umumiy sotsiologiyada siyosat hukumat va davlatning o’rganilishi

ZIP 78 pages 77.1 KB Free download

78 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 77.1 KB

File type ZIP

Pages 78

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 78

1483550519_67210.doc umumiy sosiologiyada siyosat hukumat va davlatning o’rganilishi reja: 1. demokratik elitizm va plyuralizm, nazariyalari 2. siyosiy partiyalar g’arb va sharq mamlakatlaridagi ovoz berishlar ba’zi zamonaviy davlatlar (buyuk britaniya yoki belgiya kabilar) monarxiya ko’rinishida bo’lsa-da, bunday davlatlar soni tobora ozaymokda. an’anaviy monarxning real hokimiyati zamonaviy jamiyatda odatda chegaralangan yoki amalda mavjud emas. to’g’ri, ayrim davlatlar (saudiya arabistoni, iordaniya)-da monarxlar hukumat ustidan muayyan nazorat olib boradilar, ammo monarxiya mavjud bo’lgan ko’p davlatlarda u siyosiy hokimiyatdan ko’ra milliy timsolga yaqinroq. angliya kirolichasi, shvesiya qiroli va hatto yaponiya imperatori konstitusion monarxlar bo’lib, ularning real hokimligi saylab qo’yiluvchi vakillarga konstitusiya tomonidan beriladigan huquqlar bilan keskin chegaralangan. zamonaviy davlatlarning ko’pchiligi o’z qurilishiga ko’ra respublika bo’lib, konstitusion monarxiyalarni ham qo’shganda, har bir davlatda demokratiyaga ixlosmandlik seziladi. saylovlar hatto harbiy diktaturali davlatlarda ham, demokratik yo’nalish ta’savvurini uyg’otish uchun o’tkazilishi mumkin. ko’pchilik harbiy diktatorlar o’zlarining demokratik tamoyillarga tarafdor ekanliklarini e’lon qiladilar va ularning hokimiyati barqarorlikni ta’minlash vositasi ekanli-gini, …

2 / 78

shunday qo’llab-quvvatlashni ifodalash va ta’minlash usulidir. demokratik elitizm va plyuralizm, nazariyalari e’lon kilingan demokratik g’oyalar doim ham reallikka mos kelavermaydi. hozirgi kunda hukmron guruhlar tomonidan demokratik goyalarga ixlosmandlikning keng namoyish qilinish fakti boshqaruvning real rejimlari haqikiy qurilishi haqida kam ma’lumot beradi. demokratiya nazariyotchilari hozirgi jamiyatda demokratik ta’sirning salohiyati va chegaralari haqidagi qarashlarida hamfikr emaslar. demokratik elitizm zamonaviy demokratiyaning tabiati va cheklanishlari haqidagi keng tarqalgan sistema maks veber, uning yangicha varianti iqgisodchi yozef shumpeter tomonidan shakllantirilgan. ular ishlab chiqqan goyalar demokratik elitizm g’oyasiga birlashadi. maks veber nazariyasi veber to’g’ri demokratiya yirik davlatni kundalik boshqa-rishda nafaqat millionlab odamlar siyosiy qaror qabul qili-shi uchun muntazam yig’ila olmasligi, balki murakkab ijtimoiy qurilmani boshqarish maxsus bilimni talab qilishidan kelib chiqqan. veber fikricha, to’g’ri demokratiya bajaruvchi va-zifalar sodda va aniq shakllantirilgan kichik strukturalarda amal qilishi mumkin. murakkabroq qarorlar qabul qilish, murakkab siyosatni ishlab chiqish zarur bo’lganda, kichik, tijorat firmalariga o’xshash tashkilotlarda ham maxsus bilim va ko’nikmalar …

3 / 78

lan, farovonlik, sog’liqni saqlash va ta’limni ta’minlash doimiy asosda amal qiluvchi yirik zamonaviy ma’muriy tizimlar bo’lishini talab qiladi. veber ta’kidlashicha, zamonaviy davlatlar to’lig’icha byurokratil qaramdir. davlat nazariyalarni tanqid qilish va baholash demokratik elitizm haqidagi va plyuralistik nazariyalar jiddiy tanqidga uchradi. keng demokratik saralash nazariyasi tanqididan boshlaymiz. birinchidan, tankidchilarning tasdiq-lashicha, elektoratlarning asosiy mikdorini hyech qanday isbotlarsiz bu nazariyaning sust va ma’rifatsiz tarafdorlari tashkil etadi. ikkinchidan, veber va shumpeter ko’rayotgan yagona tanlash yo’li, saralashni ijobiy boshkarish va beaql byu-rokratik boshqarish o’rtasidagi tanlov olib beradi. biroq byurokratiya har xil bo’ladi; byurokratiyaning ayrim turlari jamoatchilik extiyojlari va manfaatlariga nisbatan boshqala-riga qaraganda ancha ochiq va talabchan bo’ladi, lekin maxsus bilim va mahorat talab qilinadigan joylarda odatda, byurokratik amaldorlar emas, mutaxassislar ish olib boradilar. uchinchidan, kooperativ korxona va "ochiq" shakldagi assosiasiyalarni tashkil qilish uchun qator shart-sharoitlar mavjudligi extimoli borki, bular siyosiy jarayondagi kabi, iqtisodiy yo’nalishda ham byurokratik an’analarni zaiflashtirishga qodirdir. tanqidchilar yana shuni ta’kidlaydilarki, plyuralistik nazariya …

4 / 78

iy demokratiya dasturlari joriy qilish zaruriyati haqida o’zining qatiy fik-rini bildirdi. bular yirik birlashmalar manfaatining haddan ziyod ta’sir ko’rsatishiga qarshi xizmat qilishi kerak bo’ladi. barcha keltirilgan tankidda muloxazalar, shubxdsiz, o’z asosiga ega. lekin demokratik elitizm va plyuralizm nazariyasida qabul qilingan ayrim doiralar quchini inkor qilish mumkin emas. to’g’ridan-to’g’ri demokratiya kichikroq doiralarda samarali kelishi mumkin, lekin yirik miqyosli uyushmalarni bosh-qarishni samarali tizimda amalga oshirish mumkin emas. bunday jamiyatda ba’zan referendumlar o’tkazish mumkin, lekin bunga minglab, hatto millionlab odamlar jalb qilinar ekan, har bir savolni uzoq muddat atroflicha o’rganmay turib, ovoz berishni amalga oshirish kerak emas. hozirgi davrda jamiyatdagi aholining turli guruxdari extiyoj va talablarni o’rtaga qo’yar ekan, qachonki ular o’z nuqtai nazarlarini omma oldida oshkora bayon qilsalargina jamiyatga ma’lum bo’ladi. bunday guruhlar o’rtasidagi raqobat amalda muayyan bir "muvozanat" shakllantirishga yordam beradi: kuchli guruxdar o’z karashlarini boshqalarga zo’rlab o’tkazmaydilar, kuchsizlar esa o’z manfaatlarini bildirish imkoniyatiga ega bo’ladilar. bundan tashqari, veber va shumpeter …

5 / 78

ing juda keng doiradagi ijtimoiy katlamlarining manfaat va ehtiyojlarini qamrab oladi. o’z-o’zidan ravshanki, bunday masalalarni faqat mavhum tarzda qo’rib chiqish mumkin emas. real mavjud siyosiy tizimlar xarakatini to’g’ri taxlil qilish zarur. biz bundan buyon siyosiy partiyalar xususiyatiga, xotin-qizlar rolini aniqlash-ga qadar xuddi shu yo’sinda qarab chiqishni boshlaymiz. bundan tashqari biz, mavjud oyyosiy tizimlar hokimiyatni boshkarayotgani, shuningdek "totalitarizm" sharoitida siyosiy hukumat boshkaruvi qanday holga kelishi hakida tushuncha hosil qilishga harakat qilamiz. siyosiy partiyalar g’arb va sharq mamlakatlaridagi ovoz berishlar siyosiy partiyalarni saylov vositasi orqali huqumat ustidan qonuniy nazorat o’rnatish huquqini olishga imkoniyati bor tashkilot sifatida belgilash mumkin. ayrim hollarda hokimiyatni egallashga intilayotgan, lekin bun!y|;onuniy1vositalar orqali amalga oshirish imkoni bo’lmagan siyosiy tashkilotlar ham mavjud. bunday tashkilotlarni ular tan olingunga qadar adyosiy sekta yoki harakat sifatida baholash mumkin. masalan, xix asr oxirida germaniyada sosial-demokratlar bismark to-monidan g’ayriqonuniy, deb e’lon qilingan edi. bu davrda ular uyushgan siyosiy xarakat sifatida shakllangan, hammaga ma’qul bo’ladigan yo’llarni …

Want to read more?

Download all 78 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy sotsiologiyada siyosat hukumat va davlatning o’rganilishi"

1483550519_67210.doc umumiy sosiologiyada siyosat hukumat va davlatning o’rganilishi reja: 1. demokratik elitizm va plyuralizm, nazariyalari 2. siyosiy partiyalar g’arb va sharq mamlakatlaridagi ovoz berishlar ba’zi zamonaviy davlatlar (buyuk britaniya yoki belgiya kabilar) monarxiya ko’rinishida bo’lsa-da, bunday davlatlar soni tobora ozaymokda. an’anaviy monarxning real hokimiyati zamonaviy jamiyatda odatda chegaralangan yoki amalda mavjud emas. to’g’ri, ayrim davlatlar (saudiya arabistoni, iordaniya)-da monarxlar hukumat ustidan muayyan nazorat olib boradilar, ammo monarxiya mavjud bo’lgan ko’p davlatlarda u siyosiy hokimiyatdan ko’ra milliy timsolga yaqinroq. angliya kirolichasi, shvesiya qiroli va hatto yaponiya imperatori konstitusion monarxlar bo’lib, ularning real hokimligi saylab ...

This file contains 78 pages in ZIP format (77.1 KB). To download "umumiy sotsiologiyada siyosat hukumat va davlatning o’rganilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy sotsiologiyada siyosat h… ZIP 78 pages Free download Telegram