sotsiologiyada etnik mansublik jarayonlarining o’rganilish darajasi

DOC 86.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483550821_67215.doc sotsiologiyada etnik mansublik jarayonlarining o’rganilish darajasi reja: 1. plyuralistik jamiyatlarda etnik guruhlar, mayda millatlar va irq. 2. etnik ziddiyatlar xuroforlar va diskriminasiya. 3. fuqarolik huquqlari uchun harakatlar. 4. tarixdagi etnik munosabatlar: bir necha misolning talqin qilinishi. barekaminlar misolida, guruhlar asosiy aholidan farq qilmasa ham, ularga qarshi munosabat qanchalik chuqur va turg’un bo’lishini ko’rishimiz mumkin. afsuski, bunday ta’qiblar — insoniyat tarixi uchun o’ta oddiy holdir. deyarli ikki ming yil mobaynida xristian g’arbida yahudiylar diskriminasiya va ta’qib etilar edi, ikkinchi jahon urushi paytida konsentrasion lagerlarda millionlab yahudiylarning yo’q qilinishi esa eng shafqatsiz qatag’onlarning dahshatli misoli bo’ldi. nasistlar mafkurasi yahudiylarni germaniya va shimoliy yevropaning «asl» millatlariga nisbatan past deb e’lon qildi. «oriy» atamasi avvaliga turli irq mansublari so’zlashadigan tillar guruhiga tegishli edi, keyinchalik esa nasistlar va ularning «irqiy nazariyachilari» tomonidan haqiqat bilan umuman bog’liq bo’lmagan xususiyatlarni belgilash uchun o’zlashtirib olindi. germaniyadaga yahudiylar va yaponiyadagi barekaminlar — etnik xususiyatli guruhlardir. etnik mansublik ma’lum …

a olishimizga to’g’ri keladi. ko’pchilik zamonaviy jamiyatlar ko’plab etnik guruhlardan tashkil topadi. buyuk britaniyada yaqqol ko’zga tashlanadigan etnik guruhlar — bu irlandiyalik, osiyolik, vestindiyalik, italiyalik, gresiyalik va boshqa mamlakatlardan kelgan immigrantlardir. aqsh va etnik jihatdan yanada rang-barang; aqshda dunyoning barcha burchaklaridan kelgan immigrantlar bor. sovet ittifoqida rus tili rasman til deb tan olingan bo’lsada, rossiya mamlakatning fakatgina bir kismidir; boshqa mintaqalar o’z tili va urf-odatlariga ega. bugungi kunda ham sanoatlashgan, hamda sanoatlashmagan jamiyatlarning aksariyati plyuralistik jamiyatlardir. plyuralistik jamiyat — iqgisodiy va siyosiy jihatdan birlashgan, lekin boshqa jihatlardan keskin farq qiladigan bir necha yirik etnik guruhlardan iborat bo’lgan jamiyatdir. bu atamani j.s.farnioll yava va birma haqidagi asarida ilk bor qo’llagan. birma va yavaga kelgan odamning ko’ziga tashlanadigan birinchi narsa — bu xalqlarning aralashuvidir: yevropaliklar, xitoyliklar, hindlar va mahal-liy xamzlar tom ma’noda aralashib ketganlar. ammo ular bir-biriga qo’shilib ketmaydilar... bu plyuralistik jamiyat, uning turli guruhlari yonma-yon, yagona siyosiy birlik ichida yashaydilar. ko’pchilik …

da millatlar etnik ozchiliklar, yoki shunchaki «ozchiliklar» atamasi sosiologiyada keng qo’llaniladi va nafaqat mikdor, balki kengroq tushunchalarni o’z ichiga oladi. statistik ma’noda ko’plab «ozchilik»lar mavjud. masalan, malla sochlilar, yoki og’irligi 100 kgdan ortiq bo’lganlar, lekin ular sosiologiya nuqgai nazaridan ozchilikka kirmaydi. sosiologik ma’noda «ozchilik» quyidagi xususiyatlarga ega: 1. ularning a’zolari boshkalar tomonidan diskriminasiya qilinishi natijasida kamsitilgan bo’ladilar. bir guruh ega bo’lgan huquq va imkoniyatlardan boshka bir guruh mahrum bo’lsa, diskriminasiya mavjud deyiladi. masalan, uy sohibi mijozga u faqatgana vestindiyalik bo’lgani uchun ijaraga xona berishdan bosh tortishi mumkin. 2. «ozchilik» a’zolarida qandaydir birdamlik, «bir butunga» mansublik hissi bo’ladi. diskriminasiyaga duch kelish natijasida bunday hissiyotlar yanada kuchayadi. bunday insonlarda o’zini «ajratib qo’yilgan» deb his qilishga moyillik sezilib turadi. 3. etnik ozchiliklar ma’lum ma’noda jismonan va ruhan asosiy aholidan ajralib turadi. odatda ular mamlakatning ma’lum mintaqalari, shaharlarida jamlanadi. milliy ozchilik va boshqalar o’rtasida nikohlar kam uchraydi. o’z madaniyatini sakdab qolish uchun bunday guruh …

olining yarmidan ko’pini tashkil etadi. adashmaslik uchun, «ozchilik» atamasini faqat aholining asosiy qismini tashkil etmagan guruhlar haqida gap borganidagina qo’llamoq ma’qul. ozchilik doimo asosiy aholidan etnik jihatdan ma’lum darajada farq qiladi, lekin farqlanish darajasi turlicha bo’lishi mumkin. yaponiyadagi barekaminlar asosiy aholidan farqi juda kam bo’lishiga qaramay, ozchiliqdir. ularning tashqi ko’rinishi ham, xulq-atvori ham boshqa yaponlariniki bilan bir xil. biroq aksariyat etnik guruhlar asosiy aholidan ham jismoniy, ham etnik jihatdan farq qiladi. britaniyada yashovchi osiyoliklar, aqshdagi hindular, xitoyliklar, qora tanlilar va boshqalar bunga misol bo’la oladi. tana ranti va shunga o’xshash boshqa jismoniy farqlarni odatda «irqiy farqlar» deyiladi. irq tushunchasi omma ongiga katta ta’sir o’tkazgan g’arazli ilmiy nazariyalar mavzusi bo’lganligi uchun, bu tushunchani batafsilroq ko’rib chiqish lozim. irq va biologiya ko’pchilik, butun insoniyatni biologik jihatdan bir-biridan farqli irqlarga osonlikcha bo’lib chiqish mumkin, deb o’ylaydi. ko’plab olimlarning dunyo xalqlarini irqiga qarab turli kategoriyalarga bo’lib chiqishga urinishlarini hisobga olsak, bu ishonch unchalik ajablanarli …

uning oq yoki qora tanlidan olingan ekanini aniqlay olmaydi. insonlarning jismoniy tuzilishidagi farqlar aholi inbridingi bilan izohlanadi, uning darajasi turli ijtimoiy yoki madaniy hamjamiyatlar o’rtasidagi o’zaro aloqa darajasi bilan belgilanadi. boshqacha so’z bilan aytganda, aholi guruhlari aniq farqlanmaydi, lekin kontinuum hosil qiladi. ayni tashqi qiyofaga ega bo’lgan guruh ichidagi genetik farkdar guruhlar orasidagi farqdan kam emas. bu faktlar ko’pchilik biologlar, antropologlar va sosiologlarni irq tushunchasidan voz kechish zarur, degan xulosaga olib keldi. insonlar o’rtasida yaqqol jismoniy farkdar mavjud, ularning ba’zilari avloddan avlodga o’tadi; lekin «nega bu farqlarning faqatgina ba’zilari ijtimoiy diskriminasiyaga asos bo’ladi?» degan savol biologiyaga umuman aloqador emas. xulosa shuki, irqiy farqlarni ma’lum guruh yoki jamiyat a’zolari tomonidan muhim deb hisoblanadigan jismoniy farqlanish deb tushunish lozim. masalan, tana rangi bu ma’noda ko’pincha muhim deb hisoblanadi, soch rangi esa bunday deb hisoblanmaydi. irqchilik — ma’lum tashqi qiyofaga ega bo’lgan shaxslarga ma’lum tug’ma insoniy va axloqiy xususiyatlar xos deb hisoblashdir. irqchi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sotsiologiyada etnik mansublik jarayonlarining o’rganilish darajasi"

1483550821_67215.doc sotsiologiyada etnik mansublik jarayonlarining o’rganilish darajasi reja: 1. plyuralistik jamiyatlarda etnik guruhlar, mayda millatlar va irq. 2. etnik ziddiyatlar xuroforlar va diskriminasiya. 3. fuqarolik huquqlari uchun harakatlar. 4. tarixdagi etnik munosabatlar: bir necha misolning talqin qilinishi. barekaminlar misolida, guruhlar asosiy aholidan farq qilmasa ham, ularga qarshi munosabat qanchalik chuqur va turg’un bo’lishini ko’rishimiz mumkin. afsuski, bunday ta’qiblar — insoniyat tarixi uchun o’ta oddiy holdir. deyarli ikki ming yil mobaynida xristian g’arbida yahudiylar diskriminasiya va ta’qib etilar edi, ikkinchi jahon urushi paytida konsentrasion lagerlarda millionlab yahudiylarning yo’q qilinishi esa eng shafqatsiz qatag’onlarning dahshatli misoli bo’ldi. ...

DOC format, 86.5 KB. To download "sotsiologiyada etnik mansublik jarayonlarining o’rganilish darajasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsiologiyada etnik mansublik … DOC Free download Telegram