotsiologiyada stratifikasiya nazariyasining namoyon bo’lish shakllari"

1483550620_67211.doc umumiy sotsiologiyada stratifikasiya nazariyasining namoyon bo’lish shakllari reja: 1. ijtimoiy stratifikasiya tizimlari. 2. zamonaviy jamiyatlarda stratifikasiya nazariyasi. 3. sinfiy tuzilmadagi o’zgarishlar. 4. gender va stratifikasion tasnif sinfiy tizimlar quldorlik va kasta tizimlaridan ko’p jihatlardan farq qiladi. ularning to’rt asosiy xususiyatini ko’rib chiqamiz. 1. boshqa stratalardan farqli o’laroq, sinflar qonun yoki urf-odatlar bilan belgilangan tug’ma xislatlarga aloqador emas. sinfiy tizimlar, boshqa stratifikasiya tizimlariga qaraganda, ancha elastikdir, sinflar o’rtasida hyech qachon aniq belgilangan chegara bo’lmaydi. turli sinflarda insonlar o’rtasig; dagi nikohlarga hyech qanday rasmiy to’siqlar yo’q. 2. sinfga mansublik shaxs tomonidan qozoniladi,...

DOC format, 101.0 KB. To download "umumiy sotsiologiyada stratifikasiya nazariyasining namoyon bo’lish shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy sotsiologiyada stratifik… DOC Free download Telegram