араб мамлакатлари архитектураси

DOC 53.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1662580902.doc араб мамлакатлари архитектураси арабистон ярим оролида маданият жуда қадим замонларда вужудга келди. бу ерда эр. ав. мингинчи йллардаёқ бой қулдорлик давлатлари мавжуд бўлган. арабистон ахолисининг кўпчилик қисми чорвачилик билан шуғулланган. vii асрнинг бошларига келиб, араб жамоаси ичида содир бўлган ички синфий вазият, табақаланиш араб давлатининг вужудга келишига сабаб бўлди. араб жамоасининг сиесий бирлашиши vii асрнинг бошларида янги ислом дини байроғи остида борди. бу динии асосчиси муҳаммад бўлиб, унинг давомчилари арабча «муслимлар» - «мусулмонлар» деб юритила бошланди. дастлабки даврларда муҳаммад ва унинг ворислари турадиган жой арабистондаги мадина ва макка бўлган. vii асрда араблар фалестин, сурия, месопотамия, миср, эрон ерларини босиб олди. viii аср бошларига келиб эса, араблар пиреней ярим оролидан тортиб, шимолий африка, кавказ ва ўрта осиё ерларигача қўлга киритиб, испания ерларидан то хиндистонгача чўзилган катта араб давлатини-ҳалифаликни ташкил этдилар. лекин араб давлати сиёсий бирлик жиҳатидан жуда заиф эди. шунинг учун ix-x асрларда ҳалифалик қатор феодал давлатларга парчаланиб кетди. ўрта …
2
соси тўртбурчак ёки квадрат шаклидаги ҳовли бўлиб, унинг атрофи эса устунли айвонлар билан ўралган. араб мамлакатларида тўрт айвонли, марказий қуббали масжидлар ҳам мавжуд бўлган. ўрта асрлар араб меъморлигида мадраса, шифохона, кутубхона бинолари, мақбаралар қуриш кенг ёйилган. дамшқдаги омеядлар масжиди (7о5-715) араб меъморлигининг дастлабки намунаси ҳисобланади. бу масжид қадимги христиан базиликасини қайта қуриш ҳисобига мусулмон диний биносига айлантирилган. илк араб меъморлигининг ўзига хос томони, айниқса, коҳирадаги ибн тулун (876-879) масжидда намоён бўлди. деярли бир гектарга яқин (92х92 м) квадрат шаклидаги ҳовли найзасимон аркли айвонлар билан ўраб чиқилган. айвон устунлари мустаҳкам тўртбурчак минорасимон шаклда ишланган. масжид жуда катта бўлиб, унда бир вақтнинг ўзида мингдан ортиқ одам намоз ўқий олган. масжиднинг безатилиши ҳам содда ва қатъий. унинг деворлари, арка ва карнизлари ўймакорлик санъати билан пардозланган. араб мамлакатлари архитектураси тарихи уч даврга бўлинади: 1. макка-мадина бу давр мусулмончиликкача ҳамда илк мусулмон арабистони vi-vii асрлар даври. 2. дамас (сирия) 661-750 йилларда уммавийлар ҳукумронлиги даври. 3. …
3
мадинадан дамашққа кўчди. дамашқ асосий сиесий, савдо –сотиқ, маданий-маиший марказ бўлиб тез ўсди. бу ерда масжидлар, саройлар кўплаб қурилди. шаҳар маркази майда хунарманд турар уйлари билан ўралган. viii асрда кўплаб феодал саройлари қурилиши авж олди. бунга масжид, ҳаммом, турар жой ҳамда ҳизмат хоналарини ўз ичига олувчи комплекслар вужудга келди. бу саройлар одатда квадрат шаклга эга. уларда энг машҳури иораниядаги мшатта саройи (xiii аср). 750 йили уммавийлар ўрнини ҳалиф аббос эгаллайди. (750-1055 йиллар) аббосийлар ҳукумронлиги даври бошланади. сиёсий ҳаёт маркази суриядан месопотамияга кўчирилади. янги ҳалифани пойтахти богдод ҳисобланади. араб давлати богдод ҳалифалиги даврида (xiii-ix) ўзининг энг гуллаган даврига эришди. щалиф мансур, хорун-ар рашид, ал-мамунлар таъсири даврида шаҳарлар қурилиши, совдо-сотиқ, ҳунармандчиликни ривожланиши юксалди. богдод шаҳри айлана шаклида қурилиб шакилланди. унинг территориясини диаметри 2, 5 кв. км. щалифани саройи шаҳар марказида жойлашаган. уммавийлар даври. кааба қадим тарихга эга 6х9 м келадиган замзам суви қудуғи бўлган. 608 йили кааба биноси қурилган, унинг деворлари тош …
4
тбурчак шаклида. 641 йили амр номли харбий мисрда ҳалифатни бирлаштирди. унинг номи билан аталадиган масжид қурилди. амр масжиди ҳалифатни марказига айланди. планда тўғри тўрбурчак 29х17 м. 672 йили амр масжиди кенгайтирилди. масжид бурчаклари миноралар билан мустаҳкамланди. 827 йили масжид икки баробар кенгайтирилди. масжид баландлиги 9 м. масжид мозаика билан безатилган. мамлюклар ҳукумронлиги даврида каир исломни таянчи, ажойиб шаҳарларидан бири эди. мамлюклар даври-миср архитектурасини чўққиси ҳисобланади. мамлюклар ҳукумронлигида султон калаун (1279-1290йиллар) династияси тўзилган. унинг даврида жуда катта ансамбл қурилди. ансамблга масжид, мадраса, султон калаун мақбарсаси кирган. ансамбл 1285 йили фатемидлар саройи ўрнида қад кўтарди. мадраса билан мақбара энсиз коридор билан ажратилган. масжид мехроби тилла мозаика билан безатиб ажратилган. мамлюклар даври архитектурасининг энг катта ва ажойиб иншоати султон хасан масжиди (1356-1363 йиллар). масжид ансамбли жудда катта тўғри бўлмаган формага эга. узунлиги 150 м. мадраса плани классик кўринишга эга. мадраса 32х34, 6 м. келадиган ҳовлига эга. каитбий ансабли xv асрнинг энг ажойиб иншоотидир. …
5
есопотамия, ироқ архитектураси формаси, безаги ўз аксини таъсирини ўтказди. мағрибнинг энг катта масжиди кайруан ҳисобланади. масжид биноси бўзилиб кетган. у янгитдан 685 йили қурилган, ҳамда шимолга қараб 724-743 йиллар халиф хоҳим томонидан кенгайтирлди. 836 йили амир зияиден оллох масжидни буздириб ташлаб, уни янгитдан қурдирди. масжид плани ромсимон тўртбурчак шаклида 135х80 м. 991-955 йиллар тунисда зайтунада масжиди қурилди. кайраунадаги сиди окба масжидига ўхшаш қилиб қурилган. масжид гумбази ҳамда кириш қисми 998 йили бошқатдан қурилган. масжид асемметрик залга эга. текис крест шаклидаги нефлардан иборат. сиди окбадги миноралар ўхшаш, лекин уларнинг безаги нозик ва бой кўринишга эга. x-xi аср тунисда яна бир неча масжидлар сақланиб қолган. тунисда, қубба, бени, хорасан уларнинг фасадлари симметрия ўқига эга. тунис турар уйлари ўзига хос характерга эга. матамата районида ҳозиргача ер ости турар уйлари сақланиб қолган. улар 5-6 м. кв. ҳовли жойни эгаллайди. жазоир архитектурасини кўриб чиқамиз. 1007 йили кала бени пойтахтига асос солинди. шаҳар стратегик жиҳатдан жуда …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "араб мамлакатлари архитектураси"

1662580902.doc араб мамлакатлари архитектураси арабистон ярим оролида маданият жуда қадим замонларда вужудга келди. бу ерда эр. ав. мингинчи йллардаёқ бой қулдорлик давлатлари мавжуд бўлган. арабистон ахолисининг кўпчилик қисми чорвачилик билан шуғулланган. vii асрнинг бошларига келиб, араб жамоаси ичида содир бўлган ички синфий вазият, табақаланиш араб давлатининг вужудга келишига сабаб бўлди. араб жамоасининг сиесий бирлашиши vii асрнинг бошларида янги ислом дини байроғи остида борди. бу динии асосчиси муҳаммад бўлиб, унинг давомчилари арабча «муслимлар» - «мусулмонлар» деб юритила бошланди. дастлабки даврларда муҳаммад ва унинг ворислари турадиган жой арабистондаги мадина ва макка бўлган. vii асрда араблар фалестин, сурия, месопотамия, миср, эрон ерларини босиб олди. viii аср бошларига ...

DOC format, 53.5 KB. To download "араб мамлакатлари архитектураси", click the Telegram button on the left.