буддавийлик дини ва таълимоти

DOC 75,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1354798485_40659.doc буддавийлик дини ва таълимоти www.arxiv.uz режа: 1. будда ким булган? 2. буддавийлик таълимоти. 3. буддавийлик урта осиёда. будда ким булган? буддавийлик (будизм) жахонда кенг таркалган кадимги жахон динларидан бири булиб, унинг асосчиси будда номидан олинган. будда сузининг маъноси «хотиржам», «нурланган», «олий хакикатга эришган», «зиёланган» демакдир. будданинг асл исми сиддхартха гаутама булиб, лакаби сиддхартха «дили равшан» деган маънони англатади. будда тарихий шахс. аммо унинг качон яшаганлиги тугрисида адабиётларда турли маълумотлар келтирилади. масалан, адабиётларда будда милод.аввал 623-544 ёки 567-488 йилларда яшаганлиги кайд этилган1. будда шохнинг угли булган. уни тук, фаровон турмуш кониктирмайди. бир куни сиддхартха сайр этгани кучага чикканида бутун танасига яра тошиб азобланаётган бир кари чолни, тагин бир касал ётган одамни, яна бир улаётган кишини куради. булардан у барча жонли мавжудлик, хаёт азоб-укубатдан иборат деган хулосага келади. будда кишилар бошига тушадиган кулфат ва азоб-укубатлар сабабини урганиш ва уларни бундан куткариш максадида сарой хаётини тарк этиб, тарки дунё килиб, урмонга бориб …
2
аддас китоби саналади. 2. буддавийлик таълимоти. буддавийлик жахонда кенг таркалган динлардан бири. унга эътикод килувчилар тахминан 500 миллиондан ортик.1 миллоддан аввалги 6-5 асрларда хиндистонда пайдо булган. бу дин милоддан аввалги 273-232 йилларда подшох ашока даврида хиндистоннинг расмий динига айланади ва бошка шарк мамлакатларига таркалади. 9-асрга келиб буддизм хиндистонда инкирозга юз тута бошлади ва пировардида бу ерда унинг урнини хиндуизм тулик эгаллаган. буддизм таълимотига кура, инсон доимо азоб-укубатга махкум ва бунга унинг узи сабаб булади. зеро у, гарчанд бефойда булса-да, уз хаёти ва фаровон турмушини саклаб колишга харакат килади. азоб-укубатдан кутилиш учун кунгил хуш курган барча нарсалардан узини тийиши, нафсини кайтариши лозим. мантазам равишда бунга амал килиши, ёлгондан, угриликдан, бошка нарсаларга зарар етказишдан, зинодан узини тийиши, онгини олий хакикатга етишишга каратиши, хотиржамликка ва охир-окибатда азоб-укубатнинг тугашига- нирванага олиб келади. нирванага етишиш учун талаб килинадиган ахлокий баркамоллик бир эмас, бир неча хаётни, яъни кайта тугилишни такозо этиши мумкин. буддизм заминида 3 нарса …
3
кура, хар кандай борлик, барча куриниш ва шакллардаги хар кандай хаёт – бу, барча мавжудотга азоб берувчи ёмонликдир. ёмонлик ва азоб-укубатларнинг сабаби-инсоннинг ва барча тирик мавжудотларнинг бу дунёга – яъни кайта тугилиш дунёсига богланганлиги, кунгил куйганлигидир. хар кандай инсоний туйгу, хиссиёт, истак азоб-укубатни чукурлаштиради, яна дахшатлирок тарзда кайта тугилишга олиб келади. борлик гирдобидан, унинг азоб-укубатларидан чикиб олиш учун гафлатдан уйгониш, дунё мохиятини англаш, хаётга, яшашга чанкокликдан, турмуш лаззатларидан, хокимиятга, бойликка интилишлардан батамом воз кечиш, ердаги барча ходисаларнинг бекарор ва уткинчи эканлигини англамок, фахмламок даркор. шунинг учун хам буддавийлик тарафдорлари «юрмокдан кура утирмок», «уйгок булгандан кура ухламок афзал», «яшамокдан кура улмок яхши» деган наклга амал киладилар. 4. азоб-укубатлардан куткаришнинг нажот йулларини топиш, унинг тугашига олиб келадиган йул мавжудлигига ишонмок. унинг ечими «нажотнинг олижаноб саккизлик йули» да уз ифодасини топган. булар такводорлик эътикоди, катъияти, сузи, иши, турмуш тарзи, такводорликка интилиш, такводорликни орзу килиш, такводорлик фикри – хаёли билан яшаш. бу йулга амал …
4
мидан инсонларга тугри йулни курсатиш учун будда таълимоти юборилади, деб хисобланади. учинчи олам бу энг куйи олам булиб, унда одамлар ва хайвонлар яшайдилар. оламнинг бу кисмида рух кафасда яшайди. у кафас чангалидан кутилиш ва юкори оламга кутарилишга харакат килади. рух юкори оламга уз-узидан эмас, балки одамларнинг савобли ишлари оркалигина кутарилиши мумкин. агар одамлар буддага эътикод килсалар, уларнинг жони бир неча кайта тугилишлардан сунг жаннатга ва ундан сунг нирванага кутарилади. ёмон одамларнинг рухлари эса, куйи дунёда азобланиб кафас ичида юраверади, юкори оламга кутарила олмайди. агар инсон нафсоний ва хирсий алданишларга берилиб кетса, ундан кутила олмаса, унинг рухи бир неча кайта тугилишлардан сунг дузохга тушади. буддизм таълимотига кура, улим инсонни хаёт азоб-укубатларидан халос эта олмайди. сансарнинг огир азоб-укубатларидан факат узок кайта тугилишлардан сунг чин хакикатни англаб етган авлиёларгина халос булишлари мумкин. буддизмда тирик мавжудот – яъни рух кайта тугилиши натижасида нафакат инсоний, айни пайтда, бошкача киёфада, чунончи хайвон, усимлик, парранда ва бошка …
5
грилик килмаслик. азоб-укубатдаги хар бир киши илгари тугилган ака-укалари, ота-оналарининг гунохлари учун хам шундай кармага дучор булишлари мумкин. буддавийлик таълимотига кура, хар бир кишида бир умр тугагандан сунг иккинчи умр бошланади. инсон улар экан унинг танаси, вужуди улади, лекин хаёти янги вужудларда давом этаверади, деб таълим беради. будданинг уз шогирдларига айтган сунгги васиятида, унинг таълимотининг мохияти акс этган: «хирсу хавас жамийки бахтсизликларнинг сабабчисидир. вакт утиши билан хамма нарса узгаради. шунинг учун хеч нарсага ортикча кунгил богламанглар. бунинг урнига кунгилни тоза тутинглар, хакикат ва абадий бахт изланглар!» будда ва унинг издошлари ер юзида биринчи монахлик жамоаси сангхага асос солганлар ва у хозиргача фаолият курсатиб келмокда. мазкур рохиблар жамоаси тор маънода утган асрларда «олий хакикат» га етишган куплаб авлиёлардир. сангха жамоасига кабул килинган шахс куйидаги 10 фарзни адо этишга касамёд килади: 1. хеч ким ёки хеч нарсани хаётдан жудо килмаслик; 2. ёлгон сузламаслик; 3. угрилик килмаслик; 4. жинсий алокага кирмаслик; 5. маст …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "буддавийлик дини ва таълимоти"

1354798485_40659.doc буддавийлик дини ва таълимоти www.arxiv.uz режа: 1. будда ким булган? 2. буддавийлик таълимоти. 3. буддавийлик урта осиёда. будда ким булган? буддавийлик (будизм) жахонда кенг таркалган кадимги жахон динларидан бири булиб, унинг асосчиси будда номидан олинган. будда сузининг маъноси «хотиржам», «нурланган», «олий хакикатга эришган», «зиёланган» демакдир. будданинг асл исми сиддхартха гаутама булиб, лакаби сиддхартха «дили равшан» деган маънони англатади. будда тарихий шахс. аммо унинг качон яшаганлиги тугрисида адабиётларда турли маълумотлар келтирилади. масалан, адабиётларда будда милод.аввал 623-544 ёки 567-488 йилларда яшаганлиги кайд этилган1. будда шохнинг угли булган. уни тук, фаровон турмуш кониктирмайди. бир куни сиддхартха сайр этгани кучага чикканида бутун та...

Формат DOC, 75,5 КБ. Чтобы скачать "буддавийлик дини ва таълимоти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: буддавийлик дини ва таълимоти DOC Бесплатная загрузка Telegram